Pył kosmiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Porowaty chondryt partykuła pyłu międzyplanatarnego

Pył kosmicznymateria wypełniająca przestrzeń kosmiczną złożona z cząstek o wielkości od kilku atomów do 0,1 mm średnicy[1].

Zależnie od jego lokalizacji astronomicznej wyróżnia się między innymi pył międzygalaktyczny, pył międzygwiazdowy, pył okołoplanetarny, pył międzyplanetarny, chmury pyłowe wokół innych gwiazd, czy większość międzyplanetarnych składników pyłowych (tzw. międzyplanetarne obłoki pyłowe albo zespół pyłu zodiakalnego) złożonych w Układzie Słonecznym głównie z pyłu komet i pyłu planetoid, a w mniejszym stopniu z pyłu pasa Kuipera, pyłu międzygwiazdowego przechodzącego przez Układ Słoneczny oraz beta-meteoroid.

Pył kosmiczny był niegdyś utrapieniem astronomów, gdyż przesłaniał obiekty, które oni pragnęli obserwować. Kiedy rozwinięto techniki obserwacji w podczerwieni, zorientowano się, że cząstki pyłu kosmicznego stanowią znaczny i decydujący składnik procesów astrofizycznych. Pył może np. odpowiadać za utratę masy gwiazd, które zbliżają się do końca swego istnienia, odgrywać rolę we wczesnych etapach formowania się gwiazd, czy planety. W Układzie Słonecznym pył odgrywa główną rolę w powstawaniu światła zodiakalnego, tworzeniu szprych pierścienia B Saturna, zewnętrznych rozproszonych pierścieni planetarnych wokół Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz tworzeniu komet.

Badanie pyłu kosmicznego stanowi problem wieloaspektowy, którym zajmują się liczne gałęzie nauki, m.in. fizyka (fizyka ciała stałego, teoria elektromagnetyczna, fizyka powierzchni, fizyka statystyczna, termodynamika), matematyka (teoria fraktali), chemia (reakcje chemiczne na powierzchniach ziarnistych) oraz wiele gałęzi astronomii i astrofizyki. Te odmienne dziedziny badań mogą być połączone przez następujące stwierdzenie: "cząstki pyłu kosmicznego ewoluują cyklicznie, chemicznie, fizycznie i dynamicznie". Obserwacje i pomiary pyłu kosmicznego w różnych rejonach dają istotny wgląd w przemiany zachodzące we wszechświecie: w obłokach rozproszonego środowiska międzygwiazdowego, w obłokach molekularnych, w okołogwiazdowym pyle młodych obiektów gwiazdowych, a także w układach planetarnych takich jak nasz Układ Słoneczny, gdzie astronomowie uważają pył kosmiczny za stan "najbardziej zutylizowany"[potrzebne źródło].

Metody detekcji[edytuj | edytuj kod]

Pył kosmiczny jest wykrywany metodami bezpośrednimi wykorzystującymi to że pył pochłaniania rozprasza i emituje promieniowanie elektromagnetyczne tak jak ciała stałe, które różni się znacznie od pochłaniania i emisji swobodnych jonów, atomów i cząsteczek.

Jest też badany dzięki obserwacjom światła zodiakalnego[2][3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Beech, M., Duncan I. Steel. On the Definition of the Term Meteoroid. „Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society”, s. 281–284, September 1995. [dostęp 2010-11-28]. 
  2. Wyjaśniono tajemnicę światła zodiakalnego (pol.). Sky & Telescope, 2010-03-11. [dostęp 2010-11-28].
  3. William T. Reach. Zodiacal emission. III – Dust near the asteroid belt. „Astrophysical Journal”. 392 (1), s. 289–299, 1992. doi:10.1086/171428 (ang.). [dostęp 2010-11-28].