Tetum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
tetun
Obszar Timor Wschodni, Indonezja (głównie wyspa Timor)
Liczba mówiących blisko 800 tysięcy
Ranking poza 100.
Klasyfikacja genetyczna Języki austronezyjskie
*Języki malajsko-polinezyjskie
**Język tetum
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Timor Wschodni
Regulowany przez Narodowy Instytut Językoznawstwa
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku tetum
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka tetum
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-tetum online
Tetun-Dili w Timorze Wschodnim

Tetum (tet. lia-tetun, tetun) – język malajsko-polinezyjski, używany głównie w Timorze Wschodnim, gdzie wraz z portugalskim jest językiem urzędowym. Szacunkowo posługiwać się nim może około 750-800 tysięcy osób. Używany także w Indonezji (szczególnie na indonezyjskiej części wyspy Timor).

Tetum dzieli się cztery główne dialekty: Tetun-Dili, lub Tetun-Prasa, którym posługuje się ludność zamieszkująca Dili i okolice, Tetun-Terik, którym posługuje się ludność południowo-wschodniej części Timoru Wschodniego, Tetun-Belu, którym posługuje się ludność zamieszkująca tereny od ceśniny Ombai po morze Timor i Nana'ek, którym posługuje się ludność Metinaro. Tetun-Dili jest dialektem, w którym szczególnie mocno są zaznaczone wpływy języka portugalskiego. Według Ethnologue jest to język kreolski. Dialekt ten jest zrozumiały na całym terytorium Timoru Wschodniego.

Kościół katolicki przyjął tetum jako język liturgiczny.

Fonologia i ortografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Alfabet tetum.
Samogłoski tetum
Przednie Centralne Tylne
Przymknięte i u
Średnie e o
Otwarte ä

W tetum, /a/ /i/ oraz /u/ wymawia się stosunkowo niezmiennie, podczas, gdy na /e/ i /o/ mają wpływ głoski, którymi są otoczone. Przykładowo, ich dźwięk jest nieco wyższy, kiedy w następnej sylabie znajdują się głoski /u/ lub /i/[1].

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Gramatyka tetum.

Tetum nie jest językiem fleksyjnym, a jego gramatyka jest prostsza, niż np. wielu języków języków indoeuropejskich. Cechą charakterystyczną gramatyki tetum jest grupa reguł gramatycznych zapożyczonych bezpośrednio z języka portugalskiego.

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

Tetum jest językiem malajsko-polinezyjskim, co powoduje, że jego podstawowe słownictwo wywodzi się właśnie ze rdzeni malajsko-polinezyjskich. Jednak w ciągu wieków tetum przejął bardzo wiele słów z języka portugalskiego, np.:

  • aprende - uczyć się (od aprender);
  • eskola - szkoła (od escola);
  • istoria - historia (od historia);
  • paun - chleb (od pão)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hull, G. (1999). Tetum, Language Manual for East Timor. Academy of East Timor Studies, Faculty of Education & Languages, University of Western Sydney Macathur.
  2. A Traveller's Dictionary in Tetun-English and English-Tetun

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]