Żętyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Żentyca)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Żętyca[a] lub żentyca[b] (gwar. zyntyca[1], zintyca, zimbora) – serwatka z mleka owczego, ściętego podpuszczką, otrzymywana przy wyrabianiu oscypków i bundzu z mleka owczego.

Popularna wśród górali karpackich. To podobnie jak serwatki z mleka krowiego, pozostałość po ścięciu mleka podpuszczką, która ścina większość białek - z nich właśnie powstaje bundz. Pita przede wszystkim na halach, mocno schłodzona i świeża (słodka) lub skwaszona po kilku dniach. W XIX wieku stosowana była jako środek leczący drogi oddechowe, szczególnie gruźlicę[2] (brak potwierdzenia właściwości leczniczych). U nieprzyzwyczajonych do niej osób może wywołać działanie przeczyszczające (podobnie jak serwatka czy maślanka).

28 września 2005 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisało ,,żentycę" na Listę Produktów Tradycyjnych[3].

Napój ten ma barwę białą lub lekko kremową. Żętyca wpisana na listę produktów tradycyjnych powinna mieć też zawartość wody od 60 do 70%, soli do 0,5%, tłuszczu: żętyca owcza od 3 do 4%, a żętyca owczo–krowia od 2 do 3%[3].

Żętycę często zapisuje się jako ,,żentycę", co jest uznawane przez językoznawców za formę błędną[4].


 Zobacz więcej w artykule Podhalanie, w sekcji Pożywienie.

Uwagi

  1. Zapis według klasyfikacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
  2. Według WSO PWN 2010 (i 2016)

Przypisy

  1. Magda Krämer: Zakopane. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007, s. 1. ISBN 978-83-7073-483-1.
  2. Magda Krämer: Zakopane. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007, s. 26. ISBN 978-83-7073-483-1.
  3. a b Żentyca. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2010-07-13].
  4. Żętyca - Poradnia językowa PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2016-03-19].

Bibliografia[edytuj]