Rada Państwa NRD

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Posiedzenie Rady w dniu 25 czerwca 1981. W środku Erich Honecker

Rada Państwa Niemieckiej Republiki Demokratycznej (niem. Staatsrat der DDR) – kolektywna głowa państwa istniejąca w latach 1960–1990 w NRD.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Radę Państwa powołano na mocy ustawy z 12 września 1960[1] o "powołaniu Rady Państwa" (niem. Gesetz über die Bildung des Staatsrates) zmieniającej konstytucję NRD z 1949, po tym jak zmarł pierwszy prezydent NRD Wilhelm Pieck.

Kształt[edytuj | edytuj kod]

Instytucja Rady Państwa nawiązywała kształtem, sposobem wyboru i pełnomocnictwami do podobnych instytucji w Polsce, Bułgarii i na Węgrzech. W jej skład wchodził przewodniczący, jego zastępcy oraz 16 członków i sekretarz. W drodze zwyczaju przyjęło się, że przewodniczącym zostawał I sekretarz SED (poza okresem 1973–1976 i po 1989), a jego zastępcami liderzy 4 partii Frontu Narodowego (LDPD – 2 zastępców, później jeden, NDPD, CDU i DBD po jednym) oraz działacze SED. Według artykułu 66 ustęp 2 konstytucji NRD (wersja z 1968) Przewodniczący Rady Państwa reprezentuje Niemiecką Republikę Demokratyczną w świetle prawa międzynarodowego (niem. Der Vorsitzende des Staatsrates vertritt die Deutsche Demokratische Republik völkerrechtlich), jednak w wyniku zmian w konstytucji z 1974 jego rola została formalnie, choć nie de facto (z powodu łączenia funkcji I sekretarza SED z przewodnictwem w Radzie), zrównana z pozostałymi członkami. Kadencja członków Rady trwała początkowo cztery, od 1974 pięć lat. W wyniku przemian demokratycznych z przełomu 1989 i 1990 Rada Państwa uległa rozwiązaniu na mocy ustawy z 5 kwietnia 1990, a jej funkcje przejęło Prezydium Izby Ludowej wraz z przewodniczącą Izby. Od 5 kwietnia do 2 października 1990 obowiązki głowy państwa NRD pełniła marszałek Izby Ludowej Sabine Bergmann-Pohl.

Kompetencje[edytuj | edytuj kod]

Według artykułu 66 konstytucji NRD Rada Państwa była "pierwszą osobą w państwie" (po niej następowali formalnie: prezes Rady Ministrów oraz przewodniczący Izby Ludowej). W jej kompetencjach leżało (wg artykułów: 66–75):

  • rozpisywanie wyborów do Izby Ludowej i innych gremiów przedstawicielskich
  • powoływanie członków Narodowej Rady Obrony
  • korzystanie z prawa amnestii i łaski
  • ratyfikacja traktatów międzynarodowych
  • przyjmowanie przedstawicieli dyplomatycznych
  • przyznawanie odznaczeń państwowych
  • obejmowanie patronatu (niem. Ehrenpatenschaft) nad rodzinami wielodzietnymi
  • przyjmowanie petycji od obywateli
Budynek Rady Państwa w latach 1964–1990

Do 1974 Rada Państwa miała również prawo wydawania dekretów z mocą ustawy oraz rozpatrywania wniosków skierowanych do Izby Ludowej. Dokonywała wykładni konstytucji i ustaw oraz decydowała o zawieraniu traktatów państwowych. W 1974 na skutek konfliktów w łonie SED (związanych z odejściem Waltera Ulbrichta) kompetencji tych Radę pozbawiono.

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna siedziba Rady: pałac Schönhausen

Początkowo mieściła się w pałacu Schönhausen, gdzie wcześniej rezydował Wilhelm Pieck. W 1964 oddano do użytku nową siedzibę (niem. Staatsratsgebäude) na placu Marksa i Engelsa w Berlinie (dawny i obecny pl. Zamkowy).

Przewodniczący[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lech Janicki: Przemiany ustrojowe. W: Władysław Markiewicz (red.): Niemiecka Republika Demokratyczna. Rozwój społeczny i gospodarczy 1949-1969. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s. 110.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lech Janicki: Przemiany ustrojowe. W: Władysław Markiewicz (red.): Niemiecka Republika Demokratyczna. Rozwój społeczny i gospodarczy 1949-1969. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s. 110.
  2. Verfassungen.de: Ustawa o powołaniu Rady Państwa NRD (niem.). [dostęp 30 lipca 2009].
  3. Verfassungen.de: Konstytucja NRD z 1968 (wraz ze zmianami naniesionymi w 1974) (niem.). [dostęp 30 lipca 2009].