Sztab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sztab - główny organ dowodzenia występujący w oddziałach i związkach wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz na szczeblu centralnym. Na czele sztabu stoi szef sztabu podlegający bezpośrednio dowódcy. W okresie pokoju głównym zadaniem sztabu jest organizowanie szkolenia wojsk i zapewnienie im warunków utrzymania wysokiego stopnia gotowości bojowej.

Potocznie - sztab jest także używany w pojęciu - miejsce, gdzie podejmuje się decyzje, np. Sztab WOŚP bądź "sztab wyborczy", mylony często z komitetem wyborczym.

Koncepcje roli sztabu:

  • Koncepcja francuska (wzorowana na armii Napoleona) - sztab jest wyłącznie organem wykonawczym, nie mającym żadnych uprawnień do podejmowania decyzji i całkowicie uzależnionym od woli dowódcy.
  • Koncepcja niemiecka (wzorowana na modelu sztabu pruskiego) - sztab spełnia zasadniczą rolę w dowodzeniu i jest głównym organizatorem działań wojsk, a szef sztabu jest równorzędnym partnerem dowódcy, współodpowiedzialnym za dowodzenie.

Przeznaczenie i zadania[edytuj | edytuj kod]

Przeznaczenie

  • Sztab przeznaczony jest do zapewnienia dowódcy doradztwa i pomocy oraz zapewnienia wsparcia podległym dowódcom. Sztab nie posiada władzy sam z siebie; czerpie władzę od dowódcy i sprawuje ją w jego imieniu.

Zadania

  • Zadaniem sztabu jest przede wszystkim sprawowanie kontroli poprzez spełnianie jej dwóch głównych funkcji: koordynowania i monitorowania. Zastosowane elementy dowodzenia i koordynacji nie mogą ograniczać swobody działania podległych dowódców. Poprzez koordynowanie rozumieć należy wsparcie dowódcy przez sztab w postaci gromadzenia, przetwarzania i przedstawiania informacji w sposób, który pomaga mu wybrać właściwy wariant działania. W związku z tym sztab odpowiedzialny jest za szczegółowe przygotowanie i doprowadzenie do wykonawców elementów dowodzenia i koordynacji działań, które zwykle zawiera się w rozkazach. W ramach drugiej i pokrywającej się (z koordynowaniem) funkcji monitorowania, sztab stwarza warunki niezbędne do terminowego podejmowania decyzji

Organizacja sztabu[edytuj | edytuj kod]

Jednostki wojskowe Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w strukturach NATO[edytuj | edytuj kod]

Sztab wojskowy posiada w swojej organizacji wyspecjalizowane komórki. Oznaczone są one w zależności od szczebla organizacyjnego i rodzaju sił zbrojnych literami J, G, S, N, A oraz cyframi 1 ...... 9 oznaczającymi zakres kompetencji[a].

Sztab Generalny Wojska Polskiego używa litery P do określania swych części składowych.

  • G1/S1... – Sprawy personalne i administracja
  • G2/S2... – tworzy Centrum Rozpoznawcze
  • G3/S3... – Komórka operacyjna
    • koordynacja pracy wszystkich komórek organizacyjnych sztabu
    • działania bieżące
    • wsparcie działań
    • przygotowanie meldunków, sprawozdań i komunikatów oraz archiwizowaniem informacji
    • działania z użyciem broni jądrowej oraz obrona przed bronią masowego rażenia
  • G4/S4...Logistyka
    • zabezpieczenia logistyczne.
    • koordynacja problematyki zabezpieczenia logistycznego przez państwo – gospodarza (HNS).
  • G5/S5... – Planowanie
    • planowanie działań i prowadzenie ocen sytuacji
    • planowanie wyprzedzające
    • planowanie alternatywne
    • analizy operacyjne
  • G6/S6... – Łączność i informatyka
  • G7/S7... – Doktryny i szkolenie -komórka sztabu czasu P, która nie musi być rozwijana na czas W
    • wdrażanie i rozwój obowiązujących doktryn
    • planowanie ćwiczeń
  • G8/S8... – Zasoby i Finanse
  • G9/S9... – Współpraca cywilno – wojskowa (CIMIC)
    • negocjacje dotyczące ustaleń i uzgodnień na temat koordynacji i wsparcia.
    • koordynacja współpracy cywilno-wojskowej.
    • koordynacja z narodowymi, cywilnymi strukturami planowania działań w sytuacjach kryzysowych.

Jednostki Wojska Polskiego II RP (rok 1927)[edytuj | edytuj kod]

W skład sztabu wchodzili[1]:

  • szef sztabu
  • oficerowie sztabu
  • personel pomocniczy[b]

Większe sztaby zorganizowane były w oddziały. Rozdział kompetencji był na ogół następujący[1]:

Oddział I — organizacja

  • organizacja ogólna wielkich jednostek, szczegółowa każdej broni i służby
  • sprawy uzbrojenia każdej broni lub służby
  • ordre de bataille prowadzone wielkimi jednostkami, broniami lub pododdziałami broni i służbami
  • wykazy stanów liczebnych[c]
  • wykaz chorych i rannych
  • uzupełnienie stanów ludzi i koni
  • przeniesienia, urlopy, awanse, nagrody, kary, policja, karność ogólna, eskorty itp.
  • służba sprawiedliwości
  • kontakty z władzami cywilnymi własnego terytorium zajętego przez wojsko
  • sprawy terytorialne

Oddział II — informacje i wywiad

  • pozyskiwanie wiadomości o nieprzyjacielu; opracowane planu określającego jakie wiadomości należy poszukiwać i za pomocą jakich organów
  • zbieranie, porównanie i analiza wiadomości oraz opracowywanie syntetycznej oceny nieprzyjaciela
  • rozpowszechnianie wiadomości o nieprzyjacielu w formie meldunków, komunikatów lub biuletynów
  • organizowanie współpracy wszystkich organów, posiadających możności pośredniego lub bezpośredniego zbierania informacji o nieprzyjacielu[d]
  • deszyfrowanie depesz obcych
  • szyfrowanie i deszyfrowanie depesz własnych
  • utrzymywanie kontaktów z władzami cywilnymi w swoim zakresie działania

Oddział III – operacje i wyszkolenie

  • przygotowanie działań i wykonania powziętych przez dowódcę decyzji. W tym celu musi posiadać:
    • znajomość możliwości działań oraz kontrola środków służących do rozwinięcia tych możliwości
    • znajomość decyzji podjętych przez dowódcę i opracowanie jej w formie planów, wytycznych i rozkazów
  • aktualna znajomość położenia wojsk własnych
  • metody i plany szkolenia wojsk
  • opracowanie doświadczeń z ćwiczeń i walk
  • prowadzenie dziennika operacyjnego
  • służba przekazywania

Oddział IV — zaopatrzenie i transporty

  • organizacja przewozów, rozdział i użycie środków transportowych
  • organizacja zaopatrywania, ewakuacji i naprawy sprzętu; rozdział i użycie materiału i środków pieniężnych
  • rozdział i użycie sił roboczych
  • sprawy ewakuacji i leczenia ludzi i koni
  • ogólna organizacja obszarów etapowych

W mniejszych sztabach oficerowie nie byli zorganizowani w oddziały. Pracowali w ścisłym kontakcie ze sobą według ustaleń szefa sztabu.

W sztabie dywizji wszystkie agendy ujmowano zazwyczaj w dwie grupy[1]:

  • operacyjno-informacyjną - agendy oddziałów II i III
  • organizacyjno-materiałową - agendy oddz. I i IV

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Podano organizację sztabu typową dla jednostek wojska państw członków NATO
  2. pisarze, kreślarze, gońcy itp
  3. stan bojowy, żywnościowy; wykaz strat
  4. jednostki walczące, organa obserwacji ziemnej, organa obserwacji powietrznej, organa podsłuchowe, radiogoniometria itp.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Podręcznik dla operacyjnej służby sztabów. s. 6-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • pod red. Marian Laprus: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 435. ISBN 83-11-06229-3.
  • Podręcznik dla operacyjnej służby sztabów. Wydanie II. Warszawa: Koło Oficerów Sztabu Generalnego, 1927.
  • J. Orzechowski: Dowodzenie i sztaby. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974, s. 10-11.