Maria kliwijska (księżna Orleanu)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria
księżna Orleanu, Mediolanu, Valois, hrabina Blois, Pawii i Beaumont, pani Ast i Coucy[1]
Blason Marie de Cleves.png
księżna Orleanu
Okres panowania od 1440
do 1480
Poprzedniczka Bona armaniacka
Następczyni Joanna francuska
Dane biograficzne
Dynastia markańska
Urodzona 19 września 1426
Zmarła 23 sierpnia 1487
Pochowana Blois, ciało przeniesione do kościoła celestynów w Paryżu
Ojciec Adolf II (IV)
Matka Maria burgundzka
Mąż Karol I
Dzieci Maria
Ludwik XII
Anna

Maria kliwijska (ur. 19 sierpnia 1426 w Kleve, zm. 23 sierpnia 1487 w Chauny) – księżniczka kliwijska, księżna Orleanu w latach 1440-1480 jako trzecia żona Karola I, matka króla Francji Ludwika XII.

Poetka tworząca w języku starofrancuskim. Dwa ronda Marii kliwijskiej (L'abit le moine ne fait pas i En la forest de longue actente) zachowały się w XV-wiecznym rękopisie przechowywanym we Francuskiej Bibliotece Narodowej w Paryżu[2] .

Wraz z mężem, który nie brał udziału w rozgrywkach politycznych, księżna Maria stworzyła znaczący ośrodek kultury, jakim był dwór w Blois, odgrywając w nim ważną rolę jako mecenas sztuki i centralna postać salonu poetyckiego[3].

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Maria była przedstawicielką władającej księstwem Kliwii dynastii markańskiej, wywodzącej się z Nadrenii[4]. Była córką księcia Kliwii i hrabiego Mark Adolfa II (IV) z jego małżeństwa z księżniczką burgundzką Marią.

Wychowywała się pod opieką wujenki Izabeli portugalskiej[5] na dworze burgundzkim, który ze swoją wyrafinowaną kulturą, rozbudowanym ceremoniałem oraz przepychem był niedościgłym wzorem dla innych dworów europejskich[6][7].

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W roku 1440 została wyswatana przez wuja Filipa Dobrego. Mężem Marii został wnuk króla Francji Karola V i książę Orleanu, podwójny wdowiec Karol I, który niedawno został wypuszczony przez Anglików z wieloletniej niewoli. Ojciec Karola został zamordowany na zlecenie dziadka obecnej żony, Jana Bez Trwogi. Zaślubiny 14-letniej księżniczki z niemal 50-letnim księciem miały miejsce 26 października 1440 w Saint-Omer[8].

Dzięki trzeciemu małżeństwu książę Karol I doczekał się męskiego dziedzica Ludwika, przyszłego władcy Francji Ludwika XII. Poza synem Maria urodziła dwie córki.

Po śmierci męża w 1463 Maria objęła w posiadanie oprawę wdowią i została opiekunką małoletnich dzieci. W nieznanych bliżej okolicznościach, prawdopodobnie w 1480, poślubiła potajemnie znacznie od siebie młodszego szlachcia artezyjskiego, gubernatora Saint-Omer, którym był niejaki Jean de Rabodanges[9][10]. Wskutek powtórnego małżeństwa Maria de facto traciła prawo do używania tytułów przysługujących księżnej wdowie orleańskiej. Jednak z uwagi na skandal, jaki wywołałby ten mezalians, związek nie został ujawniony publicznie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Clèves (Marie de). W: Philippe Boitel: Les Français qui ont fait la France. Bordeaux: Éditions SudOuest, 2009, s. 335. ISBN 978-2-87901-730-3.
  • Ivan Cloulas: Życie codzienne w zamkach nad Loarą w czasach renesansu. Poznań: Wydawnictwo Moderski i spółka, 1999, s. 55-56. ISBN 83-87505-32-3.
  • Olivier Delsaux, Laurent Brun (red.): Marie de Clèves (fr.). W: Arlima - Archives de littérature du Moyen Âge [on-line]. [dostęp 2013-11-18].
  • Charles d'Orlèans. W: Anna Tatarkiewicz: Mały słownik pisarzy francuskich, belgijskich i prowansalskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965, s. 54.


Przypisy

  1. Marie, duchesse d'Orléans, de Milan, de Valoys, comtesse de Bloys, de Pavie et de Beaumont, dame d'Ast et de Coucy. Louis Claude Douët d'Arcq, Collection des sceaux, Paris: H. Plon, 1863, nr 950.
  2. Bibliothèque nationale de France, MS français 9223, fol. 26v
  3. Catherine M. Müller, Marie de Clèves, poétesse et mécène du XVe siècle, "Le moyen français", 48, 2001, s. 57.
  4. Dynastia markańska (Mark, de La Marck), dynastia kliwijska z Mark - dynastia hrabiów Mark, która w roku 1368 przejęła władzę w siąsiednim hrabstwie Kliwii (od roku 1417 księstwo). W XV i XVI w. rządzący Kliwią ród Mark nazywano również dynastią kliwijską. Igor Kraszewski, Pieczęć herbowa królowej Ludwiki Marii jako zapis historii dynastycznej Gonzagów niwerneńskich [w:] Pieczęcie herbowe - herby na pieczęciach, red. Wojciech Drelicharz, Zenon Piech, Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011, s. 100-101.
  5. Catherine M. Müller, Marie de Clèves, poétesse et mécène du XVe siècle, "Le moyen français", 48, 2001, s. 57.
  6. Antoni Mączak, Peregrynacje. Wojaże. Turystyka, Warszawa: Czytelnik, 1984, s. 176.
  7. Antoni Mączak, Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo w Europie wczesnonowożytnej, Warszawa:Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 120.
  8. ks. Lucien Détrez, Le mariage de Charles d'Orléans et de Marie de Clèves à Saint-Omer (26 novembre 1440) d'après les archives du Nord, "Annales du Comité flamand de France", 45, 1954, s. 329-340.
  9. Lubov Breit Keefer, Music angels. A thousand years of patronage, Baltimore: Keefer, 1976, s. 21.
  10. Clèves (Marie de) [w:] Philippe Boitel, Les Français qui ont fait la France, Bordeaux: Éditions SudOuest, s. 2009, s. 335.