Kolorado

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Kolorado
State of Colorado
Flaga stanowa Kolorado Pięczęć stanowa Kolorado
Flaga stanowa Kolorado Pieczęć stanowa Kolorado
Przydomek: The Centennial State
Dewiza: Nil sine numine
Map of USA CO.svg
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Denver
Język urzędowy angielski
Mieszkańcy Coloradan, Coloradoan
Gubernator John Hickenlooper (D)
Największe miasto Denver
Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

na 8. miejscu

269 837 km²
268 879 km²
962 km²
0,36 %

Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

451 km

612 km
 
4399 m
2073 m
1021 m

Szerokość geograficzna 37°N – 41°N
Długość geograficzna 102°W – 109°W
Populacja (2000)
na 24. miejscu

4 301 261

Gęstość (2000)
na 37. miejscu

16,01 os./km²

Piramida wieku
USA Colorado age pyramid.svg
Wejście do Unii

 • kolejność
 • data


38
1 sierpnia 1876

Strefa czasowa
Czas letni
UTC-7:00
UTC-6:00
ISO 3166-2 US-CO
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Kolorado (ang. Colorado)(wymowa:/kɒləˈrɑːdoʊ/ i) – stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.

Na północy graniczy z Wyoming i Nebraską, na wschodzie z Kansas, na południu z Oklahomą i Nowym Meksykiem, a na zachodzie z Utah. Kolorado jest jednym z trzech stanów USA nie mających naturalnych granic. Wyznaczają je: długość i szerokość geograficzna, a tym samym Kolorado ma kształt czworoboku. Nazwa terytorium, a następnie stanu pochodzi od nazwy rzeki Kolorado, której hiszpańska nazwa brzmi - Rio Colorado[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie ziemie tego regionu były zamieszkiwane przez Indian, którzy przybyli do Kolorado wraz z końcem epoki lodowcowej. Na początku XVIII wieku tereny dzisiejszego stanu Kolorado zostały opanowane przez Hiszpanów. Najstarsze artefakty należące od pierwszych Indian datowane są na 11 200 lat p.n.e. W 1803 roku północno - wschodnia część dzisiejszego stanu została zakupiona od Francji, jako część francuskiej Luizjany. W 1848 roku południowa i zachodnia część stała się terytorium Stanów Zjednoczonych po wojnie amerykańsko-meksykańskiej. W roku 1858 odkryto złoża złota. W latach 18641870 miały miejsce wojny z Indianami.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Kolorado jest wyżynno-górzystym stanem którego średnia wysokość nad poziomem morza przekracza 2000 m. Jest też jedynym stanem którego cała powierzchnia leży powyżej 1000 m n.p.m. Trzy czwarte powierzchni stanu to tereny wyżynne i wybitnie górzyste, obszary te leżą powyżej 1500-2000 m n.p.m. Jedynie wschodnia część jest płaska. Najwyższy szczyt Kolorado - Mount Elbert wznosi się na 4399 m n.p.m. Zachodnią część stanu zajmują Góry Skaliste i Wyżyna Kolorado, wschodnią - obszar Wielkich Równin.

Kolorado znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego kontynentalnego suchego z dużymi różnicami temperatur dnia i nocy. W górach występuje wielopiętrowość klimatyczna. Opady są niskie i wynoszą średnio od 380 do 630 mm rocznie. Wyższe opady występują w górach. Warto tu jednak zwrócić uwagę na lokalne różnice związane z ukształtowaniem terenu, gdzie górskie doliny są miejscami relatywnie suchymi. Zimy w Kolorado są śnieżne i mroźne. Lata zaś, z pominięciem obszarów górskich są gorące i suche. W zachodniej części stanu temperatury wynoszą od 16 °C do 21 °C latem, choć mogą być wyższe (zależy to od wysokości nad poziomem morza i miejsca). W wysokich partiach gór panuje alpejski klimat i wręcz arktyczny klimat co jest związane ze znacznymi wysokościami (powyżej 3000 m n.p.m.). Wschodnia część Kolorado cechuje się ekstremami termicznymi, gdzie zimą średnie wartości termiczne wynoszą kilka stopni poniżej zera, ale mogą obniżyć się do wartości od 18 °C do -23 °C. Lata są upalne, powyżej 30 °C, temperatury rzędu 35-38 °C nie należą do rzadkości. Taki rozkład temperatur jest związany jest z rzeźbą terenu Ameryki Północnej, co wiąże się z napływem mas powietrza- mroźnych, arktycznych zimą i gorących zwrotnikowych latem. Najwyższą temperaturę w Kolorado zanotowano 11 lipca 1888 roku i wynosiła ona 48 °C. Najniższa zanotowana temperatura miała miejsce 1 lutego 1985 roku i wynosiła -52 °C.[2][3][4]

Ze stanu Kolorado, a dokładnie z wysokiego pasma Gór Skalistych wypływają większe rzeki USA. Są to oczywiście Rio Colorado czyli Kolorado i Rio Grande i liczne dopływy Missisipi jak rzeka Arkansas. Tym samym stan Kolorado należy do dwóch zlewisk: Oceanu Spokojnego i Zatoki Meksykańskiej (Ocean Atlantycki). W górach liczne są polodowcowe jeziora.

Roślinność zróżnicowana ze względu na rzeźbę terenu. W górach rosną lasy iglaste i wysokogórskie łąki, zaś na wschodnie suche prerie, w większości zastąpione przez pola uprawne i łąki. W południowo-zachodniej części stanu występują obszary półpustynne.

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Nil sine numine (Nic bez opatrzności Boskiej)
  • Przydomek: The Centennial State
  • Znaczenie przydomku: Stan Stulecia
  • Symbole:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 Kolorado zamieszkiwało 4 665 177 osób. Przyrost naturalny wyniósł 205 321 osób , a migracyjny 47 740. Około 5-6% mieszkańców stanu Kolorado, to osoby przebywające nielegalnie, a 20% populacji tego stanu to Latynosi. Spora część osób latynoskiego pochodzenia posługuje się wyłącznie językiem hiszpańskim, nie znając języka angielskiego[5].

Podział rasowo-etniczny[edytuj | edytuj kod]

Religie[edytuj | edytuj kod]

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[7]:

Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Wiele firm i przedsiębiorstw ma w stanie Kolorado swe siedziby, a najbardziej znane z nich są podane w poniższej tabeli. Główne uprawy rolne to: kukurydza, pszenica, buraki cukrowe, jęczmień, ziemniaki, jabłka, brzoskwinie. Można tu też znaleźć wielkie hodowle bydła, owiec, i drobiu. Wydobywa się też (uran i molibden).

Największe przedsiębiorstwa i spółki mające siedzibę w Kolorado
Oddział przemysłu
Quark Inc. komputerowy
J.D. Edwards komputerowy
Janus Capital Group usługi inwestycyjne
RE/MAX nieruchomości
EchoStar Communications Corporation elektroniczny, komunikacyjny
Newmont Mining wydobywczy, górnictwo
Coors Brewing Company browarnictwo
Vail Resorts wyciągi narciarskie
Aspen Skiing Company wyciągi narciarskie

Uniwersytety i wyższe uczelnie[edytuj | edytuj kod]

  • Colorado State University
  • University of Colorado at Denver
  • University of Colorado at Boulder
  • University of Northern Colorado
  • Colorado College
  • University of Denver

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 1997 ISBN 83-85909-20-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Colorado Department of Personnel & Administration (DPA) Division of Information Technologies (DoIT)". Colorado.gov. Retrieved 2010-10-24.
  2. DRI.edu Western Regional Climate Center. Retrieved October 24, 2006.
  3. Record Highest Temperatures by State" (PDF)Climatic Data Center. January 1, 2004. Retrieved January 11, 2007.
  4. "Record Lowest Temperatures by State" (PDF) Climatic Data Center January 1, 2004. Retrieved January 11, 2007.
  5. talking about Colorado in "nada" Elcastellano.org. 2007-06-30.Retrieved 2010-07-30.
  6. Religious Affi liation by State in the U.S str.100.
  7. thearda.com