Przedrostek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „prefiks”. Zobacz też: numer operatora, prefiksy GSM oraz prefiks (informatyka).

Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

Prefiksy razem z wrostkami (infiksami) i przyrostkami (sufiksami) wchodzą w skład zrostków (afiksów), czyli tych morfemów słowotwórczych, które odpowiadają za tworzenie wyrazów pochodnych.

Przykłady:

nie-do-świad-czo-ny
od-jazd

Przedrostki stosowane były często w nazwiskach i przydomkach. angielskie fitz-, używane np. w imionach i nazwiskach szkockich, pochodzi od staronormandzkiego fiz (z łac. filius), które oznacza syna. Przedrostek fitz- w połączeniu z imieniem ojca tworzył nazwisko (przydomek), np. Fitzpatrick (syn Patryka), Fitzgerald (syn Geralda). W późniejszych czasach przedrostek fitz- stosowany był często w odniesieniu do nieślubnych synów królewskich: Fitzroy (czasem pisane nawet Fitz-Roy), Fitzjames, Fitzaclarence.

Przedrostki w języku polskim[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Spis stosowanych w polszczyźnie przedrostków w Wikisłowniku

Przedrostki w języku polskim piszemy zawsze razem z danym słowem. Jedynie w przypadku dodawania przedrostka do nazwy własnej pisanej wielką literą, stosuje się dla ich oddzielenia łącznik, np. eks-Fin. Przedrostki mają pewien wpływ na pisownię i wymowę:

  • Przy przenoszeniu słowa do następnego wiersza nie można dzielić na pół przedrostka.
  • Jeśli słowo posiada przedrostek zawierający samogłoskę, zalecany jest podział wiersza na granicy przedrostka.
  • Jeśli przedrostek zawiera samogłoskę, zwykle jego granica rozdziela też sylaby.
  • Niekiedy słyszalna jest pauza, oddzielająca przedrostek od reszty słowa.
  • Jeśli granica przedrostka rozdziela zbitki, tworzące na ogół dwuznak, np. rz, ch, zi, wówczas każda z nich czytana jest oddzielnie. Przykłady: tysiąchektarowy, hiperzespolony, bezinteresowny.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło prefiks w Wikisłowniku