Bitwa pod Moskwą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy bitwy pod Moskwą 1941. Zobacz też: Bitwa pod Moskwą (1612).
Bitwa pod Moskwą
II wojna światowa, front wschodni
Ilustracja
Czas 2 października 1941-7 stycznia 1942
Miejsce przedpola Moskwy
Terytorium ZSRR
Przyczyna ofensywa niemiecka 1941 r.
Wynik Strategiczne zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 III Rzesza  ZSRR
Dowódcy
Fedor von Bock Gieorgij Żukow,
Aleksandr Wasilewski
Siły
1 000 000 żołnierzy,
1700 czołgów,
14 000 dział,
950 samolotów
1 250 000 żołnierzy,
1000 czołgów,
7600 dział,
677 samolotów
Straty
248 000 – 400 000 650 000 – 1 280 000

Bitwa pod Moskwą (bitwa o Moskwę, obronna operacja moskiewska, operacja „Tajfun”) – główna bitwa początkowego okresu wojny między Niemcami a ZSRR, trwająca od października 1941 do stycznia 1942 r., która zakładała zdobycie stolicy ZSRR. Uważana jest za jedną z najważniejszych operacji strategicznych II wojny światowej.

Przebieg[edytuj kod]

Niemcy skoncentrowali 77 dywizji, w tym 22 pancerne i zmotoryzowane. W skład armii niemieckiej wchodziły 2 Grupa Pancerna (dowódca: generał pułkownik Guderian), 3 Grupa Pancerna (dowódca: generał pułkownik Hoth), 4 Grupa Pancerna (dowódca: generał pułkownik Höpner), oraz armie ogólnowojskowe: 2 Armia (dowódca: generał pułkownik baron von Weichs), 4 Armia (dowódca: feldmarszałek generał von Kluge), 9 Armia (dowódca: generał pułkownik Strauss) wspierała je 2 flota powietrzna (dowódca: feldmarszałek generał Kesselring), oraz część 4 Floty powietrznej (dowódca: generał pułkownik Löhr).

W wyniku koncentrycznego uderzenia niemieckiego Grupy Armii „Środek”, wojska sowieckie zostały rozbite w podwójnej bitwie pod Wiaźmą i Briańskiem. Straty radzieckie to: 673 000 jeńców, 5 412 dział i 1 242 czołgi. Tak zakończył się pierwszy etap bitwy. 26 listopada 1941 roku ofensywa zbliżyła się na odległość 30 km od Moskwy. Ewakuowano władze cywilne, natomiast Stalin ze sztabem pozostali w wolnym od bomb (w przeciwieństwie do bombardowanych przedmieść), centrum Moskwy pracując normalnie (przyjmowali gości itp.). W tej sytuacji Wehrmacht uznał, że chodzi już tylko o pościg za resztą wojsk nieprzyjaciela do bram Moskwy.

Pod koniec listopada Niemcy dotarli do pętli autobusowej pod Chimkami, skąd do Kremla jest zaledwie 20 kilometrów. Jednak w tym momencie siła ofensywna armii niemieckiej była już na wyczerpaniu. Dodatkowo temperatura spadła poniżej -25 stopni, a śnieg uniemożliwił starty samolotów, zaczął też zawodzić sprzęt. Dodatkowo wielu żołnierzy nie posiadających odpowiednich mundurów i ciepłych kurtek musiało być ewakuowanych z powodu odmrożeń.

Tymczasem Armia Czerwona w oparciu o warunki pogodowe przeprowadziła bardzo udane walki odwrotowe, pod których osłoną przygotowano dużą masę świeżych armii do spodziewanego przeciwnatarcia. Z sowieckiego punktu widzenia ten okres walk zwany jest jako tzw. obronna operacja moskiewska, trwająca od 30 sierpnia do 5 grudnia 1941 roku (ros. Московская Oборонительная Oперация). Ostatnim niemieckim sukcesem w tej ofensywie było zdobycie 4 grudnia miasta Jelec, leżącego na wschód od Orła.

Kontrofensywa radziecka nastąpiła w dniach 5-6 grudnia 1941 roku. Na niemieckie siły uderzył Front Kaliniński (dowódca: generał pułkownik Koniew), przez co generał von Bock wydał rozkaz wstrzymania ofensywy. Dzięki temu wojska niemieckie zostały odrzucone o 100-250 km od Moskwy. W regionie rozbito 58 dywizji niemieckich, w tym 11 pancernych. Ofensywa radziecka trwała do kwietnia 1942 roku. (por. kontrofensywy sowieckie 1941/1942). Wściekły Hitler odwołał ze stanowiska Guderiana, musiał również odejść feldmarszałek von Brauchitsch, naczelny dowódca sił lądowych.

Skutki bitwy[edytuj kod]

Sztab niemiecki uświadomił sobie, że idea blitzkriegu nie powiodła się. Po trzech miesiącach walk ZSRR nie został rozbity, a sytuacja na froncie komplikowała się. Marsz armii niemieckiej zablokowała jesienna pogoda i błoto (rasputica), z którym niemiecka technika nie mogła sobie poradzić oraz uporczywe walki zdobywającej coraz większe doświadczenie bojowe Armii Czerwonej.

Upór i niekompetencja Hitlera, który cały czas ingerował w dowództwo doprowadziły do krytycznej sytuacji Wermachtu. Dowódcom niemieckim z trudem udało się po tej bitwie utrzymać front i uzupełnić straty w ludziach i sprzęcie. Tymczasem Hitler snuł w swoim sztabie kolejną wielką ofensywę.

Bibliografia[edytuj kod]

  • Rodric Braithwaite: Moskwa 1941 Największa bitwa II wojny światowej. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1030-1.