Łątkowate
| Coenagrionidae[1] | |||
| Kirby, 1890[2] | |||
 Tężnica wytworna (Ischnura elegans) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina |
łątkowate | ||
| Rodzaje | |||
| |||
Łątkowate (Coenagrionidae) – rodzina owadów z rzędu ważek, należąca do podrzędu ważek równoskrzydłych. Jest najliczniejszą w gatunki rodziną ważek – obejmuje ich około 1300[3].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Łątkowate zasiedlają głównie wody stojące, rzadziej wolno płynące. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą.
W Polsce występują następujące gatunki[4][5][6]:
- iglica mała (Nehalennia speciosa)
- łątka jeziorna (Erythromma lindenii)
- oczobarwnica większa (Erythromma najas)
- oczobarwnica mniejsza (Erythromma viridulum)
- łunica czerwona (Pyrrhosoma nymphula)
- nimfa stawowa (Enallagma cyathigerum)
- tężnica wytworna (Ischnura elegans)
- tężnica mała (Ischnura pumilio)
- łątka zielona (Coenagrion armatum)
- łątka stawowa (Coenagrion hastulatum)
- łątka wiosenna (Coenagrion lunulatum)
- łątka ozdobna (Coenagrion ornatum)
- łątka dzieweczka (Coenagrion puella)
- łątka wczesna (Coenagrion pulchellum)
- łątka zalotna (Coenagrion scitulum)
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Dijkstra et al. (2014) na podstawie badań filogenetycznych do łątkowatych włączyli rodzaje wcześniej zaliczane do rodziny Pseudostigmatidae oraz część rodzajów zaliczanych do Protoneuridae; wstępnie podzielili łątkowate na następujące podrodziny[2]:
Części rodzajów nie udało im się przyporządkować do żadnej z podrodzin. Systematyka w obrębie rodziny wymaga dalszych badań[2].
Pessacq et al. (2025) na podstawie kompleksowych badań filogenetyki molekularnej wspartych badaniami morfologii podnieśli Protoneurinae do rangi rodziny i na nowo ją zdefiniowali[7]. Zmiany te zostały uwzględnione przez World Odonata List[3].
Rodzaje
[edytuj | edytuj kod]Do łątkowatych zaliczane są następujące rodzaje[3]:
- Acanthagrion
- Acanthallagma
- Aceratobasis
- Aciagrion
- Aeolagrion
- Africallagma
- Agriocnemis
- Amorphostigma
- Amphiagrion
- Amphiallagma – jedynym przedstawicielem jest Amphiallagma parvum
- Amphicnemis
- Andinagrion
- Angelagrion
- Anisagrion
- Anomisma – jedynym przedstawicielem jest Anomisma abnorme
- Antiagrion
- Apanisagrion – jedynym przedstawicielem jest Apanisagrion lais
- Archibasis
- Argentagrion
- Argia
- Argiocnemis
- Austroagrion
- Austroallagma – jedynym przedstawicielem jest Austroallagma sagittiferum
- Austrocnemis
- Austrocoenagrion – jedynym przedstawicielem jest Austrocoenagrion lyelli
- Azuragrion
- Bromeliagrion
- Caliagrion – jedynym przedstawicielem jest Caliagrion billinghursti
- Calvertagrion
- Ceriagrion
- Chromagrion – jedynym przedstawicielem jest Chromagrion conditum
- Coenagriocnemis
- Coenagrion
- Coryphagrion – jedynym przedstawicielem jest Coryphagrion grandis
- Cyanallagma
- Dactylobasis – jedynym przedstawicielem jest Dactylobasis demarmelsi
- Denticulobasis
- Diceratobasis
- Dolonagrion – jedynym przedstawicielem jest Dolonagrion fulvellum
- Enacantha – jedynym przedstawicielem jest Enacantha caribbea
- Enallagma
- Erythiagrion – jedynym przedstawicielem jest Erythiagrion alidae
- Erythromma
- Fluminagrion – jedynym przedstawicielem jest Fluminagrion taxaense
- Franciscagrion
- Franciscobasis – jedynym przedstawicielem jest Franciscobasis franciscoi
- Hesperagrion – jedynym przedstawicielem jest Hesperagrion heterodoxum
- Hivaagrion
- Homeoura
- Huosoma
- Hylaeonympha – jedynym przedstawicielem jest Hylaeonympha magoi
- Inpabasis
- Ischnura
- Junix – jedynym przedstawicielem jest Junix elumbis
- Kuiagrion – jedynym przedstawicielem jest Kuiagrion hamadae
- Leptagrion
- Leptobasis
- Leptocnemis – jedynym przedstawicielem jest Leptocnemis cyanops
- Leucobasis – jedynym przedstawicielem jest Leucobasis candicans
- Luzonobasis – jedynym przedstawicielem jest Luzonobasis glauca
- Mecistogaster
- Megalagrion
- Megaloprepus
- Melanesobasis
- Mesamphiagrion
- Mesoleptobasis
- Metaleptobasis
- Microstigma
- Minagrion
- Mortonagrion
- Negragrion – jedynym przedstawicielem jest Negragrion sagma
- Nehalennia
- Neoerythromma
- Nesobasis
- Nikoulabasis
- Oreiallagma
- Oreocnemis – jedynym przedstawicielem jest Oreocnemis phoenix
- Oxyagrion
- Oxyallagma
- Pacificagrion
- Pandanobasis
- Papuagrion
- Paracercion
- Pericnemis
- Phoenicagrion
- Pinheyagrion – jedynym przedstawicielem jest Pinheyagrion angolicum
- Plagulibasis
- Platystigma
- Proischnura
- Proneura – jedynym przedstawicielem jest Proneura prolongata
- Protallagma
- Pseudagrion
- Pseudostigma
- Pyrrhosoma
- Sangabasis
- Schistolobos – jedynym przedstawicielem jest Schistolobos boliviensis
- Stenagrion
- Teinobasis
- Telagrion – jedynym przedstawicielem jest Telagrion longum
- Telebasis
- Tepuibasis
- Thaumatagrion – jedynym przedstawicielem jest Thaumatagrion funereum
- Tigriagrion – jedynym przedstawicielem jest Tigriagrion aurantinigrum
- Tuberculobasis
- Tukanobasis
- Vanuatubasis
- Xanthagrion – jedynym przedstawicielem jest Xanthagrion erythroneurum
- Xanthocnemis
- Xiphiagrion
- Zoniagrion – jedynym przedstawicielem jest Zoniagrion exclamationis
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Coenagrionidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic Entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. DOI: 10.1111/syen.12035.
- 1 2 3 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-10] (ang.).
- ↑ Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.
- ↑ Ważki (Odonata) Polski: Systematyka. Strona internetowa Sekcji Odonatologicznej PTE. [dostęp 2010-07-31].
- ↑ Systematyka ważek. [w:] wazki.pl [on-line]. [dostęp 2022-05-30].
- ↑ Pablo Pessacq, Danielle Anjos-Santos, Adolfo Cordero-Rivera, M. Olalla Lorenzo-Carballa, A reappraisal of the family status of Neotropical Protoneuridae (Odonata: Zygoptera) using morphological and molecular information, „Zoological Journal of the Linnean Society”, 203 (3), 2025, DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaf012 (ang.).