Absolutna wielkość gwiazdowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Absolutna wielkość gwiazdowaobserwowana wielkość gwiazdowa (a zatem wyrażona w magnitudo), jaką miałby obiekt oglądany z pewnej ustalonej odległości, przy braku pochłaniania światła w przestrzeni międzygwiezdnej. W przypadku obiektów poza Układem Słonecznym przyjęto jako odległość odniesienia 10 parseków.

Wzory na obliczanie jasności absolutnej[edytuj]

Załóżmy, że:

– wielkość absolutna obiektu, zdefiniowana jako wielkość obserwowana z odległości 10 pc;
– wielkość obserwowana;
– odległość pomiędzy obserwatorem a obiektem, wyrażona w parsekach;
– paralaksa obiektu, wyrażona w sekundach łuku;
- moduł odległości obiektu;


Wówczas zależność pomiędzy wielkością obserwowaną a absolutną można wyrazić za pomocą wzoru:

W przypadku bliskich obiektów, wielkość absolutną oblicza się za pomocą ich widocznej jasności oraz paralaksy wyrażonej w sekundach łuku:

Można również obliczyć jasność absolutną obiektu za pomocą jego jasności obserwowalnej oraz jego Modułu odległości :

Jeżeli znana jest absolutna wielkość gwiazdowa obiektu , można obliczyć jego obserwowalną wielkość gwiazdową dla dowolnej odległości (w parsekach) między obserwatorem a obiektem za pomocą następującego wzoru:

Obserwując niebo z powierzchni Ziemi widzimy gwiazdy słabsze i jaśniejsze, ale nie znając odległości do nich nie da się stwierdzić, które z nich są naprawdę bardzo jasne, a które widzimy jako jasne tylko dlatego, że znajdują się dostatecznie blisko. Tak więc aby określić absolutną wielkość gwiazdową, należy znać odległość do danej gwiazdy i jej obserwowaną wielkość. Np. nasze Słońce, którego wielkość obserwowana wynosi aż –26,73m ze względu na małą odległość, ma wielkość absolutną zaledwie +4,83m[1], podczas gdy np. Deneb (alfa Cygni – jeden z wierzchołków Trójkąta Letniego), ma wielkość absolutną aż –8,73m[2]

Wielkość absolutna nigdy nie jest wyznaczana z bezpośredniego pomiaru. Zawsze oblicza się ją na podstawie pomiarów innych parametrów obiektu.

Gwiazdy świecą własnym światłem, dlatego ich wielkość absolutną (oznaczaną literą M) definiuje się jako obserwowaną wielkość gwiazdową, jaką miałyby znajdując się w odległości 10 parseków (32,6 lat świetlnych) od obserwatora. Natomiast dla ciał niebieskich, które tylko odbijają światło, jak planety, komety i planetoidy, przyjmuje się hipotetyczną sytuację, w której obserwator znajduje się w odległości 1 jednostki astronomicznej od danego obiektu, a miejscem obserwacji jest powierzchnia Słońca. Wielkość (H) zależy wtedy od albedo (zdolności odbijania światła) oraz od rozmiarów danego ciała.

Przykładowe obliczenia[edytuj]

Wzór "podstawowy" (z użyciem odległości)[edytuj]

Rigel ma jasność obserwowalną i znajduje się w odległości ok. 860 lat świetlnych. Dystans ten wyrażony w parsekach wynosi 263,8. Jasność absolutną liczymy następująco:

Słońce ma jasność obserwowalną -26.74. Jego odległość od Ziemi - wyrażona w parsekach - wynosi ok. . Jego jasność absolutna wynosi:

Wzór z paralaksą[edytuj]

Paralaksa Wegi wynosi 0.129", natomiast jasność obserwowalna wynosi +0.03. Jasność absolutna będzie wynosiła:

Paralaksa Alfa Centauri wynosi 0.742", jasność obserwowalna wynosi −0.01. Jasność absolutna będzie wynosiła:

Wzór z modułem odległości[edytuj]

Galaktyka Czarne Oko ma jasność obserwowalną mV=+9.36 a jej Moduł odległości wynosi 31.06. Jasność absolutna galaktyki będzie wynosiła:

Wzór na obserwowaną jasność (dla dowolnej odległości)[edytuj]

Deneb ma jasność absolutną MV=-8.73 Gdyby umieścić go w odległości 1 parseka od Ziemi, wówczas jego obserwowana jasność wynosiłaby:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy