Restauracja Meiji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Yoshinobu Tokugawa w tradycyjnym stroju (1865)
Cesarz Meiji (Mutsuhito) w młodości
Cesarz Mutsuhito w drodze z Kioto do Tokio ("Le Monde Illustre", 1869)

Restauracja Meiji (jap. 明治維新 Meiji Ishin?) – przełom w ustroju władzy, jaki się dokonał w Cesarstwie Japońskim w 1868 r. Cesarz Mutsuhito uzyskał pełnię władzy w państwie, po tym jak siły sprzeciwiające się rządom siogunów rodu Tokugawa obaliły ostatniego sioguna Yoshinobu Tokugawę, co zakończyło epokę Edo i było początkiem epoki Meiji. W następstwie tego przewrotu Japonia rozpoczęła proces szybkiej modernizacji i otwarcia na wpływy Zachodu.

6 kwietnia 1868 r. Mutsuhito ogłosił tak zwaną przysięgę cesarską. Zapowiedział w niej przeprowadzenie w kraju głębokich reform. Jednocześnie przeniósł stolicę z Kioto do Edo, któremu nadał nową nazwę Tokio ("Wschodnia Stolica").

Zniesione zostały wtedy struktury feudalne przez przejęcie lenn od samurajów, którym wypłacono odprawy pieniężne. Wprowadzono powszechne szkolnictwo, stypendia dla studiujących za granicą, zreformowano system lecznictwa (służbę zdrowia), administrację, sądownictwo i system monetarny. Wprowadzono powszechny obowiązek służby wojskowej i zreorganizowano armię według wzorów pruskich (a marynarkę - według wzorów brytyjskich).

Japonia podjęła wówczas ambitnie współzawodnictwo gospodarcze z Zachodem. Korzystając szeroko z zagranicznych specjalistów, maszyn, urządzeń i wynalazków, budowano nowoczesny przemysł, utworzono wielkie koncerny bankowo-przemysłowe Mitsui, Mitsubishi, Sumitomo i inne. Utworzono pocztę, zbudowano pierwszą linię kolejową z Tokio do Jokohamy.

Nowe warunki gospodarki kapitalistycznej powodowały jednak napięcia w stosunkach społecznych. Powstały różne organizacje walczące o prawa pracownicze, zawiązały się partie polityczne. W wyniku ich działalności, nacisków i walki wprowadzona została w Cesarstwie w 1889 r. konstytucja, a w 1890 r. parlament. Konstytucja jednakże utrwaliła centralną władzę i absolutyzm cesarski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • William G. Beasley: The Meiji restoration. Stanford, Calif., Stanford University Press, 1972.. ISBN 0-8047-0815-0.
  • John Whitney Hall, Krystyna Czyżewska-Madajewicz: Japonia: od czasów najdawniejszych do dzisiaj. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979. ISBN 83-06-00205-9.
  • Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii (Polish Edition). Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISBN 83-04-01486-6.
  • Jolanta Tubielewicz, Historia Japonii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1984, ISBN 83-04-01486-6
  • Ewa Pałasz-Rutkowska, Japonia, Wydawnictwo TRIO, Wraszawa 2004, ISBN 83-88542-84-2
  • J.W. Hall, Japonia od czasów najdawniejszych do dzisiaj, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979, ISBN 83-06-00205-9