Uniwersytet Warszawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uniwersytet Warszawski
Universitas Varsoviensis
University of Warsaw
Godło
Brama główna Uniwersytetu Warszawskiego
Brama główna Uniwersytetu Warszawskiego
Data założenia 19 listopada 1816
Typ uczelni publiczna
Państwo  Polska
Adres Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
Liczba pracowników
• naukowych
6214[1]
3244
Liczba studentów 52 101[2]
Rektor dr hab. Marcin Pałys, prof. UW
Członkostwo EUA, Socrates-Erasmus, CIRCEOS
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Uniwersytet Warszawski
Uniwersytet Warszawski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Uniwersytet Warszawski
Uniwersytet Warszawski
Ziemia 52°14′25″N 21°01′09″E/52,240278 21,019167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Założyciel Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego, cesarz Rosji i król Polski Aleksander I Romanow, portret pędzla Aleksandra Molinari z 1813 roku

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia publiczna, założona 19 listopada 1816 roku w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Królewski Uniwersytet Warszawski 1816–1831[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Królewski Uniwersytet Warszawski.

W listopadzie roku 1816 król Polski Aleksander I przychylił się do inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego i Stanisława Staszica, podejmując decyzję (Postanowienie naznaczające założenie Szkoły Głównej pod imieniem Królewskiego Uniwersytetu z dnia 7 (19) listopada 1816 r. – Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, s. 90-95) o utworzeniu Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego – przez połączenie Szkoły Prawa i Nauk Administracyjnych (zał. 1808) oraz Szkoły Lekarskiej zwanej też Akademickim Wydziałem Lekarskim (zał. 1809). Po uzupełnieniu uczelnia składała się z 5 wydziałów:

  • Prawa i Nauk Administracyjnych (9 katedr: Nauk Przygotowawczych; Pandektów; Prawa Polskiego Dawnego i Historii Prawa Polskiego; Prawa Cywilnego Obecnie Obowiązującego; Prawa Kryminalnego, Postępowania Cywilnego i Kryminalnego i Konstytucji; Prawa Kanonicznego; Ekonomii Politycznej, Prawa Administracyjnego, Prawa Policyjnego i Nauki Finansowej; Nauki Handlu, Prawa Handlowego i Statystyki; Technologii, Rolnictwa i Leśnictwa: do roku 1819) – wybitnymi profesorami byli: J. W. Bandtkie (historia prawa polskiego) i F. Skarbek (ekonomia)[3]
  • Nauk Lekarskich (10 katedr: Anatomii Teoretycznej i Praktycznej oraz Porównawczej; Farmacji, Farmakologii, Chemii Policyjnej i Prawnej; Fizjologii i Dietetyki; Patologii Ogólnej, Historii Medycyny i Propedeutyki; Materii Lekarskiej, Toksykologii i Formularza, czyli Receptury; Chirurgii Teoretycznej; Chirurgii Operacyjnej; Patologii i Terapii Szczegółowej; Położnictwa, Chorób Ciężarnych, Położnic i Nowo narodzonych; Chorób Epizootycznych, Medycyny Prawnej i Policji Lekarskiej) – wybitnymi profesorami byli: J. Mile (fizjologia), M. Roliński (anatomia) i J. B. Freyer (materia lekarska)
  • Teologicznego (6 katedr: Pisma Świętego i Nauk Pomocniczych; Historii Kościoła; Prawa Kościelnego; Teologii Dogmatycznej; Teologii Moralnej; Teologii Pasterskiej) – wybitnymi profesorami byli: W. A. Szweykowski (teologia pasterska) i P. Szymański (biblistyka)
  • Filozoficznego (powstał w roku 1817)
  • Nauk i Sztuk Pięknych, powstał w roku 1818 (w latach 1826–1829 studiował tu Fryderyk Chopin)

W 1830 roku król Mikołaj I, upamiętniając swego brata Aleksandra II, przemianował uczelnię na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski (Postanowienie dozwalające Uniwersytetowi Warszawskiemu przyiąć nazwanie Uniwersytetu Królewsko-Alexandrowskiego z dnia 18 (30) marca 1830 r. – Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, s. 86-90).

Po upadku powstania listopadowego, w którym uczestniczyło wielu studentów, uniwersytet został zamknięty.

1857–1869[edytuj | edytuj kod]

W 1857 roku otwarto Akademię Medyko-Chirurgiczną (ograniczona do dwóch wydziałów: lekarskiego i farmaceutycznego), a w 1862 Szkołę Główną Warszawską (Варшавская Главная Школа), posiadającej cztery wydziały:

  • Prawa i Administracji
  • Filologiczno-Historyczny
  • Matematyczno-Fizyczny
  • Lekarski

Rektorem uczelni został Józef Mianowski. Szkołę zamknięto niedługo po upadku Powstania styczniowego (w 1869).

Cesarski Uniwersytet Warszawski 1870–1918[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Cesarski Uniwersytet Warszawski.
Pieczęć Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego

W 1870 roku otwarto Cesarski Uniwersytet Warszawski (Императорский Варшавский Университет). W trakcie I wojny światowej uniwersytet został ewakuowany do Rostowa nad Donem (1915), gdzie do końca lipca 1917 roku działał jako „Cesarski Uniwersytet Warszawski w m.Rostowie nad Donem” (Императорский Варшавский Университет в г.Ростове-на-Дону). Uczelnia została następnie przekształcona postanowieniem Rządu Tymczasowego w Uniwersytet w Rostowie nad Donem. Jednocześnie w latach 1915–1918 niemieckie władze okupacyjne wyraziły zgodę na działalność uniwersytetu w Warszawie.

1918–1939[edytuj | edytuj kod]

W odrodzonym państwie polskim uczelnia funkcjonowała jako Uniwersytet Warszawski. Po raz pierwszy w swojej historii wszystkie władze UW pochodziły z wyboru. W 1920 utworzono Wydział Teologii Ewangelickiej. Na początku lat trzydziestych uniwersytet stał się największą polską uczelnią – pracowało tam 250 profesorów i docentów, a naukę pobierało 10 000 studentów. Po śmierci Józefa Piłsudskiego w 1935 Senat UW zmienił nazwę uczelni na Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie[4].

1939–1945[edytuj | edytuj kod]

W trakcie okupacji polskie uczelnie były zamknięte. Zbiory i wyposażenie wielu pracowni UW zostały wywiezione do Niemiec. Sam uniwersytet przekształcono w koszary żandarmerii. Pomimo zakazów okupanta i groźby kary śmierci, wielu wykładowców prowadziło zajęcia ze studentami w mieszkaniach prywatnych. W ten sposób powstała rozbudowana struktura tajnego nauczania, stanowiąca część polskiego ruchu oporu. W 1944 roku w zajęciach uczestniczyło już ok. 300 pracowników naukowych i 3 500 studentów. Większość studentów była jednocześnie żołnierzami podziemia. W czasie wojny zginęło 63 profesorów UW. Budynki uczelniane uległy zniszczeniu w 60%, a zbiory w 70–80%.

Od 1945[edytuj | edytuj kod]

Strajk studencki na UW w 1988

Po wojnie powrócono do nazwy Uniwersytet Warszawski. W grudniu 1945 roku zajęcia rozpoczęło ponad 4 000 studentów.

Rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 października 1949 r. zlikwidowano Wydziały: Lekarski i Farmaceutyczny, a w ich miejsce utworzono Akademię Lekarską (później Medyczną). W 1954 zlikwidowano Wydział Teologii Ewangelickiej i Wydział Teologii Katolickiej, wyodrębniając je i przekształcając odpowiednio w Chrześcijańską Akademię Teologiczną i Akademię Teologii Katolickiej.

W 1968 roku Uniwersytet otworzył filię w Białymstoku, przekształconą w 1997 roku w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku.

Uniwersytet Warszawski był za czasów PRL ważnym ośrodkiem opozycyjnym. W marcu 1968 roku na uczelni doszło do masowych demonstracji studenckich.

W 1980 ponownie utworzono Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego, które początkowo mieściło się w Pałacu Kazimierzowskim, a w 2000 zostało przeniesione do pałacu Tyszkiewiczów. W latach 1994–1998 na Powiślu wzniesiono nowy gmach Biblioteki Uniwersyteckiej, otwarty w 1999; w 2007 uruchomiono uniwersytecką bibliotekę cyfrową (e-bUW).

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Ranking
National Ranking
Ranking 2013/2014
Webometrics 1[5]
QS World 1
SIR 3[6]
Perspektywy 1[7]
Global
Webometrics 274[5]
Times (Europe) 301-350[8]
QS World 338=[9]
SIR 536[6]

W 2013 roku na uniwersytecie studiowało 45 793 studentów oraz 3927 słuchaczy studiów podyplomowych. Uniwersytet oferuje 127 kierunków studiów, 6 makrokierunków. Na uczelni pracuje 7070 pracowników w tym 3591 pracowników naukowych (z czego 923 ma tytuł profesora)[10].

Według QS World University Rankings z 2012 roku Uniwersytet Warszawski jest najlepszym uniwersytetem w Polsce[9]. W rankingu szanghajskim (ARWU) z 2012 roku uczelnia została sklasyfikowana na miejscach 301-400[11].

Według rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 234. pośród wszystkich typów uczelni[12]. Corocznie uniwersytet zajmuje 1-2 miejsce w rankingu polskich uczelni publicznych przeprowadzanych przez „Rzeczpospolitą” i „Perspektywy”.

Wydziały[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Wydziału Nauk Ekonomicznych przy ul. Długiej 44/50

W skład Uniwersytetu Warszawskiego wchodzi 20 wydziałów:

Jednostki ogólnouczelniane i międzywydziałowe[edytuj | edytuj kod]

Collegium Novum (dawny gmach BUW)

Centra naukowo-badawcze[edytuj | edytuj kod]

Inne jednostki[edytuj | edytuj kod]

Hall Główny Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie przy ul. Dobrej

Organizacje studenckie[edytuj | edytuj kod]

Na Uniwersytecie Warszawskim działają ogólnopolskie organizacje studenckie:

Kampusy i budynki uczelniane[edytuj | edytuj kod]

Kampus Główny[edytuj | edytuj kod]

Władze uniwersytetu, znaczna część administracji i niektóre z wydziałów urzędują w zabytkowych gmachach przy Krakowskim Przedmieściu. Główne wejście na teren kampusu prowadzi przez zabytkową Bramę Główną UW. Do budynków na tym terenie należą:

Budynek Porektorski – siedziba Wydziału Orientalistycznego UW

W okolicach Kampusu Głównego są zlokalizowane również inne budynki uniwersyteckie. Są to m.in.:

  • Nowy Świat 67 – siedziba instytutów: Nauk Politycznych i Polityki Społecznej
  • Nowy Świat 69 – budynek Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych (Instytut Dziennikarstwa, Katedra Europeistyki), Wydziału Prawa i Administracji oraz Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych
  • Krakowskie Przedmieście 1 – siedziba Instytutu Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales”, Instytutu Filologii Klasycznej Wydziału Polonistyki, Instytutu Prawa Międzynarodowego Wydziału Prawa i Administracji
  • Krakowskie Przedmieście 3 – siedziba wydziałów: Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Filozofii i Socjologii
  • Karowa – Instytut Studiów Regionalnych i Globalnych WGiSR (Karowa 20, budynek zajmowany razem z Domem Spotkań z Historią), Instytut Socjologii.

Powiśle[edytuj | edytuj kod]

U podnóża skarpy warszawskiej, poniżej kampusu głównego UW, nad brzegiem Wisły zlokalizowano niedawno nową siedzibę Biblioteki Uniwersyteckiej. W jej budynku znajdują się także pomieszczenia Wydziału Prawa i Administracji. Na ulicy Bednarskiej znajduje się Sekcja Koreanistyki Wydziału Orientalistycznego, a przy ulicy Browarnej część Wydziału Neofilologii oraz Wydziału Lingwistyki Stosowanej. W przyszłości planowana jest dalsza rozbudowa instytucji uniwersyteckich w tej części Powiśla.

Kampus Ochota[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy Ochota, w tzw. „Kampusie Ochota”, gdzie mieszczą się także placówki Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Polskiej Akademii Nauk, znajdują się:

Mokotów[edytuj | edytuj kod]

W rejonie ulic Smyczkowej i Szturmowej na Mokotowie (Służew) zlokalizowano szereg budynków uniwersyteckich. W szczególności swoje siedziby mają tu niektóre jednostki Wydziału Lingwistyki Stosowanej, Wydział Zarządzania, budynki Wydziału Fizyki oraz kilka jednostek niższego szczebla.

W budynku przy alei Niepodległości 22 nazywanym „Ośrodek Ksawerów”, przejętym przez UW od Akademii Spraw Wewnętrznych, znajduje się szereg jednostek niższego szczebla, w tym Centrum Europejskie UW oraz Ośrodek Studiów Amerykańskich.

Inne lokalizacje[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe jednostki uczelni rozrzucone są głównie po różnych częściach Śródmieścia. Tu znajdują się m.in.

Rektorzy[edytuj | edytuj kod]

Rektor i dziekani Szkoły Głównej Warszawskiej
  1. Ks. Wojciech Szweykowski (1818–1831)
  2. Józef Karol Skrodzki (1831)
  3. Józef Mianowski (1862–1869)
  4. Piotr Ławrowski (1869–1873)
  5. Nikołaj Błagowieszczański (1874–1884)
  6. Nikołaj Ławrowski (1884–1890)
  7. Michaił Szałfiejew (1895)
  8. Pawieł Kowalewski (1896)
  9. Grigorij Zenger (1896)
  10. Michaił Szałfiejew (1898)
  11. Grigorij Uljanow (1899–1903)
  12. Piotr Ziłow (1904)
  13. Jefim Karski (1905–1911)
  14. Wasilij Kudrewiecki (1911–1912)
  15. Iwan Trepicyn (1913)
  16. Siergiej Wiechow (1914–1915)
  17. Józef Brudziński (1915–1917)
  18. Antoni Kostanecki (1917–1919)
  19. Stanisław Józef Thugutt (1919–1920)
  20. Jan Karol Kochanowski (1920–1921)
  21. Jan Mazurkiewicz (1921–1922)
  22. Jan Łukasiewicz (1922–1923)
  23. Ignacy Koschembahr-Łyskowski (1923–1924)
  24. Franciszek Krzyształowicz (1924–1925)
  25. Stefan Pieńkowski (1925–1926)
  26. Bolesław Hryniewiecki (1926–1927)
  27. Ks. Antoni Szlagowski (1927–1928)
  28. Gustaw Przychocki (1928–1929)
  29. Tadeusz Brzeski (1929–1930)
  30. Mieczysław Michałowicz (1930–1931)
  31. Jan Łukasiewicz (1931–1932)
  32. Józef Ujejski (1932–1933)
  33. Stefan Pieńkowski (1933–1936)
  34. Włodzimierz Antoniewicz (1936–1939)
  35. Jerzy Modrakowski (1939)
  36. Stefan Pieńkowski (1945–1947)
  37. Franciszek Czubalski (1947–1949)
  38. Jan Wasilkowski (1949–1952)
  39. Stanisław Turski (1952–1969)
  40. Zygmunt Rybicki (1969–1980)
  41. Henryk Samsonowicz (1980–1982)
  42. Kazimierz Albin Dobrowolski (1982–1985)
  43. Rector electus Klemens Szaniawski (1984)
  44. Grzegorz Białkowski (1985–1989)
  45. Andrzej Kajetan Wróblewski (1989–1993)
  46. Włodzimierz Siwiński (1993–1999)
  47. Piotr Węgleński (1999–2005)
  48. Katarzyna Chałasińska-Macukow (2005–2012)
  49. Marcin Pałys (od 2012)

Obecne władze[edytuj | edytuj kod]

Znani absolwenci i studenci[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego.
Laureaci Nagrody Nobla
  • Henryk Sienkiewicz (1846–1916) – absolwent Szkoły Głównej Warszawskiej, laureat Nagrody Nobla z Literatury (1905)
  • Menachem Begin (1913–1992) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1935), laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1978)
  • Józef Rotblat (1908–2005) – obronił doktorat na Wydziale Fizyki (1938), laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1995)
  • Leonid Hurwicz (1917–2008) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1938), laureat Nagrody Nobla z Ekonomii (2007)
Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej
  • Kazimierz Sabbat (1913–1989) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1939), Prezydent RP na Uchodźstwie w latach 1986–1989
  • Lech Kaczyński (1949–2010) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1971), Prezydent RP w latach 2005–2010
  • Bronisław Komorowski (ur. 1952) – absolwent Wydziału Historycznego (1977), Prezydent RP od 2010 roku
Premierzy Polski
  • Jan Kucharzewski (1876–1952) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1898), Premier Królestwa Polskiego w latach 1917–1918 i ponownie w 1918
  • Leopold Skulski (1877–1940) – absolwent farmacji (1903), Prezes Rady Ministrów w latach 1919–1920
  • Tadeusz Mazowiecki (1927-2013) – student Wydziału Prawa i Administracji (studiów nie ukończył), Prezes Rady Ministrów w latach 1989–1991
  • Jan Olszewski (ur. 1930) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1953), Prezes Rady Ministrów w latach 1991–1992
  • Włodzimierz Cimoszewicz (ur. 1950) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1972), Prezes Rady Ministrów w latach 1996–1997
  • Jarosław Kaczyński (ur. 1949) – absolwent Wydziału Prawa i Administracji (1971), Prezes Rady Ministrów w latach 2006–2007

Uniwersytet Warszawski w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uniwersytet w liczbach (pol.). [dostęp 2011-03-28].
  2. „Szkoły wyższe i ich finanse w 2011 r.”, s. 26, 2012. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1506-2163 (pol.). 
  3. T. 4: Oświecenie. W: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966, s. 197-198.
  4. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 26 sierpnia 1935 r. o nadaniu Uniwersytetowi Warszawskiemu nazwy: „Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie” (Dz. U. z 1935 r. Nr 66, poz. 412).
  5. 5,0 5,1 Poland (ang.). Webometrics, 2014. [dostęp 2014-07-23].
  6. 6,0 6,1 SIR Global 2013 – Rank: Output 2007-2011 (ang.). Scopus. [dostęp 2014-07-23]. s. 33.
  7. Uniwersytet Warszawski najlepszy w Polsce (pol.). Perspektywy. [dostęp 2014-07-23].
  8. University of Warsaw WORLD RANK 2013-14 (ang.). TSL Education Ltd. [dostęp 2014-07-23].
  9. 9,0 9,1 University of Warsaw (2013) (ang.). QS Quacquarelli Symonds Limited. [dostęp 2014-07-23].
  10. Ogólna informacja dotycząca Uniwersytetu Warszawskiego do Informatora Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej (pol.). Uniwersytet Warszawski, 2013. [dostęp 2014-07-23]. s. 57.
  11. Ranking szanghajski 2012.
  12. Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]