Mnożnik kreacji pieniądza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Mnożnik kreacji pieniądza – pozwala odpowiedzieć na pytanie, jaką wielkość zasobu pieniądza (mierzonego agregatem M1) jest w stanie wykreować system bankowy z pojawiającego się w gospodarce nowego pieniądza wielkiej mocy (mierzonego agregatem M0, nazywanego niekiedy bazą monetarną).

Potocznie możemy powiedzieć, że zasób pieniądza to ilość pieniądza, jaka może służyć w danym kraju (w społeczeństwie) do dokonywania transakcji. Ze względu na pojawiające się w ostatnich dekadach różnego rodzaju ‘innowacje finansowe’, coraz częściej miarą zasobu pieniądza stają się agregaty M2 i M3.

Zatem mnożnik kreacji pieniądza to:

k_p = \frac{M1}{M0}

Zdefiniujmy dwa parametry g i r:

  • stosunek pieniędzy trzymanych w gotówce (C) do pieniędzy w postaci depozytów (D) jest równy g
g = \frac{C}{D}
  • stopa rezerw (minimalnych) r:
r = \frac{Rg}{D},

gdzie Rg – gotówka przechowywana w banku.

Z definicji M0 = Rg+C oraz M1 = C+D. Z definicji parametrów g i r możemy wyliczyć Rg = rD oraz C = gD.

Zatem możemy napisać, że

M0 = rD + gD = (r+g)D
M1 = gD + D = (g+1)D

Wstawiając te wartości do definicji mnożnika i robiąc elementarne przekształcania otrzymujemy:

k_p = \frac{M1}{M0} = \frac{(g+1)D}{(g+r)D} = \frac{g+1}{g+r}

Zatem przy stałej wartości g, czym mniejsza wartość stopy rezerw, tym więcej pieniądza mogą wykreować banki komercyjne. Zauważmy, że niezależnie od tego, jakie jest g, dla r=1 (czyli dla stuprocentowej rezerwy) mnożnik kreacji pieniądza jest równy 1, czyli nie ma kreacji pieniądza.

Wartości mnożnika mogą być bardzo duże, np. kiedy r=g=0.1 to kp = 5.5, natomiast dla r=0.006 i g=0.03, kp = 29.

W ostatnich dekadach konsumenci mają coraz mniej gotówki w swoich portfelach, a zapłaty dokonywane są w sposób bezgotówkowy, odpowiada to sytuacji stale malejącego g. Dla granicznej wartości, kiedy g=0 mnożnik kreacji pieniądza przyjmuje postać prostego wzoru (bardzo często używanego, ale warto mieć świadomość, że jest to przybliżenie sytuacji w obecnym systemie bankowym, kiedy nadal posługujemy się gotówką trzymaną w naszych portfelach):

k_p = \frac{1}{r}
mnożnik kreacji pieniądza = \frac{1}{re}

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Begg D., Fischer S., Dornbusch R., Ekonomia, t. 2 Makroekonomia. Warszawa: PWE 2007, wyd. 4, zmienione.).
  • Polityka Gospodarcza - pod red. Bolesława Winiarskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999