Koncert (forma muzyczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy terminu muzycznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dawid Ojstrach wykonujący koncert skrzypcowy (1960)

Koncert (łac. concerto – spieram się, walczę, współzawodniczę[1]) – forma muzyczna, której istotą jest kontrastowanie partii zespołu (orkiestry) i partii solowej, zespołu i grupy solistów (concerto grosso), bądź samych partii solowych (np. koncerty wokalne).

Określenie "koncert" było początkowo używane na określenia utworów wokalno-instrumentalnych, w których instrumenty grały niezależne partie[2] - w przeciwieństwie do powszechnej praktyki renesansowej, w której instrumenty towarzyszące głosom tylko je dublowały. Przykładami tych najwcześniejszych koncertów są m.in. In Ecclesiis Giovanniego Gabrielego czy Saul, Saul, was verfolgst du mich Heinricha Schütza.

Pierwsze koncerty instrumentalne w swej obsadzie i konstrukcji przypominały wczesnobarokową sonatę solową czy canzonę instrumentalną jedno- lub wielogłosową z basso continuo. W muzyce polskiej słowa "concerto" jako pierwszy użył Adam Jarzębski do określenia utworów na 1-2 instrumentalne głosy solowe i basso continuo.

Później koncert w najczęściej spotykanej postaci ma budowę trzy-, cztero- (concerto da chiesa) lub - rzadziej - wieloczęściową i przeznaczony jest na jeden lub więcej (concerto grosso) instrumentów solowych z towarzyszeniem orkiestry. Forma koncertu ugruntowana została na przełomie XVII i XVIII wieku. Niektóre koncerty, zwłaszcza dziewiętnastowieczne, mają charakter wirtuozowski i popisowy.

Przypisy

  1. Słownik wyrazów obcych, wyd. PWN, 1980
  2. Feliks Koneczny "Polskie Logos a Ethos", Poznań 1921

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ABC Form Muzycznych, Danuta Wójcik, Musica Iagellonica, Kraków 1997, ISBN 83-7099-061-4