Kazimierz Nowak
| Kazimierz Nowak | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 11 stycznia 1897 Stryj |
| Data i miejsce śmierci | 13 października 1937 Poznań |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Kazimierz Nowak w Wikicytatach |
|
| Strona internetowa | |
Kazimierz Nowak (ur. 11 stycznia 1897 w Stryju, zm. 13 października 1937 w Poznaniu) – polski podróżnik, w latach 1931-1936 przebył samotnie kontynent afrykański z północy na południe i z powrotem (40 tys. km rowerem, pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem oraz pociągiem[1]).
Już jako dziecko marzył by poznać Afrykę. Pracował jako reporter w poznańskiej prasie, a jednym z celów podjęcia podróży przez Afrykę była chęć utrzymania rodziny z honorariów za relacje, które były publikowane w prasie polskiej (m.in. w czasopismach Światowid, Na Szerokim Świecie, Naokoło świata, Ilustracja Polska i Przewodnik Katolicki)[2], a także francuskiej, włoskiej i brytyjskiej[3]. W swoich listach i na zdjęciach z podróży do Afryki, obok osobistych przeżyć, uchwycił niezwykłą kulturę, bogactwo przyrody i życie duchowe kontynentu afrykańskiego. Wypowiadał się m.in. przeciw kolonializmowi. Po powrocie, w listopadzie 1936 usiłował podjąć pracę we Francji jako fotoreporter, lecz bez skutku. Powróciwszy do kraju w grudniu 1936, wygłaszał odczyty na temat Afryki, które były bogato ilustrowane przeźroczami. Zmarł w niespełna rok po powrocie z podróży na zapalenie płuc, na skutek wycieńczenia organizmu malarią[4].
Spis treści |
[edytuj] Tam i z powrotem, czyli trasa podróży
Nazwy miast, państw i posiadłości zachowano takimi jakie używano w czasie jego podróży:
Droga na południe:
Start: listopad 1931 - Trypolis, Bengazi, Tobruk (Libia) → Kair (Egipt) → Chartum, Malakal (Sudan Anglo-Egipski) → Kongo Belgijskie → Elisabethville (Rodezja Północna) → Rodezja Południowa → Pretoria, Przylądek Igielny, meta: maj 1934 (Związek Południowej Afryki)
Droga na północ:
Start: maj 1934 - Przylądek Igielny, Kapsztad (Związek Południowej Afryki), Windhoek (Afryka Południowo-Zachodnia) → Angola → Leopoldville, Brazzaville (Kongo Belgijskie) → Fort Lamy (Francuska Afryka Równikowa) → Francuska Afryka Zachodnia → Algier, meta: listopad 1936 (Algieria)
[edytuj] Bibliografia
Dotychczas ukazały się trzy wydawnictwa poświęcone Kazimierzowi Nowakowi.
W 1962 wydano przygotowany przez jego córkę Elżbietę Nowak-Gliszewską album Przez Czarny Ląd (K. Nowak, E. Gliszewska, Przez Czarny Ląd, Wiedza Powszechna. Warszawa 1962). Elżbieta Nowak-Gliszewska pracowała również nad wydaniem korespondencji Nowaka w książce Na przełaj przez Afrykę. Książki nie udało się wówczas opublikować[5].
Relacje prasowe zostały zebrane przez Łukasza Wierzbickiego i wydane w 2000 roku w książce Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd, którą Ryszard Kapuściński uznał za klasykę polskiego reportażu. Książka doczekała się wielu wydań w różnym formacie[6]. "Polska Kazimierza Nowaka - przewodnik rowerzysty" autorstwa Jacka Łuczaka, to najnowsza pozycja o Nowaku (Poznań 2011, wyd. Sorus). Jest to pierwsza biograficzna książka o Kazimierzu Nowaku, napisana w formule przewodnika rowerowego. Autor koncentruje się na dziejach podróżnika w czasach poprzedzających jego podróż do Afryki w 1931 r.
[edytuj] Tablica pamiątkowa
25 listopada 2006 w holu Dworca Kolejowego Poznań Główny Ryszard Kapuściński odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą Kazimierzowi Nowakowi. Obok tablicy informacyjnej, zawisła mapa Afryki z zaznaczoną trasą podróży. Podczas ceremonii odsłonięcia tablicy Kapuściński powiedział:
-
- Wyczyn Kazimierza Nowaka zasługuje na to, by jego nazwisko znalazło się w słownikach i encyklopediach, by było wymieniane obok takich nazwisk jak Stanley i Livingstone. Kazimierz Nowak był człowiekiem o ogromnej wyobraźni i odwadze, człowiekiem nieustraszonym. Pokazał, że jeden biały człowiek, zupełnie bezbronny, nieposiadający żadnego uzbrojenia, a jedynie wiarę w drugiego człowieka, może przebyć samotnie wielki kontynent, i to w czasach gdy Europa zaczynała dopiero odkrywać Trzeci Świat i jego mieszkańców.
-
- Tylko ktoś, kto zna te rejony, gdzie podróżował Kazimierz Nowak, i sposób w jaki to zrobił, może docenić to bohaterstwo połączone z niezwykłą skromnością. On się nie chwalił, on po prostu opisywał, co widział[7].
[edytuj] Afryka Kazika
W 2008 roku ukazała się książka zatytułowana Afryka Kazika autorstwa Łukasza Wierzbickiego, w której przygody Kazimierza Nowaka przedstawiono w formie opowiadań przeznaczonych dla dzieci. W oparciu o treść książki powstał komiks oraz gra planszowa.
[edytuj] Patronat
Kazimierz Nowak jest patronem Gimnazjum nr 5 w Poznaniu na Osiedlu Pod lipami[8].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona o Kazimierzu Nowaku
- AfrykaNowaka.pl - Wyprawa śladami Kazimierza Nowaka w latach 2009-2011
- Sylwia Wilczak: Wielcy podróżnicy. Kazimierz Nowak (1897-1937) - samotnik na Czarnym Lądzie - artykuł z Gazety Wyborczej
Przypisy
- ↑ Wbrew własnej woli pokonał pociągiem 620 km. odcinek Wadi Halfa – Atbara w Sudanie. Kazimierz Nowak: Dwie stolice Sudanu. W: Nowak Kazimierz: Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Wyd. 4. Poznań: Sorus, 2008, s. 83. ISBN 978-83-89949-36-3.
- ↑ Łukasz Wierzbicki, który redagował całość tekstu książki, pisze we wprowadzeniu do wyd. III., że przygotowując I wydanie książki “Rowerem i pieszo …” korzystał z ww. czasopism
- ↑ Filip Springer: Kazik reporter w: Polityka nr 48(2631)/2007
- ↑ S. Wilczak: Wielcy podróżnicy..
- ↑ Informacja o książce na oficjalnej stronie
- ↑ K. Nowak, Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej z lat 1931-1936, Sorus. Poznań 2000 fragment; wydanie II - 2006; wydanie III rozszerzone - 2007; wydanie IV - "do plecaka", zmniejszony format wydania III - od maja 2008; wydanie V - 2009; wydanie VI zmienione - 2011
- ↑ Kazimierz Nowak: Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd : listy z podróży afrykańskiej z lat 1931-1936. Poznań: Sorus, 2007, s. 15-15. ISBN 978-83-89949-35-6.
- ↑ Oficjalna strona Gimnazjum nr 5 w Poznaniu - informacje o patronie
