Kostis Palamas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kostis Palamas
Data i miejsce urodzenia 13 stycznia 1859
Patras, Grecja
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1943
Ateny, Grecja
Zawód poeta, literat
Narodowość grecka

Kostis Palamas, gr. Κωστής Παλαμάς (ur. 13 stycznia 1859 w Patras, zm. 27 lutego 1943 w Atenach) – grecki poeta, prozaik, dramaturg, krytyk literatury. Uważany za jednego z największych poetów Grecji nowożytnej, wywarł duży wpływ na kształtowanie się języka nowogreckiego. Znany jako autor słów Hymnu olimpijskiego (1896).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Palamas urodził się w Patras na Peloponezie, ale jego rodzice pochodzili z Mesolongi. Ojciec poety wychował się w rodzinie intelektualistów, o wielu osiągnięciach, zwłaszcza w dziedzinie edukacji: pradziadek Panajotis Palamas (1722-1803) założył w Mesolongi znaną szkołę "Palamea scholi" (gr."Παλαμαία Σχολή"), dziadek Joanis nauczał w Akademii Patriarszej w Konstantynopolu.

Gdy Palamas miał 6 lat, stracił oboje rodziców, a opieką nad przyszłym poetą i jego rodzeństwem podzielili się bliscy krewni: siostra matki zajęła się jego młodszym bratem, Kostis wraz ze starszym bratem trafił pod opiekę wuja Dimistriosa Palamasa, który mieszkał w Mesolongi. Tam też przebywał przyszły poeta od roku 1867 do 1875, w atmosferze raczej nieprzyjemnej i depresyjnej, która naturalnie wpłynęła na delikatną psychikę młodego człowieka. Taki też obraz przedstawia poeta w wierszach, w których wspomina swoje dzieciństwo. Pierwszy wiersz napisał Kostis, gdy miał 9 lat i był to, jak to sam później określił "wiersz dla śmiechu" Po ukończeniu gimnazjum Palamas zamieszkał w Atenach (1875), gdzie zamierzał studiować prawo. Szybko jednak porzucił studia i zdecydował się zająć literaturą. Publikował w gazetach i czasopismach różne wiersze, w 1876 złożył do konkursu poetyckiego zbiór napisany katarewusą, z widoczymi wpływami I Szkoły Ateńskiej, został on jednak odrzucony przez komisję ι nazwany "wiejącymi chłodem ćwiczeniami poetyckimi przeuczonego gramatyka". Pierwszym samodzielnym wydaniem Palamasa był poemat "Mesolongi" z 1878 r. Od 1898 r. wraz z przyjaciółmi ze studiów Nikosem Kampasem (z którym dzielił pokój)i Jeorjosem Drosinisem współpracował z gazetami polityczno-satyrycznymi "Rabagas" (gr. "Ραμπαγάς")i "Mi chanese" (gr. "Μη χάνεσαι") Ci trzej przyjaciele mieli świadomość zmierzchu ateńskiego romantyzmu i swoimi utworami przedstawiali nowy program poetycki, co oczywiście wzbudzało sprzeciw starszych poetów, nazywano ich protekcjonalnie "dzieciakami" lub poetami "Nowej Szkoły".

W 1886 został opublikowany jego pierwszy zbiór poetycki "Pieśni mojej ojczyzny" w ludowym języku dimotiki, zgodnie z duchem Nowej Szkoły Ateńskiej. W 1887 ożenił się z Marią Walwi, z którą miał troje dzieci, a wśród nich także przyszłego poetę Leandrosa Palamasa. W 1889 wydano "Hymn do Ateny", poświęcony żonie autora, którym wygrał konkurs poetycki w tymże roku. W r. 1898, gdy w wieku czterech lat zmarł jego synek Alkis, opublikował cykl trenów "Mogiła". W r. 1897 został sekretarzem Uniwersytetu Ateńskiego. Także w 1897 r. zaczął publikować swoje najważniejsze zbiory poetyckie, takie jak "Jamby i Anapesty" (1897) "Życie nieporuszone" (1904), "Dodekalog Cygana" (1907), "Królewski flet" (1910). W 1926 r. został jednym z najważniejszych członków Akademii Ateńskiej, której został przewodniczącym w 1930 r.

Zmarł w r, 1943, po ciężkiej chorobie, 40 dni po śmierci swojej żony (o której z resztą nie został powiadomiony, ze względu na bardzo już zły stan zdrowia). Pogrzeb Palamasa przeszedł do historii jako manifestacja patriotyczna, gdy, na oczach niemieckiego okupanta, tysiące osób towarzyszyło mu w ostatniej drodze na I cmentarzu w Atenach, śpiewając hymn narodowy.

Dom rodziny Palamasa w Patrze, przy ulicy Korintos (gr. οδός Κορίνθου) przetrwał do dziś. Gdy Palamasowie opuścili Patras, wynajęła go włoska rodzina Serao, i tam też urodziła się włoska pisarka Matilde Serao. Współcześnie mieści się tam Instytut Kostisa Palamasa.

Pisma[edytuj | edytuj kod]

Palamas był jednym z najpłodniejszych greckich literatów. Opublikował w sumie 40 zbiorów poetyckich, a także dramaty, teksty krytyczne, eseje historyczne oraz badania teoretycznoliterackie.

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Pieśni mojej ojczyzny (1886)
  • Hymn do Ateny (1889)
  • Oczy mojej duszy (1892)
  • Jamby i anapesty (1897)
  • Mogiła (1898)
  • Οι χαιρετισμοί της Ηλιογέννητης (1900)
  • Życie nieporuszone' (1904)
  • Życie nieporuszone (1907)
  • Królewski flet (1910)
  • Żale laguny (1912)
  • Ćwiczenia satyryczne (1912)
  • Miasto i samotność (1912)
  • Ołtarze (1915)
  • Wiersze nie na czasie (1919)
  • Czternastowiersze (1919)
  • Wiersze nieśmiałe i szorstkie (1928)
  • Cykl czterowierszy (1929)
  • Wieczorny ogień (1944, wydanie pośmiertne, zredagowane przez syna Leandra.)

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Śmierć junaka - opowiadanie (1901)
  • Opowiadania (1920)

Dramat[edytuj | edytuj kod]

  • Arcyszlachetna (1903)

Eseistyka[edytuj | edytuj kod]

Palamas był jednym z najważniejszych greckich krytyków literackich, odkrył wartość dzieł Andreasa Kalwosa, Dionizjosa Solomosa i całej Szkoły Jońskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim:

  • J. Strasburger, Słownik pisarzy nowogreckich, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1995.