Kompania Missisipi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kompania Missisipi – powszechna nazwa firmy udziałowej powstałej we Francji, gdy zakończyła sie rujnującą skarb wojna o hiszpańską sukcesję. Zyski z handlu transoceanicznego miały pokryć straty spowodowane wojną. Pomysłodawcą kupowania akcji, których cenę miały zabezpieczyć spodziewane zyski w Ameryce był szkocki ekonomista John Law.

W maju roku 1716 utworzono Banque Générale Privée ("Prywatny Bank Generalny"), który miał prawo emisji banknotów. Bank był prywatny, lecz 3/4 jego kapitału stanowiły rządowe obligacje i banknoty. W sierpniu 1717 Bank zakupił Kompanię Missisipi by pomóc w finansowaniu tworzenia francuskiej kolonii w Luizjanie.

W tym samym roku Kompania Missisipi wkroczyła na giełdę jako Compagnie d'Occident, której przyznano monopol na handel z Indiami Zachodnimi i Ameryką Północną. Bank z kolei zmienił swą nazwę na Banque Royale (Bank Królewski) w roku 1718, oznaczało to, ze sam król gwarantował wypłacalność firmy.

Kompania wchłonęła inne firmy, takie jak: Compagnie des Indes Orientales, Compagnie de Chine i stała się "Stałą Kompanią Indyjską" (Compagnie Perpetuelle des Indes) z dniem 23 maja 1719 roku. Posiadała monopol handlu na wszystkich morzach. Akcje kompanii stały się rodzajem papierowego pieniądza nieznanego dotąd we Francji. Rezultatem spekulacji na gwałtownie rosnących w wartość akcjach było powstanie wielu fortun we Francji, a także w Wielkiej Brytanii, gdzie naśladowano doświadczenia francuskie tworząc równie monopolistyczną "Kompanię Mórz Południowych" (South Sea Company). A także w Holandii. W 1720 bank i kompanię połączono w jedną firmę a Lawa uczyniono Generalnym Kontrolerem Finansów (Controller General of Finances) by przyciągnąć inwestorów. Eksperyment Lawa był niezwykle udany, aż do momentu gdy okazało się, że kompanie nie przyniosą spodziewanych zysków i nie pokryją wartości akcji. Wówczas nastąpił krach.

Law spodziewał sie znacznie większych zysków z kompanii. Tak samo myśleli udziałowcy, którzy przekazywali sobie nawzajem opowieści o amerykańskim złocie [potrzebne źródło], po które wystarczy się schylić. W roku 1719 nastąpił kolejny boom inwestycyjny, który okazał się bańką spekulacyjną. W lutym roku 1720 płacono 10,000 liwrów za udziały, które w 1719 miały wartość 500 liwrów. W szczytowym momencie notowań wycena sięgała 130-krotnej wartości wskaźnika cena-zysk[1]. Po osiągnięciu ceny 15,000 liwrów, ich wartość gwałtownie zaczęła spadać latem 1720 roku. W 1721 roku spadek wynosił już 97 %. Podobnej sytuacji doświadczyły Wielka Brytania gdzie mówiono o "pęknięciu bańki" (South Sea Bubble) i Holandia, gdzie rysowano karykatury przedstawiające "Handel powietrzem".

Całkowite załamanie nastąpiło w 1720, gdy przeciwnicy finansisty próbowali wymienić swe banknoty na złoto. Pod koniec roku Filip II Orleański zwolnił Lawa, który uniknąwszy rozszarpania przez Paryżan uciekł z kraju.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Superhossa zacina się. W: Bruno Hollnagel Peter N. Martin: Największe afery w dziejach świata. Warszawa: Bellona, 2005, s. 294. ISBN 83-11-10186-8.