Katarantus różowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katarantus różowy
Catharanthus roseus OB10.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina toinowate
Rodzaj katarantus
Gatunek katarantus różowy
Nazwa systematyczna
Catharanthus roseus (L.) G. Don
Gen. hist. 4:95. 1837[2]
Synonimy

Ammocallis rosea (L.) Small,
Lochnera rosea (L.) Rchb.,
Vinca rosea L.[3]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Katarantus różowy, barwinek różowy[4] (Catharanthus roseus) – gatunek rośliny należący do rodziny toinowatych (Apocynaceae), endemicznie występujący na Madagaskarze[3]. Popularna nazwa polska (barwinek różowy) jest myląca, wynika z błędnego zaklasyfikowania tego gatunku przez Karola Linneusza do rodzaju barwinek (Vinca). Później botanicy zaliczyli jednak ten gatunek do innego rodzaju o nazwie Catharanthus. W stanie dzikim jest gatunkiem zagrożonym. Jest uprawiany w strefie tropikalnej i subtropikalnej[5]

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

W naturalnych warunkach jest to wiecznie zielony krzew o wysokości do 80 cm, często tworzący całe zarośla. Kwitnie przez całe lato. Kwiaty 5-płatkowe w różnych odcieniach różu, lub białe. W uprawie istnieją kultywary o kwiatach barwy liliowej, brzoskwiniowej lub czerwonej. Kultywary z serii 'Pacyfika' mają kwiaty o średnicy 5 cm, 'Mediteranea' ma kaskadowy pokrój. Kwiaty zapylane są przez owady, ale mogą się także zapylać same (samopylność). Opadają z rośliny jeszcze przed zwiędnięciem. Owoce są zielone, ukryte pod liśćmi. Składają się z dwóch wąskich i cylindrycznych mieszków, w których znajdują się liczne, rowkowane nasiona. Na Madagaskarze są one roznoszone są przez mrówki (myrmekochoria). Liście pojedyncze, eliptyczne, błyszczące[6][5].

Roślina wydziela sok mleczny, który jest silnie trujący[7].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wymagania
Wymaga silnego oświetlenia, w miejscu zacienionym nie kwitnie. Najlepiej rozwija się na parapetach okiennych. W okresie letnim może być wystawiony na zewnątrz pomieszczeń (po zahartowaniu). Podłoże typowe dla roślin doniczkowych: próchniczne z dodatkiem piasku i drenażem na dnie doniczki. W naszych warunkach najlepiej jest uprawiać go jako roślinę jednoroczną. Można go przetrzymać przez zimę w chłodniejszym pomieszczeniu (15-18O C), ale uprawia się nie dłużej niż 2-3 lata, starsze okazy stają się nieładne[7].
Zabiegi uprawowe
Podlewa się tak często, by ziemia w doniczce była stale wilgotna. Zimą podlewa się bardzo mało. Nawozi się wiosną i latem raz na 2-3 tygodnie nawozami do roślin kwiatowych, ostatni raz w sierpniu[7]..
Rozmnażanie
Z nasion lub sadzonek pędowych. Nasiona wysiewa się wiosną do podłoża z torfu i piasku, trzyma w ciepłym pomieszczeniu. Sadzonki pędowe pobiera się wiosną i ukorzenia. Ukorzeniają się łatwo. Młodym roślinom ustrzykuje się wierzchołki, aby się rozkrzewiały[7].
Na naturalnym siedlisku na Madagaskarze
Kultywar o białych kwiatach
Kultywar o czerwonych kwiatach
Owoce i nasiona

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 50. ISBN 978-83-925110-5-2.
  5. 5,0 5,1 >Kew Gardens. Catharanthus roseus (Madagascar periwinkle). [dostęp 2014-12-07].
  6. Barwinek różowy (Catharanthus roseus) [Niezwykła roślina]. [dostęp 2014-12-07].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Jarosław Rak: Pielęgnowanie roślin pokojowych. Cz. II. Edward Kawecki (zdjęcia). Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1998. ISBN 83-7073-089-2.
  8. www.botany.hawaii.edu
  9. DrugDigest: Catharanthus roseus
  10. Flora of China: Catharanthus roseus
  11. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.