Deneb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Deneb
α Cygni
Położenie Deneba w gwiazdozbiorze Łabędzia
Położenie Deneba w gwiazdozbiorze Łabędzia
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Łabędź
Rektascensja 20h 41m 25,91s[1]
Deklinacja +45° 16′ 49,2″[1]
Paralaksa (π) 2.29 +/- 0.32
Odległość ~2600 ± 200 ly
~802 ± 66pc[2]
Wielkość obserwowana 1,25m
Ruch własny (RA) 1.99[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 1.95[1] mas/rok
Prędkość radialna - 4.5[3] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy nadolbrzym
Typ widmowy A2Ia
Masa 19 ± 4 mas Słońca[2]
Promień 203 ± 17[2]
Wielkość absolutna -8.38[2]m
Jasność 196000 ± 32000[2] L
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 50 Cyg
Bonner Durchmusterung: BD +44°3541
Boss General Catalogue: GC 28846
Katalog Henry’ego Drapera: HD 197345
Katalog Hipparcosa: HIP 102098
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 7924
SAO Star Catalog: SAO 49941
Deneb Cygni

Deneb (α Cygni, alfa Cygni) – najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Łabędzia.

Charakterystyka[edytuj]

Porównanie w skali tarczy Deneba i Słońca

Jest to nadolbrzym typu widmowego A2Ia, około 250 000 razy jaśniejszy od Słońca. Temperatura na jego powierzchni wynosi około 8400 K. Deneb należy do najdalej położonych gwiazd widocznych gołym okiem, znajduje się około 1500 lat świetlnych od Ziemi [4] Gdyby Deneb znajdowała się w odległości Syriusza (8,65 lat świetlnych od Ziemi), oświetlałaby Ziemię jak Księżyc w pełni. Jej średnicę szacuje się na około 200 do 220 słonecznych. Gdyby umieścić ją w miejscu Słońca, wypełniłaby przestrzeń po orbitę Ziemi.

W północnych szerokościach geograficznych Deneb nigdy nie zachodzi. Razem z innymi jasnymi gwiazdami – Wegą i Altair – tworzy charakterystyczny tzw. trójkąt letni. Nazwa gwiazdy pochodzi od arabskiego słowa ذنب (zanab), oznaczającego "ogon", gdyż położna jest ona na "ogonie łabędzia" tworzącego gwiazdozbiór[5].

Deneb Jako gwiazda polarna[edytuj]

18 000 lat temu Deneb znajdował się w pozycji gwiazdy polarnej (był ok. 7 stopni od północnego bieguna niebieskiego); ze względu na precesję planetarną Ziemi, Deneb ponownie stanie się gwiazdą polarną około roku 9800[5].

Etymologia i znaczenie w kulturze[edytuj]

Nazwa gwiazdy pochodzi od słowa dhaneb, które w języku arabskim oznacza ogon. Całe wyrażenie brzmi ذنب الدجاجة Dhanab ad-Dajāja, czyli "ogon kury". Podobnym nazwami określono co najmniej siedem różnych gwiazd, takich jak np. Deneb Kaitos, najjaśniejsza gwiazdę w konstelacji Wieloryba; Deneb Algedi, najjaśniejsza gwiazda Koziorożca; a także Denebola, druga co do jasności gwiazda w konstelacji Lwa. Każda z tych nazw odnosi się do ogona zwierzęcia, które wyobraża gwiazdozbiór.

Nazwa Denebadigege była używana w Tablicach Alfonsyńskich[6], występowały też warianty np. Deneb Adige, Denebedigege oraz Arided. Ta ostatnia nazwa pochodzi od wyrażenia Al Ridhādh.

W języku chińskim, wyrażenie chiń.: 天津; pinyin: Tiān Jīn oznacza „Niebiańską przeprawę”, natomiast Deneb znany jest jako 天津四 (Tiān Jīn sì), czyli „czwarta gwiazda Niebiańskiej przeprawy”[7].

Północny biegun Marsa wskazuje środek linii, która łączy Deneb z gwiazdą Alderamin[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d van Leeuwen. The Hipparcos catalog. , s. 505–506, 2009. DOI: 10.1051/0004-6361/200912202. Bibcode2009A&A...500..505V. 
  2. a b c d e F. Schiller, N. Przybilla. Quantitative spectroscopy of Deneb. , s. 849–858, 2008. DOI: 10.1051/0004-6361:20078590. arXiv:0712.0040 (ang.). Bibcode2008A&A...479..849S. 
  3. Pulkovo Compilation of Radial Velocities for 35 495 Hipparcos stars in a common system. , s. 759, 2006. DOI: 10.1134/S1063773706110065. Bibcode2006AstL...32..759G. 
  4. http://www.britannica.com/place/Deneb.
  5. a b Deneb, stars.astro.illinois.edu [dostęp 2016-01-02].
  6. P. Kunitzsch. The Star Catalogue Commonly Appended to the Alfonsine Tables. „Journal for the History of Astronomy”. 17 (49), s. 89–98, 1986. Bibcode1986JHA....17...89K. 
  7. http://www.lcsd.gov.hk/CE/Museum/Space/Research/StarName/c_research_chinengstars_c_d.htm
  8. N.G. Barlow: Mars: An introduction to its interior, surface and atmosphere. 2008, s. 21. ISBN 0-521-85226-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]