Żywotnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żywotnik
Ilustracja
Thuja plicata
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj żywotnik
Nazwa systematyczna
Thuja L.
Sp. Pl. 1002. 1753
Pokrój Thuja occidentalis

Żywotnik, tuja (Thuja L.) – rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych. Rodzaj obejmuje pięć gatunków drzew i krzewów[3], z których trzy występują na terenie Azji (Korea, Chiny, Japonia), a dwa w Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Thuja occidentalis L.[4].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Krzewy lub drzewa z gałęziami ułożonymi w jednej płaszczyźnie.
Drewno
Jasne, miękkie o ładnym zapachu. Stosunkowo odporne na próchnicę.
Liście
Młode szpilkowate, potem łuskowate. Zimozielone, ułożone na łodydze nakrzyżlegle, okrywające gałązki.
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne, drobne.
Szyszki
Jajowate, złożone z kilku skórzastych łusek. Dojrzewają w ciągu jednego roku, osiągają długość 1–2 cm. Nasiona eliptyczne, mogą być płaskie i oskrzydlone lub grube, ziarnkowate i bez skrzydełek.

Systematyka[edytuj]

Według The Plant List do rodzaju Thuja należy 5 gatunków, 51 innych nazw w randze gatunku to synonimy, status 4 nazw gatunkowych jest nieustalony[3]. Do tego rodzaju zaliczany był także gatunek Thuja orientalis (żywotnik wschodni), który został wyodrębniony we własnym jednogatunkowym rodzaju Platycladus jako Platycladus orientalis (biota wschodnia). Status żywotnika pośredniego (żywotnika nibyolbrzymiego[5]) (Thuja ×plicatoides Seneta), uprawianego w Polsce[6], jest nierozstrzygnięty[3].

Synonimy[4]

Thya Adanson

Gatunki[3]

Zastosowanie[edytuj]

Żywotniki znajdują zastosowanie jako rośliny ozdobne. W Polsce spotykane są w uprawie gatunki: żywotnik zachodni i olbrzymi[7] oraz żywotnik pośredni[6]. Cenione między innymi za miły żywiczny zapach.

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. a b c d Thuja. W: The Plant List (2013). Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-09-24].
  4. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
  5. Ewa Chojnowska: Iglaki. Katalog roślin, porady zestawienia. Warszawa: Multico, 2008, s. 128. ISBN 978-83-7073-577-7.
  6. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. a b c B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.