Bitwa pod Moskwą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy bitwy pod Moskwą 1941. Zobacz też: Bitwa pod Moskwą (1612).
Bitwa pod Moskwą
II wojna światowa, front wschodni
Ilustracja
Czas 2 października 1941-7 stycznia 1942
Miejsce przedpola Moskwy
Terytorium ZSRR
Przyczyna ofensywa niemiecka 1941 r.
Wynik Strategiczne zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 III Rzesza  ZSRR
Dowódcy
Fedor von Bock Gieorgij Żukow,
Aleksandr Wasilewski
Siły
1 000 000 żołnierzy,
1700 czołgów,
14 000 dział,
950 samolotów
1 250 000 żołnierzy,
1000 czołgów,
7600 dział,
677 samolotów
Straty
248 000 – 400 000 650 000 – 1 280 000

Bitwa pod Moskwą (bitwa o Moskwę, obronna operacja moskiewska, operacja „Tajfun”) – główna bitwa początkowego okresu wojny między Niemcami a ZSRR, trwająca od października 1941 do stycznia 1942 r., która zakładała zdobycie stolicy ZSRR. Uważana jest za jedną z najważniejszych operacji strategicznych II wojny światowej.

Przebieg[edytuj]

Niemcy skoncentrowali 77 dywizji, w tym 22 pancerne i zmotoryzowane. W skład armii niemieckiej wchodziły 2 Grupa Pancerna (d-ca gen. płk Guderian), 3 Grupa Pancerna (d-ca gen. płk Hoth), 4 Grupa Pancerna (d-ca gen. płk Höpner), oraz armie ogólnowojskowe: 2 Armia (d-ca gen. płk baron v. Weichs), 4 Armia (d-ca feldmarsz. gen. von Kluge), 9 Armia (d-ca gen. płk Strauss) wspiera je 2 Flota powietrzna (d-ca feldmarsz.gen. Kesselring), oraz część 4 Floty powietrznej (d-ca gen. płk Löhr).

W wyniku koncentrycznego uderzenia niemieckiego Grupy Armii „Środek”, wojska sowieckie zostały rozbite w podwójnej bitwie pod Wiaźmą i Briańskiem. Straty radzieckie to: 673 000 jeńców, 5412 dział i 1242 czołgi. Tak zakończył się pierwszy etap bitwy. 26 listopada 1941 roku ofensywa zbliżyła się na odległość 30 km od Moskwy. Ewakuowano władze cywilne, natomiast Stalin ze sztabem pozostali w wolnym od bomb (w przeciwieństwie do bombardowanych przedmieść), centrum Moskwy pracując normalnie (przyjmowali gości itp.). W tej sytuacji Wehrmacht uznał, że chodzi już tylko o pościg za resztą wojsk nieprzyjaciela do bram Moskwy.

Pod koniec listopada Niemcy dotarli do pętli autobusowej pod Chimkami. Do Kremla jest stąd zaledwie 20 kilometrów. Jednak w tym momencie siła ofensywna armii niemieckiej była już na wyczerpaniu. Dodatkowo temperatura spada poniżej minus 25 stopni, śnieg uniemożliwił starty samolotów, zaczął zawodzić sprzęt. Dodatkowo wielu żołnierzy nie posiadających odpowiednich mundurów i ciepłych kurtek musiało być ewakuowanych z powodu odmrożeń.

Tymczasem Armia Czerwona w oparciu o warunki pogodowe przeprowadziła bardzo udane walki odwrotowe, pod których osłoną przygotowano dużą masę świeżych armii do spodziewanego przeciwnatarcia. Z sowieckiego punktu widzenia ten okres walk zwany jest jako tzw. obronna operacja moskiewska, trwająca od 30 sierpnia do 5 grudnia 1941 roku (ros. Московская Oборонительная Oперация). Ostatnim niemieckim sukcesem w tej ofensywie jest zdobycie 4 grudnia miasta Jelec, leżącego na wschód od Orła.

Kontrofensywa radziecka nastąpiła w dniach 5-6 grudnia 1941 roku. Na niemieckie siły uderzył Front Kaliniński (d-ca gen. płk Koniew), przez co gen von Bock wydał rozkaz wstrzymania ofensywy. Dzięki niej odrzucono wojska niemieckie o 100-250 km od Moskwy. W tym regionie rozbito 58 dywizji niemieckich w tym 11 pancernych. Ofensywa radziecka trwała do kwietnia 1942 roku. (por. kontrofensywy sowieckie 1941/1942). Wściekły Hitler odwołał ze stanowiska Guderiana, musiał również odejść feldmarszałek von Brauchitsch, naczelny dowódca sił lądowych.

Skutki bitwy[edytuj]

Sztab niemiecki uświadomił sobie, że idea blitzkriegu nie powiodła się. Po trzech miesiącach walk ZSRR nie został rozbity, a sytuacja na froncie komplikowała się. Marsz armii niemieckiej zablokowała jesienna pogoda i błoto (rasputica), z którym niemiecka technika nie mogła sobie poradzić oraz uporczywe walki zdobywającej coraz większe doświadczenie bojowe Armii Czerwonej.

Upór i niekompetencja Hitlera, który cały czas ingerował w dowództwo doprowadziły do krytycznej sytuacji Wermachtu. Dowódcom niemieckim z trudem udało się po tej bitwie utrzymać front i uzupełnić straty w ludziach i sprzęcie. Tymczasem Hitler snuł w swoim sztabie kolejną wielką ofensywę.

Bibliografia[edytuj]

  • Rodric Braithwaite: Moskwa 1941 Największa bitwa II wojny światowej. Karaków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1030-1.