Substytucja nukleofilowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Substytucja nukleofilowareakcja chemiczna podstawienia, w której czynnikiem atakującym jest nukleofil.

W zależności od mechanizmu przebiegu tej reakcji wyróżnia się dwa zasadnicze jej rodzaje:

  • substytucję jednocząsteczkową (SN1) – w etapie limitującym szybkość reakcji reaguje jedna cząsteczka: następuje odejście grupy odchodzącej i powstaje nietrwały produkt przejściowy, zwykle kation; w następnym etapie (znacznie szybszym niż poprzedni) produkt przejściowy łączy się z nukleofilem
  • substytucję dwucząsteczkową (SN2) – w etapie limitującym szybkość reakcji następuje jednoczesne przyłączenie nukleofila i odszczepienie grupy opuszczającej.

Osobno wyróżnia się aromatyczną substytucję nukleofilową.

Reakcje substytucji nukleofilowych są bardzo rozpowszechnione w chemii organicznej. Są to wszystkie reakcje podstawienia, w których czynnikiem atakującym są woda, amoniak, alkohole, aldehydy, ketony, aminy i wiele innych.

Reakcje w których kluczowy etap jest substytucją nukleofilową to m.in:

i wiele innych.