| Eter dietylowy |
|
|
 |
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny |
C4H10O |
| Inne wzory |
C2H5OC2H5, (C2H5)2O, Et2O |
| Masa molowa |
74,12 g/mol |
| Wygląd |
bezbarwna, palna, lotna ciecz[10] |
|
|
| Identyfikacja |
| Numer CAS |
60-29-7 |
| PubChem |
3283[11] |
|
|
|
|
| Niebezpieczeństwa |
| MSDS |
|
Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[9] |
|
|
|
| Zwroty H |
H224, H302, H336 |
| Zwroty EUH |
EUH019, EUH066 |
| Zwroty P |
P210, P261[6] |
| Europejska klasyfikacja substancji |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[9] |
 |
 |
Skrajnie
łatwopalny
(F+) |
Szkodliwy
(Xn) |
|
|
| Zwroty R |
R12, R19, R22, R66, R67 |
| Zwroty S |
S2, S9, S16, S29, S33 |
| NFPA 704[7] |
|
|
|
| Temperatura zapłonu |
−45 °C[8] |
| Temperatura samozapłonu |
180 °C[8] |
| Numer RTECS |
KI5775000 |
| Dawka śmiertelna |
LD50 1215 mg/kg (szczur, doustnie)[6] |
|
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|
| Klasyfikacja |
| Legalność w Polsce |
prekursor narkotykowy kategorii 3 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
 Hasło eter w Wikisłowniku |
Eter dietylowy (pot. eter etylowy[a], eter) – organiczny związek chemiczny z grupy eterów, zbudowany z dwóch grup etylowych przyłączonych do atomu tlenu. Ma właściwości narkotyczne, nasenne i znieczulające. Nałogowe wąchanie lub spożywanie eteru nosi nazwę eteromanii.
Otrzymywanie[edytuj]
Eter dietylowy otrzymuje się w wyniku dehydratacji alkoholu etylowego (działając nań stężonym kwasem siarkowym w temperaturze 140 °C). W przemyśle otrzymywany jest w wyniku dehydratacji par alkoholu etylowego przepuszczanych nad Al2O3 lub zeolitami.
Właściwości[edytuj]
Eter dietylowy jest skrajnie łatwopalną cieczą (temperatura zapłonu −45 °C, temperatura samozapłonu 180 °C[8]). Z powietrzem (i tlenem) tworzy mieszaninę wybuchową. Jego pary są cięższe od powietrza, co powoduje, że „pełzają” po stole laboratoryjnym, unosząc się z otwartej butelki. Możliwe jest więc podpalenie par eteru, nawet w odległości kilku metrów od otwartej butelki, co powoduje szybkie przeniesienie ognia i pożar. Jest to powód, dla którego należy bardzo ostrożne obchodzić się z nim (dobrze wentylowane pomieszczenie), a w szczególności nie wolno używać otwartego ognia przy wszelkich pracach z eterem. W większych laboratoriach spotyka się specjalne pomieszczenia do wykonywania prac związanych z użyciem eteru dietylowego – tak zwane pokoje eterowe.
Zastosowanie[edytuj]
Głównie stosowany jako:
Eter dietylowy (podobnie jak inne etery) ma skłonność do tworzenia wybuchowych, wysokowrzących nadtlenków, w wyniku działania światła i kontaktu z powietrzem. Oddestylowanie eteru zawierającego nadtlenki prowadzi do ich zatężenia i może spowodować eksplozję. Dlatego przed przystąpieniem do destylacji eteru należy wykonać test na obecność nadtlenków, a w razie stwierdzenia ich obecności należy rozłożyć je za pomocą środka redukującego[13].
- ↑ Z formalnego punktu widzenia eter etylowy to ogólna nazwa każdego eteru, w którym występuje jedna grupa etylowa (C2H5−). W praktyce laboratoryjnej i przemysłowej nazwa ta odnosi się do eteru dietylowego.
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 3-168.
- ↑ 2,0 2,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 6-58.
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 9-54.
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 6-128.
- ↑ 5,0 5,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 6-177.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Eter dietylowy (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-07-12].
- ↑ Eter dietylowy (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-07-12].
- ↑ 8,0 8,1 8,2 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 15-16.
- ↑ 9,0 9,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Eter dietylowy (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-07-12].
- ↑ Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 124. ISBN 8371832400.
- ↑ Eter dietylowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przała: Fizjologia zwierząt. Podręcznik dla studentów wydziałów medycyny weterynaryjnej, wydziałów biologii i hodowli zwierząt akademii rolniczych i uniwersytetów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2005, s. 27. ISBN 8309017928.
- ↑ Arthur I. Vogel: Preparatyka organiczna. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1984.
Bibliografia[edytuj]
|
ATC (N01) – Leki znieczulające |
|
N 01 A – Leki do
znieczulenia ogólnego |
|
N 01 AA – Etery
|
|
|
|
N 01 AB – Chlorowcowane węglowodory
|
|
|
|
N 01 AF – Barbiturany
|
|
|
|
N 01 AG – Barbiturany w
połączeniach z innymi lekami
|
|
|
|
N 01 AH – Opioidy
|
|
|
|
N 01 AX – Inne
|
|
|
|
N 01 B – Środki do
znieczulenia miejscowego |
|
N 01 BA – Estry kwasu aminobenzoesowego
|
|
|
|
N 01 BB – Amidy
|
|
|
|
N 01 BC – Estry kwasu benzoesowego
|
|
|
|
N 01 BX – Inne
|
|
|
|
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło eter w Wikisłowniku
