Żywi i martwi (film 1964)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żywi i martwi
Живые и мёртвые
Gatunek film wojenny
Rok produkcji 1964
Data premiery Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 18 lutego 1964
Kraj produkcji  ZSRR
Język rosyjski
Czas trwania 94 min (cz. I)
95 min (cz. II)
Reżyseria Aleksandr Stołpier
Scenariusz Aleksandr Stołper
Główne role Kiriłł Ławrow
Anatolij Papanow
Zdjęcia Nikołaj Ołonowski
Scenografia Stalen Wołkow
Kostiumy Ganna Ganiewska
Montaż Jekatierina Owsiannikowa
Produkcja Mosfilm
Wytwórnia Mosfilm
Dystrybucja Mosfilm
Nagrody
1964 – Nagroda Ministerstwa Obrony ZSRR
1964 – nagroda główna dla Anatolija Papanowa na MFF w Lenigradzie

Żywi i martwi (ros. Живые и мёртвые. Żywyje i miortwyje) – radziecki film wojenny z 1964 roku w reżyserii Aleksandra Stołpiera. Ekranizacja pierwszej części trylogii Konstantina Simonowa.

W filmie po raz pierwszy w kinie radzieckim mowa jest o stalinowskich represjach lat 30. XX wieku w Armii Czerwonej[1].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja filmu rozgrywa się w pierwszych miesiącach II wojny światowej w ZSRR, tj. od niemieckiego ataku w czerwcu 1941 roku do radzieckiej kontrofensywy pod Moskwą w zimie 1941-1942. Rezerwista politruk Iwan Sincow zostaje wysłany na front jako korespondent wojennej gazety. Jako zaangażowany reporter, pragnący być na pierwszej linii działań, na własną prośbę zostaje skierowany na najbardziej zagrożony odcinek frontu. W ten sposób staje się świadkiem oraz uczestnikiem wielkiego odwrotu Armii Czerwonej w 1941 roku, kilkakrotnie znajduje się w okrążeniu, spotyka partyzantów, bierze udział w kontrofensywie radzieckiej pod Moskwą. Nieraz przychodzi mu być pod ostrzałem, walczyć z bronią w ręku na pierwszej linii lub ukrywać się zarówno przed Niemcami jak i swoimi, do czego jest zmuszony po utracie dokumentów, pod groźbą oskarżenia o dezercję. Natrafia na różne, często skrajne postawy zachowań żołnierzy radzieckich – zarówno tchórzy, jak i bohaterów. W jego wojennych losach ogniskuje się los całej Armii Czerwonej pierwszych miesięcy wojny w ZSRR, który był losem – jak kilkakrotnie powtarza głos lektora zza kadru – „żywych i martwych”.

Obsada aktorska[edytuj | edytuj kod]

  • Kiriłł Ławrow – Iwan Sincow
  • Anatolij Papanow – kombryg Fiodor Sierpilin
  • Aleksiej Głazyrin – politruk Malinin
  • Oleg Jefriemow – płk Iwanow
  • Ludmiła Kryłowa – lekarz wojskowy Tatjana Owsiannikowa
  • Lew Lubiecki – komisarz batalionowy Szmakow
  • Ludmiła Lubimowa – Masza, żona Sincowa
  • Wasilij Makarow – płk Zajczikow
  • Roman Chomiatow – mł. politruk Lusin
  • Zinowij Wysokowski – korespondent wojenny poległy, przyjaciel Sincowa
  • Jurij Dubrowin – kierowca
  • Igor Puszkariow – por. Choryszew
  • Władlen Paułus – mjr Daniłow
  • Boris Czirkow – inwalida Gawriłło Biriukow
  • Wiktor Awdiuszko – sierż. Szestakow
  • Jewgienij Samojłow – dowódca batalionu ochotniczego
  • Oleg Tabakow – por. Krutikow
  • Lew Krugły – żołnierz Komarow
  • Władimir Goriełow – lotnik z zestrzelonego bombowca
  • Władimir Kulik – kombat Riabczenko
  • Jurij Wołkow – płk Baranow
  • Michaił Uljanow – dowódca armii
  • Jewgienij Szutow – milicjant
  • Nikołaj Siergiejew – Zosima Popkow, sąsiad Sincowa
  • Władimir Murawjow – redaktor gazety
  • Raisa Kurkina – żona płk. Baranowa
  • Sofja Pawłowa – żona Sierpilina
  • Władimir Marienkow – gen.-porucznik Kozyriew
  • Władimir Szybakow – milicjant
  • Walentina Tielegina – pielęgniarka Pasza
  • Boris Jurczenko – sierż. Kowalczuk
  • Michaił Głuzski – gen. Orłow
  • Władimir Wysocki – czerwonoarmista
  • Leonid Chmara – lektor

i inni.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Znaczek poczty rosyjskiej z 2001 roku przedstawiający Anatolija Papanowa na tle kadru z filmu Żywi i martwi.
  • W filmie brak jest ścieżki dźwiękowej, tj. nie posiada żadnej oprawy muzycznej.
  • Film był jedną z ważniejszych ról w karierze Anatolija Papanowa (Nagroda Państwowa RFSRR[3]). Sugestywnie zagrana rola gen. Sierpilina, inspirowana sylwetką płk. Siemiona Kutiepowa poległego w lipcu 1941 roku podczas obrony Mohylewa, przyniosła mu zarówno uznanie krytyki jak i publiczności[4]. Sam Simonow – autor pierwowzoru literackiego – wyznał po latach, że pisząc ostatnią część swojej trylogii – Ostatnie lato, wydanej w 1971 roku, w opisie sylwetki Sierpilina inspirował się rolą Papanowa w ekranizacji pierwszej części z 1964 roku[5].
  • Film był pierwszą znaczącą rolą w karierze Kiriłła Ławrowa[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pitera..., s. 35
  2. Kazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Kraków 1972, s. 115.
  3. Bauman, Jurieniew..., s. 187
  4. Ludmiła Ałtunina: Wystawka w Bolszych Kałmykach (ros.). W: Tulskij Arsienał [on-line]. 2011-10-10. [dostęp 9 luty 2015].
  5. Aleksandr Stołper. Wysokaja prawda podwiga. „Iskusstwo kino”. Nr 2, 1978. 
  6. Bauman, Jurieniew..., s. 151

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rostisław Jurieniew: Historia filmu radzieckiego. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1977, s. 228.
  • Zbigniew Pitera: Nowy film radziecki. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1967, s. 35-36.
  • Jelena Bauman, Rostisław Jurieniew: Mała encyklopedia kina radzieckiego. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1987. ISBN 83-221-0446-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]