Sarajewo Wschodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sarajewo Wschodnie
Flaga
Flaga Sarajewa Wschodniego
Państwo  Bośnia i Hercegowina
Część składowa  Republika Serbska
Kanton Sarajevo-Romanija
Powierzchnia 1450 km²
Populacja 
• liczba ludności

76,569
Podział miasta 6 gmin (općina): Istočno Novo Sarajevo, Istočni Stari Grad, Istočna Ilidža, Pale, Sokolac, Trnovo
Plan Sarajewa Wschodniego
Plan Sarajewa Wschodniego
Położenie na mapie Bośni i Hercegowiny
Mapa lokalizacyjna Bośni i Hercegowiny
Sarajewo Wschodnie
Sarajewo Wschodnie
Ziemia 43°49′34″N 18°21′06″E/43,826111 18,351667Na mapach: 43°49′34″N 18°21′06″E/43,826111 18,351667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Sarajewo Wschodnie (serb. Источно Сарајево, bośn. Istočno Sarajevo) – miasto w Republice Serbskiej, jednej z dwóch części Bośni i Hercegowiny, zamieszkane przez 100 tys. osób, ma obecnie 6 gmin (općina): Istočno Novo Sarajevo, Istočni Stari Grad, Istočna Ilidža, Pale, Sokolac i Trnovo. Miasto powstało przez podział Układem z Dayton terenu miasta Sarajewo pomiędzy Federację Bośni i Hercegowiny, która nie zmieniała nazwy swojej części miasta, i Republikę Serbską, gdzie powstało Sarajewo Wschodnie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Sarajewo i Sarajewo Wschodnie na zdjęciu satelitarnym

Sarajewo Wschodnie leży w centralnym punkcie Bośni i Hercegowiny. Zajmuje powierzchnię 1450 km². Przepływa przez nie rzeka Miljacka. Miasto położone jest na wysokości 500 m n.p.m., w kotlinie pomiędzy pięcioma górami pasma Alp Dynarskich: Bjelašnica (2067 m), Igman (1502 m), Jahorina (1913 m), Trebevic (1627 m) i Treskavica (2088 m). Duża część miasta położona jest na stromych stokach, co wpływa na zabudowę i układ ulic. W okolicznych górach (Bjelašnica, Igman, Jahorina) czynne są ośrodki narciarskie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice dzisiejszego Sarajewa zamieszkane były już w czasach prehistorycznych. W Butmirze, obecnie przedmieściu Sarajewa, w latach 1893-1896 odsłonięto ślady osad z okresu neolitycznego sprzed ok. 4500 lat. Tereny te były również zamieszkane w czasach rzymskich (rzymska osada na terenie dzielnicy Istočna Ilidža). W średniowieczu w miejscu dzisiejszego Sarajewa istniała osada Vrhbosna.

Nowożytne Sarajewo założone zostało w 1462 roku i znacznie rozbudowane przez pierwszego osmańskiego władcę Bośni, Isa-beg Isakovicia. W okresie panowania tureckiego Sarajewo było centrum administracyjno-politycznym Bośni osmańskiej. W 1697 roku, po spaleniu miasta przez wojska austriackie, stolicę przeniesiono do Travnika.

W 1878 roku Bośnia została zajęta przez Austro-Węgry. Pod rządami austriackimi Sarajewo zmodernizowano i znacznie rozbudowano.

W czerwcu 1914 roku w Sarajewie serbski nacjonalista, Gawriło Princip, dokonał zamachu na austriackiego następcę tronu, arcyksięcia Franciszka Ferdynanda. Wydarzenie to spowodowało wybuch I wojny światowej.

Po I wojnie światowej, w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców miasto było stolicą prowincji, Drińskiej banowiny.

Po II wojnie światowej Sarajewo zostało stolicą republiki Bośni i Hercegowiny. Rozwinęło się w ważne centrum handlowo-przemysłowe. Szczyt rozkwitu przypadł na lata osiemdziesiąte. W 1984 roku w Sarajewie odbyły się zimowe igrzyska olimpijskie.

Podczas wojny w Bośni, po rozpadzie Jugosławii, miasto było oblegane przez Bośniackich Serbów. Oblężenie rozpoczęło się 6 kwietnia 1992 roku i trwało do końca października 1995. Podczas oblężenia miasto było cały czas ostrzeliwane z otaczających gór, odcięte od dostaw wody i prądu, a żywność dostarczano nieregularnie. Zginęło ponad 10 500 osób, praktycznie wszystkie budynki zostały zniszczone lub uszkodzone. O walkach i związanych z nimi tragicznych dla mieszkańców skutkach opowiadają m.in. film dokumentalny Miss Sarajevo (1995), dramat wojenny Aleja snajperów (1997) i dramat społeczny Grbavica (2005). Powstała także piosenka Miss Sarajevo, opowiadająca o tragedii w tym mieście, autorstwa U2 i Luciano Pavarottiego.

Od zakończenia wojny i zawarcia w listopadzie 1995 roku układu z Dayton, Sarajewo jest odbudowywane, głównie przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. Ślady wojny są jednak cały czas wyraźne, a tereny położone bezpośrednio wokół miasta są wciąż zaminowane.

Początkowo wschodnią część Sarajewa Serbowie nazwali Srpsko Sarajevo, jednak sąd konstytucyjny Bośni i Hercegowiny anulował tę nazwę, co wymusiło przyjęcie nowej, obecnie używanej.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sarajewo Wschodnie jest administracyjnym, przemysłowym, kapitałowym, finansowym i kulturalnym centrum Republiki Serbskiej.