Metody latynizacji języka koreańskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Istnieje wiele systemów latynizacji alfabetu koreańskiego, z których żaden jak dotąd nie uzyskał powszechnego uznania[potrzebne źródło].

Latynizacja poprawiona[edytuj | edytuj kod]

Latynizacja poprawiona jest oficjalną transkrypcją języka koreańskiego wykorzystywaną w Korei Południowej. System ten został zatwierdzony w roku 2000 przez Ministerstwo Kultury i Turystyki (MOCT), zastępując latynizację McCune'a-Reischauera (i jej pochodne) z 1984 roku. Nowy system umożliwia prostszą transkrypcję słów, ponieważ w przeciwieństwie do McCune'a-Reischauera zawiera tylko znaki występujące w alfabecie łacińskim.

Latynizacja McCune'a-Reischauera[edytuj | edytuj kod]

Jest jedną z częściej używanych metod zapisu języka koreańskiego. Wariant tej latynizacji używany jest w Korei Północnej. System ten został stworzony w 1937 roku przez dwóch Amerykanów: George'a M. McCune'a oraz Edwina O. Reischauera. Ich celem nie była transliteracja alfabetu hangul ale raczej odwzorowanie wymowy, czyli transkrypcja. Ta latynizacja jest często używana poza Koreą, od 1984 do 2000 używano jej także w Korei Południowej.

Inne latynizacje[edytuj | edytuj kod]

Oprócz transkrypcji poprawionej oraz McCune'a-Reischauera spotyka się także inne metody zapisywania dźwięków koreańskich. W niektórych krajach w ośrodkach akademickich rozwijały się osobne systemy transliteracji/transkrypcji uwzględniające istniejące niekiedy podobieństwa pomiędzy wymową samogłosek i spółgłosek koreańskich i danego kraju. W Rosji, powstał system umożliwiający zapisywanie słów koreańskich w cyrylicy. Ponadto w literaturze uniwersyteckiej często spotyka się amerykański system: latynizację Yale. W Polsce, oprócz popularnej McCune'a-Reischauera, używa się także opracowanej na Uniwersytecie Warszawskim transkrypcji polskiej[potrzebne źródło].

W 1996 powstał raport ISO TR 11941, będący próbą opracowania wspólnego systemu latynizacji dla Korei Południowej i Północnej. Jednak system ISO niewiele przybliżył takie ujednolicenie – jest on rozbity na dwie nieco różniące się metody transkrypcji, a poza tym nie został przyjęty jako standard lecz zaledwie raport techniczny.

Tabela transkrypcji[edytuj | edytuj kod]

Tabela nie prezentuje dokładnych reguł transkrypcji, lecz tylko podaje możliwe odpowiedniki koreańskich liter, które mogą być różne w zależności od usytuowania danej litery w wyrazie. W przypadkach, w których litera ㅇ nie jest wymawiana, zazwyczaj nie jest też w żaden sposób transkrybowana.

Skróty oznaczają:

  • M-R = transkrypcja McCune'a-Reischauera z 1939 r.
  • KRLD = latynizacja stosowana w Korei Północnej od 1992 r., wariant M-R
  • MOE = latynizacja Ministry of Education, oficjalna w Korei Południowej w latach 19591984
  • MOCT = romanizacja poprawiona (Ministry of Culture & Tourism), oficjalna w Korei Południowej od 2000 r.
  • ISO = system ISO TR 11941; transliteracja przed ukośnikiem to metoda 1, a za – metoda 2
Litera Transkrypcja
M-R KRLD MOE MOCT ISO Yale polska
Samogłoski
a a a a a a a
ya ya ya ya ya ya ja
ŏ ŏ eo eo eo e ŏ
yeo yeo yeo ye
o o o o o o o
yo yo yo yo yo yo jo
u u u u u wu u
yu yu yu yu yu yu ju
ŭ ŭ eu eu eu u y
i i i i i i i
ae ae ae ae ae ay e
yae yae yae yae yae yay je
e e e e e ey e
ye ye ye ye ye yey je
oe oe oe oe oe oy we
wi wi wi wi wi wi wi
ŭi ŭi eui ui yi uy yi
wa wa wa wa wa wa wa
wae wae wae wae wae way ue
we we we we we wey we
weo wo weo we uo
Spółgłoski
k, g k, g g g, k k / g k k, g
n n n n n n n
t, d t, d d d, t t / d t t, d
r, n, l r r r, l l, r l l, r
m m m m m m m
p, b p, b b b, p p / b p p, b
s, sh s, sh s s s s s
ng ng ng ng ', ng ng ng
ch, j ch j j c / j c dz
ch' ch ch ch ch / c ch czh, ćh
k' kh k k kh / k kh kh
t' th t t th / t th th
p' ph p p ph / p ph ph
h h h h h h h
kk kk gg kk kk / gg kk kk
tt tt dd tt tt / dd tt tt
pp pp bb pp pp / bb pp pp
ss ss ss ss ss ss ss
tch jj tch jj cc / jj cc c