Województwo poznańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy województwa poznańskiego w latach 1946–1998. Zobacz też: województwo poznańskie.

Województwo poznańskie to dawna jednostka podziału administracyjnego Polski najwyższego szczebla, której stolicą był Poznań, powołana do istnienia po II wojnie światowej 28 czerwca 1946 i ostatecznie zniesiona 31 grudnia 1998 wraz z utworzeniem województwa wielkopolskiego. Region kilkukrotnie zmieniał granice; w latach 1946-1950 był największym województwem Polski.

1946-1950[edytuj | edytuj kod]

Województwo poznańskie w granicach z lat 1946-1950

W myśl reformy regulującej podział administracyjny kraju z 28 czerwca 1946, województwo poznańskie objęło swoim obszarem teren zajmowany przez przedwojenny region o tej samej nazwie, do którego włączono południowo-zachodnią część Ziem Odzyskanych z Piłą, Gorzowem i Zieloną Górą, wchodzących w skład Okręgu III (Pomorze Zachodnie). Powstała w ten sposób jednostka administracyjna była największa w kraju i dzieliła się na czterdzieści jeden powiatów, w tym dwa grodzkie: Poznań i Gniezno. Największym i najludniejszym powiatem ziemskim był wówczas powiat koniński.

28 czerwca 1946 r. utworzono ekspozyturę urzędu wojewódzkiego w Gorzowie, której zakres działania obejmował powiaty: babimojski, gorzowski, gubiński, krośnieński, międzyrzecki, pilski, rzepiński, skwierzyński, sulęciński, strzelecki, świebodziński, wschowski, zielonogórski[1].

Powiat Miasto powiatowe Pow. (km²) Ludność Gęstość zal. (os / km²
Powiaty województwa poznańskiego w 1947
babimojski POL Babimost COA.svg Babimost 282 9200 33
chodzieski POL Chodzież COA.svg Chodzież 893 38 900 44
czarnkowski POL Czarnków COA.svg Czarnków 919 37 400 41
Gniezno miasto POL Gniezno COA.svg Gniezno 18 30 300 1683
gnieźnieński POL Gniezno COA.svg Gniezno 1126 51 100 45
gorzowski POL Gorzów Wielkopolski COA 1.svg Gorzów 1253 46 900 37
gostyński POL Gostyń COA.svg Gostyń 701 55 300 79
gubiński POL Gubin COA.svg Gubin 513 6200 12
jarociński POL Jarocin COA.svg Jarocin 1124 85 200 76
kaliski POL Kalisz COA 1.svg Kalisz 1478 162 000 110
kępiński POL Kępno COA.svg Kępno 1179 82 900 70
kolski POL Koło COA.svg Koło 1097 93 400 85
koniński POL Konin COA.svg Konin 2152 167 500 78
kościański POL Kościan COA.svg Kościan 1057 73 400 69
krośnieński POL Krosno Odrzańskie COA.svg Krosno nad Odrą 1307 14 200 11
krotoszyński POL Krotoszyn COA.svg Krotoszyn 915 70 600 77
leszczyński POL Leszno COA.svg Leszno 827 55 900 68
międzychodzki POL gmina Międzychód COA.svg Międzychód 755 25 800 34
międzyrzecki POL Międzyrzecz COA.svg Międzyrzecz 706 20 500 29
mogileński POL Mogilno COA.svg Mogilno 1059 61 500 58
nowotomyski POL Nowy Tomyśl COA.svg Nowy-Tomyśl 1276 74 800 59
obornicki POL Oborniki COA.svg Oborniki 966 44 000 46
ostrowski POL Ostrów Wielkopolski COA.svg Ostrów Wielkopolski 1194 101 600 85
pilski POL Piła COA 1.svg Piła 967 36 900 38
Poznań miasto POL Poznań COA.svg Poznań 226 268 000 1186
poznański POL Poznań COA.svg Poznań 1089 74 700 69
rawicki POL Rawicz COA.svg Rawicz 523 43 400 83
rzepiński POL Słubice COA.svg Słubice 1189 12 300 10
skwierzyński POL Skwierzyna COA.svg Skwierzyna 658 9000 14
strzelecki POL Strzelce Krajeńskie COA.svg Strzelce Krajeńskie 1102 26 000 24
szamotulski POL Szamotuły COA.svg Szamotuły 1076 60 000 56
średzki POL Środa Wielkopolska COA.svg Środa 800 47 300 59
śremski POL Śrem COA.svg Śrem 910 55 500 61
świebodziński POL Świebodzin COA.svg Świebodzin 911 27 100 30
turecki POL Turek COA.svg Turek 1591 114 300 72
wągrowiecki POL Wągrowiec COA 1.svg Wągrowiec 1037 50 800 49
wolsztyński POL Wolsztyn COA.svg Wolsztyn 754 41 600 55
wrzesiński POL Września COA.svg Września 608 43 000 71
wschowski POL Wschowa COA.svg Wschowa 272 11 500 42
zielonogórski POL Zielona Góra COA.svg Zielona Góra 875 39 600 45
żniński POL Żnin COA.svg Żnin 739 38 900 53

1950-1975[edytuj | edytuj kod]

Województwo poznańskie w latach 1950-1975

Reforma administracyjna z 6 lipca 1950 spowodowała utworzenie nowych województw: koszalińskiego, opolskiego i zielonogórskiego. W skład tego ostatniego weszły przede wszystkim zachodnie powiaty województwa poznańskiego, a oprócz nich, do województwa bydgoskiego przyłączono powiaty mogileński i żniński, tak więc jego powierzchnia zmalała, a granice zbliżyły się do współczesnych granic województwa wielkopolskiego.

Z powiatów ziemskich wydzielono aż cztery kolejne miasta: Kalisz, Leszno, Piłę i Ostrów Wlkp., a później, w 1973, także Konin. Utworzono także dwa nowe powiaty: pleszewski i słupecki, a w 1957 wydzielono z województwa Poznań, przyznając mu status miasta na prawach województwa[2].

Powiat Pow.(km²) Lud.(tys.) Mieszk.
/km²
Miasta Gminy Siedziba
Powiaty województwa poznańskiego w 1973
Chodzieski 892 49,2 55 4 6 POL Chodzież COA.svg Chodzież
Czarnkowski 972 43,5 45 2 5 POL Czarnków COA.svg Czarnków
Gniezno miasto 28 52,4 1896 1 0 POL Gniezno COA.svg Gniezno
Gnieźnieński 1132 56,0 49 3 9 POL Gniezno COA.svg Gniezno
Gostyński 714 62,4 87 4 6 POL Gostyń COA.svg Gostyń
Jarociński 707 69,0 98 2 5 POL Jarocin COA.svg Jarocin
Kaliski 1346 100,3 75 2 13 POL Kalisz COA 1.svg Kalisz
Kalisz miasto 30 83,6 2776 1 0 POL Kalisz COA 1.svg Kalisz
Kępiński 609 48,4 80 1 7 POL Kępno COA.svg Kępno
Kolski 1084 94,0 87 5 10 POL Koło COA.svg Koło
Koniński ¹ 1359 142,1 105 5 13 POL Konin COA.svg Konin ¹
Kościański 1040 85,4 82 5 9 POL Kościan COA.svg Kościan
Krotoszyński 811 74,4 92 5 6 POL Krotoszyn COA.svg Krotoszyn
Leszczyński 749 42,8 57 2 6 POL Leszno COA.svg Leszno
Leszno miasto 20 35,5 1818 1 0 POL Leszno COA.svg Leszno
Międzychodzki 785 31,7 40 2 5 POL gmina Międzychód COA.svg Międzychód
Nowotomyski 1298 91,6 71 6 9 POL Nowy Tomyśl COA.svg Nowy Tomyśl
Obornicki 850 51,8 61 3 4 POL Oborniki COA.svg Oborniki
Ostrowski 1128 82,8 73 3 7 POL Ostrów Wielkopolski COA.svg Ostrów Wielkopolski
Ostrów Wlkp. miasto 29 51,2 1760 1 0 POL Ostrów Wielkopolski COA.svg Ostrów Wielkopolski
Ostrzeszowski 772 48,5 63 3 6 POL Ostrzeszów COA.svg Ostrzeszów
Piła miasto 88 45,3 514 1 0 POL Piła COA 1.svg Piła
Pleszewski 695 53,6 77 1 6 POL Pleszew COA.svg Pleszew
Poznański 1249 141,8 114 6 10 POL Poznań COA.svg Poznań
Rawicki 522 51,7 99 4 5 POL Rawicz COA.svg Rawicz
Słupecki 663 46,6 70 2 5 POL Słupca COA.svg Słupca
Szamotulski 1116 75,4 68 4 7 POL Szamotuły COA.svg Szamotuły
Średzki 733 55,8 76 2 6 POL Środa Wielkopolska COA.svg Środa
Śremski 779 58,9 76 4 5 POL Śrem COA.svg Śrem
Trzcianecki 908 36,8 41 2 4 POL Trzcianka COA.svg Trzcianka
Turecki 1143 87,0 76 3 10 POL Turek COA.svg Turek
Wągrowiecki 1087 61,5 57 3 7 POL Wągrowiec COA 1.svg Wągrowiec
Wolsztyński 812 50,7 62 2 4 POL Wolsztyn COA.svg Wolsztyn
Wrzesiński 705 62,4 89 3 5 POL Września COA.svg Września
¹ 3 października 1973 z powiatu konińskiego wyłączono Konin a z jego obszaru utworzono powiat miejski Konin. Przetrwał on niecałe dwa lata.

1975-1998[edytuj | edytuj kod]

Województwo poznańskie w latach 1975-1998

Reforma administracyjna wprowadzona 1 kwietnia 1975 znacznie okroiła terytorium województwa poznańskiego. Jego północne tereny utworzyły województwo pilskie, wschodnie — województwo konińskie, południowo-wschodnie — województwo kaliskie, południowe — województwo leszczyńskie, część zachodnich gmin weszła natomiast w skład województw: gorzowskiego i zielonogórskiego. Okrojony region, obejmujący miasto Poznań i jego najbliższe okolice, miał powierzchnię 8151 km².

W 1990 roku utworzono na terenie województwa osiem Urzędów Rejonowych. Od 1 stycznia 1999 cały jego obszar wchodzi w skład województwa wielkopolskiego.

Urząd Rejonowy Podległe gminy
Urzędy Rejonowe województwa poznańskiego w 1990
Gniezno POL Gniezno COA.svg Czerniejewo, Gniezno, Kiszkowo, Kłecko, Łubowo, Mieleszyn, Mieścisko, Niechanowo; miasto Gniezno
Grodzisk Wlkp. POL Grodzisk Wielkopolski COA.svg Granowo, Grodzisk Wielkopolski, Kamieniec, Rakoniewice, Wielichowo
Nowy Tomyśl POL Nowy Tomyśl COA.svg Kuślin, Lwówek, Nowy Tomyśl, Opalenica
Poznań POL Poznań COA.svg Buk, Czerwonak, Dopiewo, Kleszczewo, Komorniki, Kostrzyn, Kórnik, Mosina, Murowana Goślina, Oborniki, Pobiedziska, Rokietnica, Skoki, Stęszew, Suchy Las, Swarzędz, Tarnowo Podgórne; miasta: Luboń, Poznań, Puszczykowo
Szamotuły POL Szamotuły COA.svg Chrzypsko Wielkie, Duszniki, Kaźmierz, Kwilcz, Obrzycko, Ostroróg, Pniewy, Sieraków, Szamotuły; miasto Obrzycko
Śrem POL Śrem COA.svg Brodnica, Czempiń, Dolsk, Książ Wielkopolski, Śrem
Środa Wlkp. POL Środa Wielkopolska COA.svg Dominowo, Krzykosy, Nowe Miasto n. Wartą, Środa Wlkp., Zaniemyśl
Września POL Września COA.svg Kołaczkowo, Miłosław, Nekla, Września

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. powołania ekspozytur urzędów wojewódzkich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1946 r. Nr 28, poz. 178)
  2. Dekret Rady Państwa z dnia 31 grudnia 1956 r. o wyłączeniu z województw miast Krakowa, Poznania i Wrocławia oraz nadaniu Miejskim Radom Narodowym tych miast uprawnień wojewódzkich rad narodowych - od 1 stycznia 1957 Poznań pozostawał poza granicami województwa, jednocześnie zyskał rangę jednostki podziału administracyjnego szczebla wojewódzkiego. Rada Narodowa posiadała kompetencje władz wojewódzkich.