Adam Rzeszotarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Rzeszotarski
Żmija
Ilustracja
Major kawalerii Major kawalerii
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1903
Rataje
Data i miejsce śmierci 13 kwietnia 1971
Ciechanów
Przebieg służby
Lata służby od 1924
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne
Stanowiska dowódca II Rejonu Obwodu AK Żoliborz
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej
Tablica upamiętniająca Adama i Lucynę Rzeszotarskich w Kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie

Adam Rzeszotarski ps. „Junosza”, „Sum”, „Żmija” (ur. 6 lutego 1903 w Ratajach k. Kutna, zm. 13 kwietnia 1971 w Ciechanowie) – rotmistrz Armii Krajowej, major Polskich Sił Zbrojnych. Komendant II Rejonu Marymont w Obwodzie Żoliborz Armii Krajowej. W czasie powstania warszawskiego dowódca Zgrupowania „Żmija”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem ziemianina Bronisława i Melanii z Żeromskich. Dziadkowie ze strony ojca zostali wywłaszczeni za udział w Powstaniu styczniowym[1]. Ojciec utrzymywał rodzinę pracując w majątkach ziemskich. Po wybuchu I wojny światowej rodzina została ewakuowana do Petersburga, gdzie zamieszkała u rodziny zmarłego prof. Alfonsa Rzeszotarskiego. W Petersburgu, Adam uczęszczał do polskiego gimnazjum, gdzie zetknął się ze skautingiem. Wiosną 1918 wraz z rodzicami i trzema siostrami powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował naukę w gimnazjum Konopczyńskiego. Tam wstąpił do harcerstwa. W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu Niemców[1].

W związku z objęciem przez ojca zarządu majątku w powiecie mławskim, rodzina przeniosła się do Ciechanowa. W 1924 roku ukończył tam Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego. W okresie od września 1924 do 6 listopada 1925 odbył służbę wojskową na kursie unitarnym Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Następnie został skierowany na staż do 11 pułku Ułanów Legionowych w Ciechanowie. W 1927 roku ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii w Grudziądzu. Awansowany na podporucznika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1927[2]. Skierowany do 11 pułku Ułanów Legionowych, w którym służył do 1939. Pełnił tam kolejno funkcję dowódcy plutonu ckm, plutonu łączności, zastępcy dowódcy szwadronu, adiutanta pułku. Awansowany na porucznika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1929[3]. W 1938 został awansowany do stopnia rotmistrza, otrzymując w tym roku funkcję oficera mobilizacyjnego pułku. Z dniem 1 września 1939, został przydzielony do Adiutantury Naczelnego Wodza, nie zdołał jednak objąć funkcji. Nie podjął również nauki w Wyższej Szkole Wojennej, do której został przyjęty.

W kampanii wrześniowej 1939 wziął udział w szeregach macierzystego pułku jako adiutant pułku. 4 września został ciężko ranny pod Szczukami. Z pola bitwy został przewieziony do Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie. Po wyjściu ze szpitala wrócił do Ciechanowa. W grudniu 1939 przeniósł się z rodziną do Warszawy.

Od października 1939 w konspiracji. Od 1 czerwca 1941 był komendantem Rejonu II Marymont Obwodu Żoliborz ZWZ-AK. Był także dowódcą działającego w konspiracji 11 pułku ułanów, oraz komendantem jednego z czterech oddziałów konspiracyjnej Szkoły Podchorążych. 3 maja 1944 został awansowany do stopnia majora i odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

W trakcie powstania warszawskiego dowodził zgrupowaniem „Żmija”. Po upadku Marymontu (14 września 1944) niemieccy żołnierze zamordowali jego matkę, żonę i 14-letniego syna[4]. Rozpoznawszy ciała zamordowanych członków rodziny, Rzeszotarski złożył dymisję. Jednak po dwóch dniach, po zranieniu nowego dowódcy zgrupowania, znów objął dowodzenie. Po powstaniu przebywał w obozach: Altengrabow Stalag XI A, Sandbostel Oflag XB a następnie w oflagu w Lubece.

Po uwolnieniu od 5 sierpnia 1945 służył w 6 pułku pancernym „Dzieci Lwowskich” 2 Korpusu Polskiego. Mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 3 maja 1944, co zostało zweryfikowane w 1945.

13 czerwca 1947 powrócił do Polski z przyrzeczeniem kontynuacji służby w wojsku. Pomimo obietnic nie otrzymał pracy w wojsku, a został zatrudniony na stanowisku kierownika transportu w przedsiębiorstwie komunalnym w Warszawie, a następnie Ciechanowie. Początkowo inwigilowany, a następnie uwięziony przez UB, pod sfingowanym zarzutem „przyczynienia się do powstania niedoboru finansowego”. Po opuszczeniu więzienia, uniewinniony przez sąd, pracował na podrzędnych stanowiskach, zaś w 1961 przeszedł na rentę inwalidzką. Zmarł w Ciechanowie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Odznaczony m.in. w 1935 Srebrnym Krzyżem Zasługi, w 1944 Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, w 1958 Krzyżem Partyzanckim, zaś w 1966 Krzyżem Armii Krajowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Miłobędzki, Myślicki. Zgrupowanie "Żmija w Powstaniu Warszawskim. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, s. 123, 1987. 
  2. Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928, s. 370.
  3. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 638.
  4. Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1969, s. 418.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]