Parana (stan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Parana
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Brazylia
Siedziba Kurytyba
Kod ISO 3166-2 BR-PR
Gubernator Beto Richa (PSDB)
Powierzchnia 199 544 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności

10 997 462
• gęstość 55 os./km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach

Parana (port. Paraná, wym. [paɾaˈna]) – jeden z 26 brazylijskich stanów, położony na południu kraju. Od północy graniczy ze stanem São Paulo, od południa ze stanem Santa Catarina i argentyńską prowincją Misiones, od zachodu Mato Grosso do Sul i Republiką Paragwaju, a na wschodzie jest Ocean Atlantycki. Granicę z Paragwajem wyznacza rzeka Parana. Stolicą stanu jest Kurytyba – największe skupisko Polonii brazylijskiej.

Na granicy z Argentyną znajduje się Park Narodowy Iguaçu. Na Paranie, 40 km od granic parku, na granicy z Paragwajem została wybudowana największa na świecie zapora wodna Hidroelétrica de Itaipú.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka historyczna o obszarach dzisiejszej Parany pochodzi od Bandeirantes, grupy pionierów z São Paulo, miasta które już w XVI służyło jako miejsce, z którego wyruszały ekspedycje kolonialnej poszukujące kopalni złota na obszarach współczesnej Brazylii oraz części Argentyny i Paragwaju. Podróżowali oni przez północ rzekami Parana, Paranapanema i Ivaí, aby w końcu znaleźć złoto na południu, w okolicy współczesnej Kurytyby. Stworzyli tam małą osadę opartą o wydobycie złota. Kiedy po kilku latach złoża złota wyczerpały się, osada niemalże zniknęła. Przez następne dwieście lat osada była tylko miejscem postoju w drodze na południe, co stało się częstym zjawiskiem w XVII wieku ze względu na wzmożony przepływ bydła z Rio Grande do Sul do São Paulo i Rio de Janeiro. W 1693 roku Kurytyba była wystarczająca ludna, aby uznano ją za miasto.

Drugim obszarem rozwijanym i kontrolowanym przez Portugalczyków w czasie XVI-XVIII wieku było wybrzeże, obszar znany dziś pod nazwą Baía de Paranaguá. Było to bezpieczne miejsce dla statków przybywających z północy i południa i już w 1648 roku tamtejszy port stał się oficjalnie miastem o nazwie Paranaguá.

Trzecim miejscem były misje hiszpańskich Jezuitów nad rzeką Parana, położone zaraz nad wodospadem Guaíra na północy, gdzie księża podejmowali próby ewangelizacji miejscowych ludów i stworzenia społecznej struktury pracy i edukacji opartej na systemie katolickim. Fakt, że misje te kontrolowane były przez Hiszpanów uważany był przez Portugalczyków jako zagrożenie i dlatego po bitwach stoczonych między oboma mocarstwami misje zostały zniszczone, a Jezuici i większość schrystianizowanych Indian przeniosło się na obszary współczesnej północnej Argentyny.

Przez cały ten czas Parana była południową częścią São Paulo, które od powstania Cesarstwa Brazylii było określane mianem Prowincji São Paulo. W 1843 roku Prowincja Parana została odłączona od prowincji São Paulo. Spotkało się to z ostrym sprzeciwem ze strony São Paulo i Minas Gerais. Uważano, że cesarz Piotr II odłączył Paranę, aby ukarać São Paulo, które było jednym ze znaczących obszarów popierających powstanie liberalne w 1842.

Fale europejskich imigrantów zaczęły napływać po 1850, przybywali głównie Niemcy, Włosi, Polacy i Ukraińcy. Rozwój stanu jest ściśle związany z przybyciem tych imigrantów.

We wczesnym XX wieku stan posiadał dwie linie kolejowe: Paranaguá-Kurytyba (111 km) z przedłużeniem do Ponta Grossa (190 km) i odnogami biegnącymi do Rio Grande, Porto Amazonas i Antoniny; oraz São Paulo-Rio Grande, która przecina stan z północnego-wschodu na południowy zachód od União do Vitórii.

Polacy w Paranie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi osadnicy pochodzenia polskiego przybyli do Parany w zorganizowanych grupach w 1869 roku. Od 1890 roku nastąpił gwałtowny napływ imigrantów polskich z trzech zaborów. Do wybuchu I wojny światowej do Brazylii przybyło ponad 100 000 Polaków – zamieszkali głównie w stanach Parana, Santa Catarina i Rio Grande do Sul. Przybywający wówczas do Brazylii Polacy byli traktowani jak wychodźcy, ponieważ nie posiadali polskich dokumentów. Imigranci z terenów dzisiejszej Polski najczęściej trudnili się rolnictwem, żyli w polskich skupiskach, kultywowali tradycje.

Według różnych danych polonijnych w stanie Parana żyje od 700 000 do 1 500 000 osób polskiego pochodzenia. Najbardziej znanym Brazylijczykiem polskiego pochodzenia, którego życie było związane ze stanem Parana, był Paulo Leminski.

Największe miasta w stanie Parana[edytuj | edytuj kod]

Największe miasta w stanu Parana według liczebności mieszkańców (stan na 2013 rok):

L.p. Miasto Liczba ludności
1. Bandeira de Curitiba.svg Curitiba 1 848 946
2. Bandeira londrina.svg Londrina 537 566
3. Bandeira de Maringá.png Maringá 385 753
4. Bandeira ponta grossa.png Ponta Grossa 331 084
5. Flag of Cascavel.jpg Cascavel 305 615
6. Br-pr-sj.png São José dos Pinhais 287 792
7. Bandeira FozIguacu.png Foz do Iguaçu 263 518
8. Bandeira colombense.png Colombo 227 220
9. Bandeira de guarapuava.jpeg Guarapuava 175 779
10. Bandeira paranagua.png Paranaguá 148 232
11. Bandeira apucarana.jpg Apucarana 128 058
12. Bandeira araucaria.jpg Araucária 129 209
13. BANDEIRA TOLEDO.jpg Toledo 128 448
14. Wikiprojekt:Szablony flag Pinhais 124 528
15. Bandeira Campo-Largo.png Campo Largo 120 730
16. Bandeira arapongas.png Arapongas 112 198
17. Bandeira almirante tamandare.jpg Almirante Tamandaré 110 256
18. Bandeira de Umuarama.jpg Umuarama 106 387
19. Bandeira Cambe Parana Brasil.svg Cambé 102 222
20. Piraquara band.jpg Piraquara 101 053

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Paraná[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]