Kręgowce
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić/wykonać działania: zweryfikować treść i dodać źródła. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Kręgowce | |
| Okres istnienia: 450–0 milionów lat temu | |
 szkielet drapieżnego ssaka |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Nadtyp | wtórouste |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Nazwa systematyczna | |
| Vertebrata[1] | |
| Cuvier, 1812 | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – silnie zróżnicowany morfologicznie podtyp zwierząt zaliczanych do strunowców, których wyróżniającą cechą jest posiadanie kręgów lub kręgosłupa. Zazwyczaj synonimizuje się je z czaszkowcami (Craniota).
Dotychczas opisano około 58000 gatunków kręgowców[2], co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Kręgowce są największym podtypem strunowców. Zalicza się tu m. in.: bezżuchwowce, ryby kostnoszkieletowe, rekiny, płazy, gady, ssaki i ptaki. Wielkość współczesnie żyjących kręgowców waha się od 7.9 mm u gatunku karpia - Paedocypris progenetica[3] do płetwala błękitnego[4], którego długość dochodzi do 33.9 m[5].
Spis treści |
[edytuj] Cechy charakterystyczne
- dobrze wykształcony szkielet wewnętrzny zbudowany z tkanki chrzęstnej lub kostnej, składający się ze szkieletu osiowego, szkieletu pasów i kończyn
- chrzęstny szkielet wzmocniony kolagenem, a kostny fosforanem wapnia
- szkliwo pokrywające szkielet skórny (pancerz, łuski) lub zęby
- parzyste kończyny (nie występują tylko u bezżuchwowców i skrajnie wyspecjalizowanych wężowatych czworonogów)
- układ pokarmowy złożony z przewodu pokarmowego (jama gębowa, gardziel, przełyk, żołądek, jelito środkowe (cienkie), jelito tylne (grube), jelito proste (odbytnica)) z otworem gębowym i odbytem oraz dodatkowych gruczołów (wątroba, trzustka)
- skóra składająca się z wielowarstwowego naskórka i ze skóry właściwej
- układ nerwowy złożony z ośrodkowego układu nerwowego (mózgowia i rdzenia kręgowego) oraz nerwów, tworzących obwodowy układ nerwowy
- mózgowie złożone z kresomózgowia, międzymózgowia, śródmózgowia, tyłomózgowia i rdzeniomózgowia
- bardzo dobrze rozwinięte narządy zmysłów: wzrok, słuch, węch, zmysł równowagi, dotyku i termorecepcji
- pęcherzykowate oczy, będące w rozwoju zarodkowym uwypukleniami mózgu; osłonięte powiekami (górną, dolną i migotką)
- zamknięty układ krwionośny
- czerwona krew zawierająca hemoglobinę
- serce położone po brzusznej stronie ciała, mające zastawki
- parzyste nerki
- dobrze rozwinięty układ krwionośny
Dzięki takiej budowie, kręgowce w czasie swojego ewolucyjnego rozwoju zdołały opanować prawie wszystkie środowiska Ziemi.
Najstarsze skamieniałości kręgowców znane są z osadów ordowiku.
[edytuj] Systematyka
Najnowsza klasyfikacja biologiczna dzieli kręgowce na:[potrzebne źródło]
| Nazwa systematyczna | Nazwa zwyczajowa |
|---|---|
| Amphibia | płazy |
| Aves | ptaki |
| Chondrichthyes | ryby chrzęstnoszkieletowe |
| Mammalia | ssaki |
| Reptilia | gady |
| Agnatha | bezżuchwowce |
| Osteichthyes | ryby kostnoszkieletowe |
[edytuj] Tradycyjny podział systematyczny
Przedstawicielami żuchwowców są:
Przedstawicielami bezżuchwowców są:
- kostnopancerne (Osteostraci)
- anaspidy (Anaspida)
- heterostraki (Heterostraci)
- śluzice (Myxini)
- minogi (Cephalaspidomorphi)
Przedstawicielami konodontów są:
- protokonodonty (Protoconodonta)
- parakonodonty (Paraconodonta)
- eukonodonty (Euconodonta)
[edytuj] Drzewo filogenetyczne
- konodonty (Conodonta), żyjące od kambru do triasu, które jednak przez niektórych są wyłączane poza grupę kręgowców;
- śluzice (Myxinida), współczesną grupę, której zapis kopalny sięga karbonu;
- Heterostraci, żyjące od ordowiku do dewonu;
- Anaspida, sylur – dewon;
- minogi (Petromyzontida), żyjące od karbonu do dziś;
- kostnopancerne (Osteostraci), sylur – dewon;
- szczękowce (Gnathostomata), do których i my należymy, znane od syluru.
Szczękowce dzieli się na
- plakodermy (Placodermi), dewon – karbon;
- chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes);
- akantody (Acanthodii) sylur – perm;
- kostnoszkieletowe, jedną z grup kostnoszkieletowych są czworonogi (Tetrapoda).
Przypisy
- ↑ Vertebrata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Jonathan E.M. Baillie, et al. (2004). "A Global Species Assessment". World Conservation Union.
- ↑ Maurice Kottelat, Ralf Britz, Tan Heok Hui, Kai-Erik Witte. Paedocypris, a new genus of Southeast Asian cyprinid fish with a remarkable sexual dimorphism, comprises the world's smallest vertebrate.. „Proceedings of the Royal Society B”, ss. 895–899 (2006). doi:10.1098/rspb.2005.3419.
- ↑ Animal Records.
- ↑ What is the biggest animal ever to exist on Earth?.
