Tautologia (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tautologia (gr. ταυτος – ten sam i λογος – mowa) – konstrukcja językowa, w której poszczególne wyrazy powtarzają swoje znaczenie. W odróżnieniu od pleonazmów, w których część gramatycznie podrzędna zawiera elementy znaczenia wyrazu nadrzędnego – tautologia dotyczy związków wyrazowych pozostających w stosunku współrzędnym. Oba typy połączeń leksykalnych są zaliczane przez językoznawców do redundantnych połączeń wyrazowych[1][2].

Tautologia bywa świadomie wykorzystywana przez twórców literackich do celów ekspresji artystycznej.

Przykłady tautologii:

  • źródło i geneza hymnu
  • ale jednak wydaje mi się, że
  • i jeszcze w dodatku
  • ocena poprawności i zgodności z normą
  • tylko i wyłącznie

Tautologie powstają przeważnie wskutek niepełnej świadomości znaczeń wyrazów użytych w zdaniu przez nadawcę komunikatu[3]. Poprawianie tego rodzaju błędów polega przeważnie na usunięciu jednego z wyrazów, który nie wnosi do wypowiedzi żadnej nowej informacji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Markowski: Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 270. ISBN 83-01-14526-9.
  2. Hanna Jadacka: Hasła problemowe. Tautologia. W: Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 1760. ISBN 83-01-13681-2.
  3. Tautologia. W: Encyklopedia języka polskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1999, s. 396. ISBN 83-04-04507-9.