Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy organizacji międzynarodowej. Zobacz też: format pliku *.iso.
International Organization for Standardization
Organisation internationale de normalisation

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna
ISO Members.svg
Język roboczy angielski, francuski
Siedziba Genewa, Szwajcaria
Członkowie 160
Utworzenie 23 lutego 1947

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO (ang. International Organization for Standardization, fr. Organisation internationale de normalisation) – organizacja pozarządowa zrzeszająca krajowe organizacje normalizacyjne.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

"ISO" jest oficjalną nazwą, a nie skrótowcem. Skrótowce pełnej nazwy w językach oficjalnych są różne (po angielsku IOS od International Organization for Standardization, po francusku "OIN" od Organisation Internationale de Normalisation), więc łatwa do wymówienia krótka nazwa zyskała akceptację delegatów konferencji założycielskiej. Późniejsze wywodzenie nazwy od greckiego słowa "isos" znaczącego "równy" to etymologia ludowa, choć ostatecznie znalazła ona odbicie na oficjalnej stronie ISO[1].

Historia powstania ISO[edytuj | edytuj kod]

Organizacja została założona w 1946 roku w Londynie. Na konferencji zwołanej przez BSI, która miała miejsca w dniach 14-27 października, połączyły się dwie organizacje:

  • Międzynarodowa Federacja Narodowych Stowarzyszeń Normalizacyjnych (International Federation of the National Standardizing Associations ISA) założona w 1926 w Nowym Jorku, zarządzana ze Szwajcarii, działająca do 1942 jako porozumienie najważniejszych na świecie organizacji standaryzacyjnych – amerykańskiej ANSI, niemieckiej DIN, francuskiej AFNOR i brytyjskiej BSI. W praktyce ISA działała głównie w Europie w krajach używających systemu metrycznego.
  • Komitet Koordynacyjny Narodów Zjednoczonych do spraw Standardów (United Nations Standards Coordinating Committee UNSCC), założony w 1944 przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię i Kanadę, w którego skład wchodziły byłe kolonie brytyjskie i niektóre państwa europejskie wyzwolone w toku II wojny światowej, zarządzany z londyńskiego biura IEC. W praktyce UNSCC reprezentował kraje używające miar anglosaskich.

W konferencji brało udział 65 delegatów reprezentujących 25 różnych krajów. Obrady miały burzliwy przebieg.

Pierwszym problemem była nazwa nowej organizacji. Delegaci UNSCC proponowali przyjęcie wcześniej przez nich uzgodnionej nazwy "International Standards Coordinating Association" (Stowarzyszenie Koordynacji Międzynarodowych Standardów"), delegaci ISA uważali, że "coordinating" ogranicza zakres działalności przyszłej organizacji. W końcu przyjęto krótką nazwę ISO, wywodzoną od skrótów proponowanych pełnych nazw.

Pracę nad kolejnymi problemami rozdzielono na podkomitety, co ograniczyło spory. Żywą dyskusję wywołało jeszcze kilka problemów, m.in. statut, oficjalne języki, wielkość składek i siedziba organizacji. Uzgodniono, że ISO będzie miała zgromadzenie ogólne i radę, prezesa, wiceprezesa i skarbnika. Następnie przyjęto język angielski i francuski jako oficjalne, po czym uwzględniono naciski delegatów ZSRR, którzy obiecali dokonywać tłumaczenia i rozprowadzania przetłumaczonej dokumentacji we własnym zakresie i na takich warunkach dopuszczono język rosyjski na równi z dwoma oficjalnymi. Składki uzależniono od liczby ludności oraz potęgi handlowej i gospodarczej kraju. Siedzibę w Genewie wybrano drogą losowania.

Komitet UNSCC zgodził się, aby zaprzestać działania, kiedy ISO zacznie funkcjonować, zaś federacja ISA uznała, że faktycznie zaprzestała działania w 1942 r. i powinna rozwiązać się natychmiast[2].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

ISO oficjalnie rozpoczęła działalność 23 lutego 1947 r. Wśród członków-założycieli jest Polski Komitet Normalizacyjny.

ISO jest organizacją pozarządową, jej członkowie nie są delegowani przez rządy, pomimo że niektóre organizacje członkowskie znajdują się w strukturach rządowych. Stawia to organizację na szczególnej pozycji pomiędzy sektorami państwowym a prywatnym, szczególnie wobec stowarzyszeń przemysłowych. Każdy kraj reprezentuje z zasady tylko jedna organizacja.

Prace organizacji koordynuje Sekretariat Generalny z siedzibą w Genewie (Szwajcaria). Decyzje strategiczne podejmuje Zgromadzenie Ogólne na corocznych spotkaniach. Trzy razy w roku zbiera się Rada ISO.

Struktura ISO jest wzorowana na strukturze ANSI i DIN. Składa się na nią kilkaset komitetów technicznych i grup roboczych zajmujących się dyskusjami technicznymi oraz Komitet Główny, w którym po jednym głosie mają członkowskie kraje.

Projekty zmian lub projekty nowych norm zwane draftami może składać każda organizacja członkowska. Następnie projekty są dyskutowane w grupach roboczych, w których po uzyskaniu ogólnego konsensusu "draft" zamienia się w "project", który może uzyskać status oficjalnej normy po tym jak 3/4 członków komitetu głównego zaopiniuje go pozytywnie.

Działalność ISO finansowana jest ze składek członkowskich ustanawianych proporcjonalnie do produktu krajowego brutto. Dodatkowe dochody przynosi sprzedaż norm. ISO wydaje również podręczniki, poradniki, kompendia, oraz periodyki informujące o bieżących i planowanych pracach organizacji.

Respektowanie norm ISO jest dobrowolne. Jako organizacja pozarządowa ISO nie może narzucać, wymuszać ich stosowania. Autorytet organizacji wynika z międzynarodowej reprezentacji, sposobu ustanawiania norm: na zasadzie konsensu, oraz ze zrozumienia wpływu normalizacji na ekonomikę.

Członkowie[edytuj | edytuj kod]

     członkowie rzeczywiści

     członkowie korespondenci

     członkowie wspierający

     inne miejsca posiadające kod ISO 3166-1, ale nie będące członkami ISO


Członkowie ISO są podzieleni na trzy kategorie według możliwości uczestnictwa w procesie standaryzacji. Prawo głosu mają tylko członkowie kategorii member body (członek rzeczywisty) zaś członkowie kategorii correspondent member (członek korespondent) i subscriber member (członek wspierający) mają status obserwatorów.

Obecnie (2012) ISO zrzesza 164 członków: 111 członków rzeczywistych, 49 członków korespondentów i 4 członków wspierających[3]

Normy ISO[edytuj | edytuj kod]

ISO ustanawia normy[4]we wszystkich dziedzinach naszego codziennego życia. Od chwili powstania do chwili obecnej (kwiecień 2013 r.) ISO opublikowała ponad 19 500 norm.[5]

Przykładowe normy ISO

Przypisy

  1. ISO – Discover ISO: ISO's name. [dostęp 4 kwietnia 2008].
  2. Willy Kuert: The Founding of ISO. W: Friendship Among Equals [on-line]. 1997. [dostęp 4 kwietnia 2008].
  3. ISO in figures – ISO (ang.). ISO, 2012. [dostęp 2013-08-23].
  4. Katalog norm ISO [dostęp 25 maja 2009]
  5. ISO – ISO Standards. 2008. [dostęp 4 kwietnia 2008].
  6. Informacje szczegółowe o normie PN-ISO/IEC 7812-1:2008 (pol.). 2005. [dostęp 2012-01-09].
  7. ISO/IEC 7812-1 Karty identyfikacyjne. Identyfikacja wydawców. System numeracji (pol.). 2003-10-20. [dostęp 2012-01-09].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło ISO w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]