Peltasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tracki peltasta z V/IV wieku p.n.e.

Peltasta - (gr. peltastáj, łac. peltastea) lekkozbrojny piechur w starożytnej Grecji walczący za pomocą włóczni. Peltastów rekrutowano początkowo z plemion trackich. Z czasem nazwa ta stała się synonimem charakterystycznej formacji zbrojnej, niezależnie od miejsca pochodzenia żołnierzy. Peltasta zazwyczaj był uzbrojony w kilka-kilkanaście oszczepów o długości ok. 1-1,6 m, przeznaczonych do miotania, lekką tarczę, skórzane nagolennice, krótki miecz i ew. hełm. Tarcza peltasty była wykonana z wikliny obciągniętej skórą, miała kształt owalu (średnica ok. 0,6 m) z jednym lub dwoma wycięciami przypominającymi półksiężyc. Właśnie od nazwy tarczy (gr.(péltē), łac. pelta) ukuto miano tego piechura.

Peltaści operowali razem z innymi typami lekkozbrojnej greckiej piechoty (łucznikami, procarzami). Osłaniali formującą się na polu bitwy falangę i nękali z dystansu hoplitów przeciwnika. Lżejsze niż u hoplity uzbrojenie pozwalało im na łatwe unikanie ataków ciężkozbrojnych piechurów. Było jednak na tyle dobre, że dawało przewagę nad innymi typami lekkozbrojnych w walce wręcz. Taktyka peltastów osiągnęła dojrzałość podczas wojen peloponeskich - zdarzało się, że rozstrzygali o losach bitwy (zobacz: Sfakteria, Lechajon, Anabaza).

 Osobny artykuł: Tarcza Amazonek.

Po śmierci Aleksandra Wielkiego, w Królestwie Macedonii rządzonej przez Antygonidów, mianem tym określano zawodowe oddziały uderzeniowe, wyposażone we włócznie i tarcze. Prawdopodobnie była to formacja pochodna od hypaspistów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ksenofont, Historia grecka. Tłum. W. Klinger, Wrocław 1958.
  • Tukidydes, Wojna peloponeska. Tłum. i przedmowa K. Kumaniecki, Warszawa 1988.
  • Warry J., Armie świata antycznego. Tłum. H. Wajs, Warszawa 1995.
  • Kulesza R., Ateny – Sparta 431-404 p.n.e. Warszawa 1997.
  • Krzysztof Kęciek "Kynoskefalaj 197 p.n.e." Wyd. Bellona. Warszawa 2002, ISBN 83-11-09471-3.