Perkozy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Perkozy
Podicipedidae[1]
Bonaparte, 1831
Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)
Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd flamingowe
Rodzina perkozy
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło perkoz w Wikisłowniku

Perkozy (Podicipedidae) – rodzina ptaków z rzędu flamingowych (Phoenicopteriformes).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina perkozów obejmuje gatunki zamieszkujące stojące wody śródlądowe, rzadziej wolno płynące rzeki (poza sezonem lęgowym niektóre gatunki widuje się na morzu). Występują na całym świecie poza najwyższymi szerokościami geograficznymi[2]. Niektóre gatunki szeroko rozpowszechnione, a inne endemiczne.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

  • Długość ciała 23-74 cm, masa ciała 120-1500 g[3],
  • doskonałe przystosowanie do pływania i nurkowania z dużą szybkością, przyciskają wtedy skrzydła do ciała, a łapy mają wyciągnięte skośnie do góry, to pozwala np. perkozowi dwuczubemu przepłynąć pod wodą 40 m,
  • na palcach znajdują się płatkowate rozszerzenia, fałdy odchodzące z każdego palca łączące się tylko u podstawy - odpowiednik błony pławnej,
  • pazury wyglądają jak spłaszczone paznokcie,
  • nogi przesunięte ku tyłowi, części ruchome to tylko krótkie i spłaszczone skoki wraz z palcami,
  • ogon szczątkowy z giętkimi sterówkami,
  • długa, wyraźna szyja,
  • upierzenie gęste i silnie natłuszczone, dające szczelność przed wodą i izolację termiczną, co wynika z dobrze rozwiniętego gruczołu kuprowego. Na stronie brzusznej upierzenie jest tak gęste, a stosiny i promienie piór tak ułożone, że całość wygląda jak futro.
  • pierzenie pod koniec lata całkowite (nie mogą wtedy latać, choć w ogóle rzadko to robią), wczesną wiosną - częściowe,
  • skrzydła małe i szerokie(jeden gatunek nielotny),
  • brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, lecz szata godowa różni się od spoczynkowej,
  • pływające gniazda z roślin wodnych, a w nich jaja białe, z czasem brązowe od gnijących roślin. Ptaki przykrywają je czasem roślinami, przez co gniazdo wydaje się opuszczone. Gnijące pokrycie i spód gniazda wydziela też ciepło co stabilizuje temperaturę jaj w czasie nieobecności rodziców.
  • pisklęta są zagniazdownikami, choć nie mają dobrze rozwiniętej termoregulacji i dlatego małe pisklęta często są widywane na grzbiecie matki lub ojca schowane wśród ich piór. Rodzice wkładają pożywienie do dziobów swoich piskląt.

Nie wyjaśniono do tej pory, dlaczego w żołądkach perkozów znajduje się kłębki puchu. Nawet dorosłe ptaki podają go do zjedzenia młodym. Możliwe, że mają chronić wrażliwy przewód pokarmowy przed skaleczeniem ośćmi, albo powoduje to opóźnienie przechodzenia treści żołądkowej dalej.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wykonane ostatnio badania oparte na analizie DNA sugerują że perkozy są taksonem siostrzanym dla flamingów (Phoenicopteridae)[4][5][6][7][8][9]. Do rodziny należą następujące rodzaje[10]:

Przypisy

  1. Podicipedidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Frank Gill, David Donsker: Family Podicipedidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.1. [dostęp 2014-02-12].
  3. Francesc Llimona, Josep del Hoyo: Family Podicipedidae (Grebes). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 174. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  4. Marcel Van Tuinen, Dave Brian Butvill, John A. W. Kirsch, S. Blair Hedges. Convergence and divergence in the evolution of aquatic birds. „Proceedings Royal Society London”. 268, s. 1345-1350, 2001. doi:10.1098/rspb.2001.1679 (ang.). 
  5. Alison L. Chubb. New nuclear evidence for the oldest divergence among neognath birds: the phylogenetic utility of ZENK. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 30 (1), s. 140-151, 2004. doi:10.1016/S1055-7903(03)00159-3. PMID 15022765 (ang.). 
  6. Matthew G. Fain, Peter Houde. Parallel radiations in the primary clades of birds. „Evolution”. 58 (11), s. 2558–2573, 2004 (ang.). 
  7. Per G. P. Ericson, Cajsa L. Anderson, Tom Britton, Andrzej Elzanowski, Ulf S. Johansson, Mari Källersjö, Jan I. Olhson, Thomas J. Parsons, Dario Zuccon, Gerald Mayr. Diversification of Neoaves: Integration of molecular sequence data and fossils. „Biology Letters”. 2, s. 543-547, 2006. doi:10.1098/rsbl.2006.0523 (ang.). 
  8. Joseph W. Brown, Joshua S. Rest, Jaime García-Moreno, Michael D. Sorenson, David P. Mindell. Strong mitochondrial DNA support for a Cretaceous origin of modern avian lineages. „BMC Biology”. 6, s. 6, 2008. doi:10.1186/1741-7007-6-6. PMID 18226223 (ang.). 
  9. Shannon J. Hackett, Rebecca T. Kimball, Sushma Reddy, Rauri C. K. Bowie, Edward L. Braun, Michael J. Braun, Jena L. Chojnowski,2 W. Andrew Cox, Kin-Lan Han, John Harshman, Christopher J. Huddleston, Ben D. Marks, Kathleen J. Miglia, William S. Moore, Frederick H. Sheldon, David W. Steadman, Christopher C. Witt, Tamaki Yuri. A Phylogenomic Study of Birds Reveals Their Evolutionary History. „Science”. 320, s. 1763-1767, 2008 (ang.). 
  10. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Podicipedidae Bonaparte, 1831 - perkozy - Grebes (wersja 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-12].