Wózek jezdniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wózek widłowy terenowy Manitou
Wózek widłowy wysokiego składowania Jungheinrich
Schemat budowy typowego wózka widłowego (jezdniowego)
1 - bloczek łańcucha, 2 - maszt, 3 - łańcuch, 4 - dźwignie sterowania masztem i podnośnikiem, 5 - system hydrauliczny, 6 - krata ochronna, 7 - widły, 8 - rama, 9 - silnik, 10 - klatka bezpieczeństwa

Wózek jezdniowy podnośnikowy nazywany zwyczajowo wózkiem widłowymkołowy pojazd mechaniczny o napędzie silnikowym, przystosowany do przewozu materiałów o znacznej (do kilkudziesięciu ton, zależnie od typu) masie, stosowany w transporcie bliskim i magazynowaniu. Używany jest głównie do prac rozładunkowych w magazynach, portach czy fabrykach. Do transportu przy pomocy wózka widłowego materiał przeznaczony do przemieszczenia najczęściej umieszcza się na drewnianych paletach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Podnośnikowe wózki jezdniowe pojawiły się w latach 20. XX w., wyprodukowało je niemal równocześnie kilka firm, w tym Clark (obecnie Clark Material Handling Company) i Yale & Towne Manufacturing.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Typowe wózki widłowe (jezdniowe) składają się z:

  • ramy wózka wykonanej ze stali,
  • podwozia, składajacągo się z kół, zależnie od zastosowania czterech[1], bądź trzech[2]
  • silnika niskoprężnego zasilanego benzyną lub gazem ciekłym LPG, silnika wysokoprężnego zasilanego olejem napędowym, bądź też elektrycznego, zasilanego z baterii akumulatorów,
  • przeciwwagi, czyli dodatkowego obciążenia, najczęściej z bloku stali umieszczonego w tylnej części wózka celem zapewnienia jego równowagi podczas przewożenia przedmiotów przeciążających przód wózka,
  • masztu, zamocowanego pionowo z przodu wózka, którego konstrukcja umożliwia podnoszenie, opuszczanie i pochylanie ładunku,
  • wideł, wykonanych z jednolitego kawałka stali o kształcie litery "L" każda, poruszanych w pionie za pośrednictwem łańcucha. Należy tu zaznaczyć, że widły to jedynie najczęściej występujący rodzaj osprzętu wózków jezdniowych. Możliwe jest też używanie chwytników przystosowanych do transportu np. beczek, pudeł kartonowych, pługów do odśnieżania i in.,
  • karetki (płyty czołowej) – stalowego elementu zamocowanego do masztu, na którym montuje się widły oraz kratę ochronną.
  • kraty ochronnej z metalowych płaskowników, zamocowanej do karetki (za widłami przed masztem), zabezpieczającej przed zsunięciem się przewożonych elementów na operatora wózka,
  • metalowej klatki bezpieczeństwa, zabezpieczającej operatora wózka przed spadającymi z góry przedmiotami,
  • kabiny operatora z kierownicą, pedałami i dźwigniami umożliwiającymi sterowanie wózkiem. Kabina najczęściej jest otwarta, posiada jednak zabezpieczenia chroniące operatora wózka przed wypadkami.

Podział wózków jezdniowych napędzanych[edytuj | edytuj kod]

Podział wózków jezdniowych napędzanych według polskiej normy "PN-77/M-78100"
Lp. Kryterium Nazwa podziału Wyszczególnienie
1 Napęd Rodzaj Elektryczny(sieciowy)[3]; Akumulatorowy; Benzynowy; Diesel; Inny
2 Cecha eksploatacyjna Typ Naładowny; Unoszący; Podnośnikowy[4]; Ciągnikowy; Specjalny
3 Sposób kierowania Postać Prowadzony; Podestowy; Wyposażony w fotel; Zdalnie sterowany


Sterowanie i możliwości[edytuj | edytuj kod]

Sterowanie wózka widłowego obejmuje sterowanie układem jezdnym, a więc ruchem samego wózka, oraz sterowanie masztem i widłami które obejmuje najczęściej 3 ruchy: 1. ruch celem podnoszenia, opuszczanie wideł, 2. ruch przechylania masztu do sobie i od siebie, 3. ruch przesuwania karetki z widłami na boki w prawą lub lewą stronę. Możliwa jest również zmiana rozstawu wideł (pozycjonowanie). Ruchy te nazywają się ruchami roboczymi wózka.

Kierowanie wózkiem[edytuj | edytuj kod]

Urządzenia sterujące ruchem wózka są podobne do samochodowych – występuje kierownica oraz pedały gazu i hamulca, często też, choć nie zawsze, sprzęgło. Zależne jest to od zastosowanego układu napędowego:

W większości wózków są jedynie dwa biegi (przełożenia) - wolny i szybszy. Dotyczą one obydwu kierunków jazdy (naprzód i wstecz). W niektórych modelach wózków z napędem hydrokinetycznym są tylko dwa pedały: jeden do jazdy w przód i jeden do jazdy w tył. Prowadzenie wózka różni się znacznie od prowadzenia samochodu. Wózek widłowy jest zwrotniejszy od samochodu, promień skrętu jest zdecydowanie mniejszy. Często też dokonuje się nim precyzyjnych manewrów na niewielkiej przestrzeni, używając maksymalnego skrętu kół. Przy kierowaniu wózkiem trzeba również pamiętać o środku ciężkości obciążonego wózka. Zakręt na dużej szybkości przy podniesionym wysoko ładunku może się skończyć wypadkiem – przewróceniem się wózka, co wynika z praw fizyki, dlatego takie manewry są zabronione.

Operowanie ładunkiem[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie wózki widłowe pozwalają na opuszczanie i podnoszenie wideł, większość na przechylanie masztu w przód i w tył. Niektóre bardziej zaawansowane konstrukcje pozwalają też operatorowi sterować przesunięciem poziomym wideł oraz pozycjonowaniem (odstępem między nimi) za pomocą dźwigni, bez konieczności ich ręcznego przesuwania.

Prawidłowy załadunek: ładunek (najczęściej na palecie) powinno się umieścić na wyprostowanych widłach (równoległych do podłoża), następnie podnieść go na ok. 30 cm nad podłoże i nachylić maszt w kierunku do operatora. Podjechać na miejsce załadunku, podnieść paletę na odpowiednią wysokość, wyprostować maszt, opuścić widły i odjechać spod palety, a na koniec opuścić widły. Prawidłowy rozładunek: te same operacje w odwrotnej kolejności.

Możliwości[edytuj | edytuj kod]

Udźwig wózka widłowego wynosi, zależnie od typu, od kilkuset kg do ponad 5 ton. Specjalne typy mają udźwig nawet do 50 ton. Udźwig ten zależy od konstrukcji i parametrów wózka, a wytyczne dotyczące maksymalnego udźwigu znajdują się w instrukcji obsługi dostarczanej przez producenta i/lub Dokumentacji Techniczno Ruchowej urządzenia zwanej DTR.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe parametry techniczne wózka widłowego są umieszczane na tabliczce znamionowej przez producenta wózka. Każdy model wózka powinien być wyposażony w diagram udźwigu, uwzględniający wysokość podnoszenia ładunku i położenie środka ciężkości na widłach. Zalecenia bezpieczeństwa w zakresie obchodzenia się z paliwami płynnymi czy gazem są analogiczne jak w przypadku innych pojazdów. Należy pamiętać o tym, że przy podniesionym ładunku wózek jest niestabilny i kontrolować położenie środka ciężkości, by nie dopuścić do przewrócenia się wózka. Ładunek należy przewozić przy ustawieniu wideł 30 cm powyżej nawierzchni i maszcie przechylonym w stronę operatora. Do obsługi wózka widłowego konieczne jest posiadanie odpowiednich uprawnień oraz pozytywny wynik badań psychotechnicznych. Uprawnienia do obsługi wózków widłowych wydają firmy posiadające stosowny certyfikat. W Polsce kursy obsługi wózków widłowych organizują i wydają zaświadczenia ośrodki szkoleniowe posiadające uprawnienia do prowadzenia szkoleń "Kierowca wózków jezdniowych" wydane przez Ośrodek Doskonalenia Kadr w Mysłowicach.

Rodzaje i zakres wymaganych uprawnień przy obsłudze wózków jezdniowych podnośnikowych według UDT[edytuj | edytuj kod]

Lp. Kategoria Zakres uprawnienia do obsługi

określony poprzez rodzaj (przeznaczenie ) urządzeń

Szczegółowy zakres

- możliwe ograniczenia

1 III WJO Wózki jezdniowe podnośnikowe

prowadzone i zdalnie sterowane

2 II WJO Wózki jezdniowe podnośnikowe z wyłączeniem specjalizowanych
3 I WJO Wózki jezdniowe podnośnikowe, w tym specjalizowane Rodzaj wózka specjalizowanego:

- z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem,

- ze zmiennym wysięgiem


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. przednia oś napędowa, tylna skrętna
  2. przednia oś napędowa, z tyłu kolumna napędowa
  3. praktycznie już rzadko spotykany
  4. potocznie zwany widłowym
Wikimedia Commons