Traktat międzyamerykański o pomocy wzajemnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Traktat międzyamerykański o pomocy wzajemnej zwany także Paktem Rio lub TIAR. Akt końcowy konferencji państw amerykańskich odbywającej się w dniach 15 sierpania – 2 września 1947 r. w Petropolis. Podpisany 2 września 1947 r. w Rio de Janeiro przez wysłanników 21 państw. Wszedł w życie 3 grudnia 1948 r. Pierwszy, podstawowy filar systemu międzyamerykańskiego.

Zawartość traktatu[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe cechy traktatu[edytuj | edytuj kod]

  • każdy atak zbrojny ze strony któregokolwiek państwa przeciwko jakiemukolwiek państwu amerykańskiemu uznawany jest za atak wymierzony we wszystkie państwa amerykańskie
  • każda ze stron zobowiązuje się do pomocy zaatakowanemu (powołuje się tutaj na art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych)
  • terytorium, na którym miał obowiązywać przekraczało zasięg granic państw członkowskich
  • nie powołuje sił zbrojnych ani jakiejś instytucjonalnej organizacji

Typy zagrożeń uwzględnione w traktacie[edytuj | edytuj kod]

  • atak zbrojny
  • agresja nie będąca aktem zbrojnym
  • konflikt pozakontynentalny lub powstały na kontynecnie
  • każde zagrożenie pokoju w Ameryce

Typy sankcji uwzględnione w traktacie[edytuj | edytuj kod]

  • odwołanie szefów misji dyplomatycznych
  • zerwanie stosunków dyplomatycznych lub konsularnych z agresorem
  • zaprzestanie stosunków gospodarczych z agresorem
  • przerwanie komunikacji z agresorem
  • użycie sił zbrojnych przeciwko agresorowi

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Do lat 60. XX wieku traktat odegrał dużą rolę w rozwiązywaniu konfliktów na zachodniej półkuli, jednak po interwencji USA w Dominikanie pojawiły się głosy, że trzeba go zmodyfkować. W 1973 r. Zgromadzenia Ogólne OPA powołało specjalną komisję, której zdaniem było przygotowanie zmian w tekście paktu Rio. Po 2 latach, w lipcu 1975 r. na konferencji w San José przyjęto Protokół Reform. Został on przekazany do ratyfikacji rządom państw człokowksich, lecz nie uzyskał wymaganej większości 2/3 głosów. Świadczyło to o narastającym wówczas kryzysie systemu międzyamerykańskiego.