„Pan raczy żartować, panie Feynman!” Przypadki ciekawego człowieka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
„Pan raczy żartować,
panie Feynman!”
Przypadki ciekawego człowieka

„Surely You're Joking, Mr. Feynman!”
Adventures of a Curious Character
Autor Richard Feynman,
wysłuchał
Ralph Leighton
opracował
Edward Hutchings
Miejsce wydania USA
Język ang.
Data I wyd. 1985
Wydawca Princeton University Press
Typ utworu autobiografia
Data I wyd. polskiego 1996
Pierwszy wydawca polski Wydawnictwo Znak
Przekład Tomasz Bieroń

„Pan raczy żartować, panie Feynman!” Przypadki ciekawego człowieka – zbiór wspomnień Richarda Feynmana, wyróżnionego w roku 1965 Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki, wydany w Polsce w latach 1996 i 2007 (tytuł oryginału: ang. „Surely You're Joking, Mr. Feynman!”: Adventures of a Curious Character, Princeton University Press, USA 1985).

Anegdoty zostały spisane z nagrań wielu nieformalnych rozmów, które Feynman przeprowadził ze swoim przyjacielem, Ralfem Leightonem. Zbiór zawiera opowiadania Feynmana m.in. o jego dzieciństwie, o młodości w MIT i w Princeton University, tajnikach otwierania sejfów, wizytach w barach topless, spotkaniach z Einsteinem, pracach nad bombą atomową w Los Alamos, pomysłach na elektrownię jądrową, walce z rządową administracją, eksperymentach z hipnozą, testach wrażliwości węchu, wykonywanych m.in. wspólnie z pierwszą żoną, Arline Greenbaum, niedługo przed jej śmiercią na gruźlicę[1].

Książka zyskała duże zainteresowanie czytelników[2], podobnie jak inne publikacje Feynmana, np. trudniejsza dla niespecjalistów książka pt. QED[a]: The Strange Theory of Light and Matter (Princeton University Press, 1985), która została sprzedana w liczbie 500 tys. egzemplarzy[3].

Treść książki[edytuj | edytuj kod]

Wstęp, przedmowa i wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

Autorem wstępu, zatytułowanego Richard P. Feynman – urwisowaty geniusz jest prof. Marek Demiański z Instytutu Fizyki Teoretycznej UW. W tekście przytoczył kilka własnych wspomnień ze spotkań w Warszawie, gdy Feynman przebywał na 4. Międzynarodowej Konferencji Teorii Grawitacji (1962), oraz w CALTECH w roku 1974. W czasie spaceru z Markiem Demiańskim po plaży Feynman powiedział m.in.[4]:

Popatrz na tę biegnącą falę, góra cząstek, każda bezmyślnie zajęta sobą, jest ich miliardy, a jednak wspólnie tworzą tę pieniącą się falę. W niewyobrażalnie zamierzchłej przeszłości, zanim jakiekolwiek oczy mogły je oglądać, rok po roku, dzień po dniu z szumem rozbryzgiwały się o brzeg tak jak teraz. Dla kogo, po co?

Po kilku zdaniach na temat tworzenia się w głębiach morskich coraz bardziej złożonych cząsteczek, skończył myśl mówiąc[4]:

… i oto tu stoi – układ wielu miliardów atomów obdarzony świadomością – materia obdarzona ciekawością. Stoję na brzegu morza zadumany nad tym zadziwiającym światem, ja-wszechświat atomów, jak jeden atom w tym ogromnym wszechświecie. Dlaczego? Po co?

Ralph Leighton, który spisał wspomnienia przyjaciela, wyraził w przedmowie zdziwienie, „że jednej osobie przytrafiło się w życiu tyle wspaniałych i szalonych rzeczy” i „udało się w jednym życiu uknuć tyle niewinnych psot”[5]. We wprowadzeniu, napisanym przez Alberta R. Hibbsa, profesora CALTECH, znalazło się zdanie, że wspomnienia dają wyraz prawdziwym cechom natury Feynmana – „jego niemal nałogowej potrzeby rozwiązywania zagadek, jego prowokacyjnej figlarności, jego odrazy do snobizmu i obłudy oraz jego umiejętności przelicytowania każdego, kto usiłuje przelicytować jego!”[6].

Spis treści[edytuj | edytuj kod]

Lp Tytuł rozdziału Podrozdziały Strony
1 Vita mea (R.P.F)[7] 17
2 Od Far Rockaway do MIT[8] Ten chłopak naprawia radia myśleniem! • Fasolka szparagowa • Kto ukradł drzwi? • Łacina czy włoski? • Migacz • Dyrektor działu chemicznego Metaplast Corporation 19–61
3 Princeton[9] „Pan raczy żartować, panie Feynman!” • Jaaaaaaaaaaa! • Mapa kota? • Giganci umysłu • Mieszanie farb • Inny przybornik • Telepaci • Naukowiec amator 63–99
4 Feynman, bomba i wojsko[10] Spalone na panewce • Węch ogara • Los Alamos okiem maluczkiego • Trafił kasiarz na kasiarza • Wujek Sam nie potrzebuje cię! 101–167
5 Z Cornell do Caltech, zahaczając o Brazylię[11] Dostojny profesor • Są jakieś pytania? • Chcę mojego dolara! • Trzeba po prostu spytać? • Szczęśliwe liczby • O Americano, outra vez! • Człowiek o tysiącu języków • Oczywiście, panie Ważny! • Propozycja do odrzucenia 169–241
6 Świat jednego fizyka[12] Czy ty rozwiązałbyś równanie Diraca? • Czas zimowy i błąd siedmioprocentowy • Trzynaście razy • Gadają po chińsku • Ale czy to jest sztuka? • Czy elektryczność to ogień? • O sądzeniu książek po okładkach • Drugi błąd Alfreda Nobla • Dokulturalnianie fizyków • Zdekonspirowani w Paryżu • Odmienne stany świadomości • Nauka spod znaku kultu cargo 243–347

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. ang. QED – Quantum ElectroDynamics, elektrodynamika kwantowa

Przypisy

  1. Richard Feynman 2007 ↓, s. 17, spis treści, okładka.
  2. 2,0 2,1 Pan raczy żartować, panie Feynman! Autor: Feynman Richard P.. W: Informacje bibliograficzne i opinie czytelników [on-line]. empik.com. [dostęp 2015-03-03].
  3. 3,0 3,1 Edward Tenner: The Myth of Anti-Intellectualism (ang.). W: The Atlantic [on-line]. www.theatlantic.com, 2010-07-12. [dostęp 2015-03-03].
  4. 4,0 4,1 Richard Feynman 2007 ↓, s. 5–11.
  5. Richard Feynman 2007 ↓, s. 13.
  6. Richard Feynman 2007 ↓, s. 15.
  7. Richard Feynman 2007 ↓, s. 17.
  8. Richard Feynman 2007 ↓, s. 19–61.
  9. Richard Feynman 2007 ↓, s. 63–99.
  10. Richard Feynman 2007 ↓, s. 101–167.
  11. Richard Feynman 2007 ↓, s. 169–241.
  12. Richard Feynman 2007 ↓, s. 243–347.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]