Żylica olbrzymia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żylica olbrzymia
Ilustracja
Żylica olbrzymia na pniaku świerka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina korownicowate
Rodzaj żylica
Gatunek żylica olbrzymia
Nazwa systematyczna
Phlebiopsis gigantea (Fr.) Jülich
Persoonia 10(1): 137 (1978)
Phlebiopsis gigantea a3.jpg
Żylica olbrzymia na pniu świerka

Żylica olbrzymia (Phlebiopsis gigantea (Fr.) Jülich) – gatunek grzybów należący do rodziny korownicowatych (Phanerochaetaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phanerochaetaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1815 r. Persoon nadając mu nazwę Thelephora gigantea. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1978 r. Walter Jülich, przenosząc go do rodzaju Phlebiopsis[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Corticium giganteum (Fr.) Fr. 1838
  • Kneiffia gigantea (Fr.) Bres. 1903)
  • Kneiffia globifera (Ellis & Everh.) Rick 1934
  • Kneiffia lurideolivacea Rick 1934
  • Peniophora crosslandii Massee 1892)
  • Peniophora gigantea (Fr.) Massee 1892
  • Peniophora globifera Ellis & Everh. 1897
  • Peniophora lurideolivacea (Rick) Rick 1959
  • Phanerochaete gigantea (Fr.) S.S. Rattan 1977
  • Phlebia gigantea (Fr.) Donk 1957
  • Scopuloides gigantea (Fr.) Spirin & Zmitr. 2004
  • Terana gigantea (Fr.) Kuntze 1891
  • Thelephora fimbriata Sommerf. 1826
  • Thelephora gigantea Fr. 1815
  • Thelephora lactea Schrad. 1794
  • Thelephora pergamenea Pers., 1822

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r[3]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako korownica okazała, korownica olbrzymia, powłocznik olbrzymi, osnówka olbrzymia, grzyb składowy, żylak olbrzymi[4].

Morfologia i rozmnażanie[edytuj]

Tworzy na powierzchni drewna płasko rozpostarte owocniki o średnicy dochodzącej do 1 m i grubości do 1 mm. Powierzchnia owocnika jest woskowata, gładka lub nieco brodawkowana i ma barwę białoszarą lub różowoszarą, podczas wysychania żółknie. Brzeg owocnika jest postrzępiony, puszysty, czasami występują sznury grzybniowe[3][5]. Rozmnaża się płciowo przez bazydiospory, które roznoszone są przez wiatr i wodę, a także bezpłciowo przez oidia powstające poprzez fragmentację grzybni[5].

Wysyp zarodników biały. Zarodniki (bazydiospory) są eliptyczne, gładkie, bezbarwne i mają rozmiar 5-7 × 2,5-3,5 μm[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w całej Ameryce Północnej, Ameryce Środkowej, Europie, Afryce Wschodniej i południowej Azji[5].

Można go spotkać w lasach iglastych i mieszanych, czasami także w parkach i miejskich lasach. Rozwija się na pniach, pniakach i gałęziach martwych drzew iglastych: świerka, jodły, sosny, obserwowana była także na uprawianych drzewach iglastych – na różnych gatunkach sosny, na daglezji i żywotniku. Owocniki wytwarza przez cały rok (przy sprzyjających warunkach również w zimie)[4]. W Polsce gatunek bardzo pospolity[3].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof. Powoduje białą zgniliznę drewna i odgrywa ważną rolę w rozkładzie szczątków drzew iglastych[5]. W gospodarce leśnej preparaty zawierające grzybnię żylicy olbrzymiej wykorzystywane są do biologicznego zwalczania groźnego pasożyta drzew – korzeniowca wieloletniego (Heterobasidion annosum). Grzybnią żylicy olbrzymiej szczepi się pniaki ściętych drzew, co uniemożliwia na nich rozwój tego groźnego pasożyta drzew. Jest to tzw. inokulacja[6]. Grzybnia żylicy olbrzymiej działa silnie hamująco na rozwój strzępek korzeniowca wieloletniego, powodując zaburzenia w rozwoju ich błony komórkowej i deformację. Preparaty żylicy olbrzymiej wykorzystywane są głównie do ochrony upraw sosny i świerka[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-04-25].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-03-25].
  3. a b c d Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  4. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. a b c d e Phlebiopsis. (= Phanerochaete, = Peniophora, = Phlebia, = Peniophora) gigantea (Basidiomycetes: Corticiaceae). [dostęp 2014-04-05].
  6. Anna Żółciak: Inokulacja pniaków sosnowych preparatami biologicznymi z Phlebiopsis Gigantea, Leśne prace badawcze 2007, 2, s. 77–94 (pol.). [dostęp 18.10.2008].