Odczynnik Nesslera

Odczynnik Neßlera - (K₂[HgI₄], zasadowy roztwór tetrajodortęcianu(II) potasu) - odczynnik chemiczny stosowany do wykrywania jonów amonowych NH₄⁺ powstałych w wyniku hydrolizy amoniaku lub pochodzących z rozpuszczonych w wodzie soli amonowych. Odczynnik został opracowany przez niemieckiego chemika Juliusa Neßlera (1827 – 1905).

Sposoby przygotowania:

1. Jodek rtęci(II) (HgI₂) rozpuszcza się w roztworze jodku potasu KI. Otrzymany roztwór rozcieńcza się i dodaje stałego lub 6M roztworu wodorotlenku potasu (KOH). Powstały ewentualnie osad oddziela się przez dekantację. Odczynnika nie należy długo przechowywać.
2. Do roztworu chlorku rtęci(II) (HgCl₂) dodaje się jodku potasu do wytrącenia i dalej do rozpuszczenia osadu jodku rtęci(II). Otrzymany roztwór alkalizuje się dodatkiem stałego wodorotlenku potasu.

W wyniku reakcji z jonami amonowymi powstaje jodek zasady Millona:

NH₄⁺ + 2 [HgI₄]^2- + 4 OH^- → [Hg₂N]I + 7 I^- + 4 H₂O

Żółte zabarwienie roztworu lub w większych stężeniach wytrącenie brunatnego osadu jest dowodem obecności jonów amonowych. Reakcja jest bardzo czuła.