Kreacja pieniądza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kreacja pieniądza jest procesem, w którym podaż pieniądza w danym kraju (lub regionie o wspólnej walucie jak np. strefa euro) jest zwiększona. W warunkach współczesnych systemów bankowych dokonać tego mogą zarówno bank centralny, jak i banki komercyjne. Bank centralny może wprowadzić nowe pieniądze do gospodarki (tzw. "ekspansywna polityka pieniężna") poprzez zakup aktywów finansowych lub udzielanie pożyczek dla instytucji finansowych.

Banki centralne monitorują i kontrolują ilości pieniądza w gospodarce poprzez pomiar agregatów pieniężnych, takich jak M2 czy M3 i stosowanie odpowiednich instrumentów finansowych. Poza tym, dzięki funkcjonowaniu systemu rezerw cząstkowych, pieniądz kreować mogą także banki komercyjne, głównie w formie udzielania kredytów bankowych swoim klientom. Pieniądz ten jest traktowany, w teorii i praktyce, tak jak gotówka. Jedynym sposobem zwiększenia całkowitej wartości nominalnej pieniądza bezgotówkowego banków komercyjnych jest zwiększenie zadłużenia w bankach. Każda spłata rat kapitałowych jest równoważna trwałemu wycofaniu pieniądza o takiej samej wartości nominalnej z obiegu gospodarczego. Odsetki od długu traktowane są jako przychód banku i wchodzą ponownie do obiegu gospodarczego, jako jego wydatki (wynagrodzenia, koszty eksploatacyjne, podatki, dywidendy).

Poluzowanie polityki pieniężnej (ang. quantitative easing) stosowane jest w sytuacjach kryzysowych i związane jest ze znacznym powiększeniem bazy monetarnej przez bank centralny poprzez kupno aktywów, których zwykle nie kupuje. Zazwyczaj bank centralny prowadzi operacje otwartego rynku poprzez zakup krótkoterminowych obligacji rządowych lub zagranicznych. Jednak w czasie kryzysu finansowego, bank centralny może również zdecydować się na zakup innych rodzajów aktywów finansowych. Bank centralny może kupić długoterminowe obligacje rządowe, obligacje firmowe, papiery wartościowe zabezpieczone wierzytelnościami, akcje, a nawet udzielać pożyczek komercyjnych. Celem jest pobudzenie rozwoju gospodarczego poprzez zwiększenie płynności i promowanie akcji kredytowej, nawet w sytuacji, kiedy stopy procentowe osiągnęły tak niski poziom, że ich dalsze obniżanie nie jest możliwe.

Gotówka i depozyty na rachunkach w banku centralnym tworzą łącznie pieniądz banku centralnego. Depozyty na rachunkach w banku centralnym mogą być traktowane jak jego bilety, tj. prawny środek płatniczy, gdyż w każdej chwili mogą być wymienione na bilety bankowe. Natomiast depozyty w innych bankach komercyjnych nie powinny być tak traktowane, gdyż każdy bank, poza centralnym, może mieć brak płynności i okazać się niezdolny do wypłaty depozytu w biletach banku centralnego. W praktyce takie sytuacje nie zdarzają się często. Wszystkie rozliczenia między bankami komercyjnymi są dokonywane w pieniądzu banku centralnego, najczęściej w postaci czeków rozliczeniowych lub przekazów, na podstawie których są przenoszone z rachunku jednego banku komercyjnego na rachunek drugiego banku komercyjnego w banku centralnym. Cały proces jest analogiczny do rozliczeń banków centralnych przy użyciu pieniądza kruszcowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Kenneth Galbraith: Pieniądz. Pochodzenie i losy. Stanisław Rączkowski (tł.). Warszawa: PWE, 1982. ISBN 83-208-269-5. (pol.)
  • Colin Barclay-Smith: Dlaczego wciąż brak nam pieniędzy. Prywatny monopol społecznego kredytu. Szczęsny Górski (tł.). Warszawa: Fundacja w Służbie Życia, 1993. (pol.)
  • Ludwig von Mises: Teoria pieniądza i kredytu, Warszawa: Fijor Publishing 2012.
  • Jesús Huerta de Soto, Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne, Warszawa: Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa 2009.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]