Szkoła Podchorążych Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szkoła Podchorążych Piechoty
Oficerska Szkoła Piechoty
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1917
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Offiziers-Aspiranten-Schule
Dowódcy
Pierwszy kpt. Marian Kukiel
Działania zbrojne
rozbrajanie Niemców w listopadzie 1918 r.
Organizacja
Dyslokacja Ostrów Mazowiecka
Zegrze
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Inspektorat Wyszkolenia Polskiej Siły Zbrojnej

Szkoła Podchorążych Piechoty (SPPiech.) – szkoła kształcąca kandydatów na oficerów piechoty Polskiej Siły Zbrojnej („Polnische Wehrmacht”) w latach 1917-1918 i Wojska Polskiego w latach 1918-1939.

Szkoła Podchorążych Polskiej Siły Zbrojnej[edytuj]

Grupa podchorążych - 30 stycznia 1918 r., Ostrów Komorowo

Geneza[edytuj]

W lipcu 1917 r. większość pochodzących z Królestwa żołnierzy Polskiego Korpusu Posiłkowego odmówiło złożenia przysięgi na wierność Niemiec, wskutek czego zostali internowani. Żołnierze którzy złożyli przysięgę, weszli w skład Polskiej Siły Zbrojnej. W celu stworzenia korpusu oficerskiego dla tej formacji pod koniec sierpnia 1917 r. w Ostrowie Łomżyńskim (nazwa w okresie zaborów, potem Ostrów Mazowiecki lub Ostrowia Mazowiecka) na podstawie rozkazu gen. Felixa von Barth, szefa Inspekcji Wyszkolenia przy Wodzu Naczelnym Polskiej Siły Zbrojnej, utworzona została szkoła podchorążych.

Historia[edytuj]

Na podstawie zarzadzenia Naczelnego Dowódcy Polskiej Siły Zbrojnej generała Hansa Hartwiga von Beselera z dnia 28 sierpnia 1917 roku został zorganizowany kurs aspirantów oficerskich w składzie dwóch plutonów po 30 słuchaczy. Celem kursu było dostarczenie „nauczycieli w mustrze i strzelaniu, gimnastyce i szermierce, jako dowódców sekcji i plutonów”. Meldunek o wynikach egzaminu wstępnego miał być złożony do dnia 25 września 1917 roku. Komenda Polskiego Korpusu Posiłkowego przydzieliła kadrę dla tego kursu, wyznaczając jednocześnie komendanta Szkoły kapitana Sztabu Generalnego Mariana Kukiela. Kadra początkowo składa się z dwóch oficerów (podoficerów nie było)[1].

Szkołę aspirantów dyslokowano w Ostrowi Mazowieckiej, oddając jej do dyspozycji budynek (pierwszy w kierunku od Ostrowi) przy szosie ostrołęckiej w sektorze północno-zachodnim. Pierwszy rozkaz szkolny wyszedł w dniu 2 września 1917 roku. Kpt. Marian Kukiel proponuje gen. Barthowi zmianę nazwy na „Szkoła podchorążych”. Kadra oficerska Szkoły Podchorążych składała się z następujących oficerów: Komendant Szkoły - kpt. Kukiel, adiutant i oficer instruktor – ppor. Marian Porwit, oficer nauczyciel – por. Eugeniusz Elzenberg. Jako doradców przydzielono trzech oficerów niemieckich (jeden kapitan i dwóch podporuczników). Szkoła dzieliła się na dwa plutony; każdy pluton na dwie drużyny, zwane sierżanctwami. Plutony były oddziałami wyszkolenia, którymi dowodzili oficerowie; najstarszy z uczniów jako podoficer służbowy plutonu był pomocnikiem oficera. Uczniów na pierwszym kursie było 60.

W dniu 29 września 1917 roku szkoła została przeniesiona do Zegrza i zakwaterowana w koszarach południowych. Od dnia 1 listopada rozpoczęły się nowe kursy. 3 listopada 1917 roku szkoła wróciła do Ostrowi Mazowieckiej do budynku leżącym po przeciwnej stronie szosy naprzeciwko budynku, w którym Szkoła mieściła się poprzednio. W dniu 6 grudnia 1917 roku pierwszych 12 uczniów zostaje mianowanych podchorążymi.

Pierwszy program szkolny z dnia 9 marca 1918 roku: miesięcznie były ustalone następujące zajęcia: służba polowa - 30 godzin, taktyka - 28 godzin, terenoznawstwo - 30 godzin,, umocnienia polowe - 16 godzin, balistyka - 16 godzin, organizacja wojska - 16 godzin, służba podoficera i oficera - 20 godzin, prawo karne i wojskowe - 6, korespondencja wojskowa - 20 godz, obsługa karabinów maszynowych - 24 godz. nauka o broni - 6. Wykłady zajmują 17 godzin tygodniowo, ćwiczenia praktyczne - 21 godzin.

Szkolenie[edytuj]

W szkole kształcili żołnierze pochodzący z 2 i 3 pułku piechoty Legionów. Początkowo utworzono kompanię szkolną, później rozbudowaną w batalion. Nauka trwała od 5 do 9 miesięcy, w zależności od rodzaju broni. Program szkolenia opracowali Niemcy. Około połowa czasu szkoleniowego poświęcona była musztrze i szermierce. Na wyszkolenie bojowe nie zwracano większej uwagi. Niemcy nie byli zainteresowani tym aby Polacy zdobywali wiedzę taktyczną i znajomość nowoczesnego uzbrojenia. Podchorążowie składali przysięgę na wierność Królestwu Polskiemu, a także na braterstwo broni z armią niemiecką i austro-węgierską. Podchorążym wpajano ideologię prusko-niemiecką, wychowywano w duchu przyjaźni do Niemiec i wierności władzom okupacyjnym. Na początku 1918 szkołę ukończyło 233 absolwentów.

Kadra[edytuj]

Kadra rekrutowała się z Polskiego Korpusu Posiłkowego (PKP). W jej skład wchodzili: kpt. Marian Kukiel - komendant Szkoły, oraz porucznicy Marian Porwit i E. Elzenberg. Przydzielono też trzech oficerów niemieckich jako doradców.

Szkoła Podchorążych Piechoty (1918-1939)[edytuj]

Odznaka szkoły (instruktorska)
Odznaka szkoły (absolwencka)
Odznaka szkoły wykonana z blachy „puszkowej” w Oflagu X C Lubeka

Na początku 1918 r. zwierzchnictwo nad Szkołą przejęła Królewsko-Polska Komisja Wojskowa, a z jej ramienia ppłk Leon Berbecki.

W początkach kwietnia 1918 roku szkoła przeniesiona zostaje ponownie pod Ostrów do budynku koszar artyleryjskich (wraz ze Szkołą Podoficerską). 28 lipca 1928 odbył się uroczysty akt zamknięcia roku szkolnego[2][3]. W początkach sierpnia 1918 roku został wydany przez Szkołę I dokładny program szkoły, który obejmował przedmioty praktyczne i teoretyczne. Do przedmiotów praktycznych zaliczono wyszkolenie osobiste, wyszkolenie dowódcy oraz wyszkolenie ucznia, jako podoficera funkcyjnego i jako instruktora, natomiast przedmiotami teoretycznymi były: dzieje wojskowości, geografia wojskową, taktyka, służba polowa, terenoznawstwo, umocnienia polowe, naukę o broni, wojskowe prawo karne, organizacja wojska, zasady służby oficera, karabiny maszynowe, higiena, nauka o koniu, język niemiecki lub rosyjski.

W dniach odzyskiwania niepodległości, słuchacze szkoły wspólnie z oddziałami Polskiej Organizacji Wojskowej, rozbroili Niemców w Ostrowi Mazowieckiej. Kierownictwo szkoły, w osobach ppor. Kulczycki, ppor. Kramarczyk i sierż. pchor. Świtaj, podjęło pertraktacje z niemiecką Radą Żołnierską 1 Szpitala Fortecznego, w skład której wchodziło 2 marynarzy, podoficer liniowy i sanitariusz, [a] o przejęciu obiektu bez walki, w zamian za ewakuację rannych żołnierzy niemieckich. Od 20 listopada szkoła pod nazwą Szkoła Podchorążych[4] przejmuje budynki. Szkoła była również nazywana Wojenną Szkołą Podchorążych Piechoty. W dniu 17 listopada 1918 r. pod Białymstokiem ginie w walce ppor. Czermak Bronisław wychowanek Szkoły i jest pierwszym bohaterem Szkoły, który zapoczątkował listę poległych wychowanków szkoły - pochowany został w Ostrowi Mazowieckiej. Na stanowisku komendanta nowo utworzonej szkoły pozostał, przybyły z Ostrowi, płk Marian Kukiel.

W dniu 23 grudnia 1918 r. nadano odznakę pamiątkową Szkoły. Rysunek odznaki projektował artysta podchorąży Karol Kuźmiński. Odznaka wyobrażała tarczę w postaci stylizowanego orła polskiego w koronie zygmuntowskiej, orzeł trzymał w szponach naramienniki według kroju z 1917 r. z koroną i literami S.P., nałożonymi. Rozmiar odznaki 4cm. szerokości, 5cm. wysokości, barwy oksydowanego srebra. Odznaki na odwrocie numerowane były liczbami według spisu wychowanków Szkoły, przy czym pierwsze 14 miały numery rzymskie, pozostałe - arabskie.

Do szkoły przyjmowano ochotników ze środowiska cywilnego, szeregowych i podoficerów z byłych armii zaborczych oraz uczniów z austriackich szkół wojennych.

Utworzono trzy bataliony podchorążych. Jeden batalion szkolili instruktorzy francuscy, według własnego programu, a dwa pozostałe polscy instruktorzy, korzystając ze wzorów armii niemieckiej. W listopadzie 1919 roku do szkoły przyjęto słuchaczy Szkoły Podchorążych Armii Polskiej we Francji.

Spośród słuchaczy rekrutowała się pierwsza kompania wartownicza Belwederu, gdy 29 listopada 1918 r. wprowadził się doń Naczelnik Państwa Józef Piłsudski. Stałą służbę wychowankowie pełnią codziennie do 22 grudnia 1919 r. Później tylko w w dniu swojego święta tj. 29 listopada. W latach wojny 1917–1920 szkoła prowadziła przyspieszone szkolenie, w związku z bardzo dużymi potrzebami frontów na kadrę dowódczą. Łącznie szkołę opuściło w tym okresie około 3 517 oficerów. Z chwilą zakończenia wojny polsko-bolszewickiej rozpoczęto szkolenie w cyklu trzyletnim. 1 sierpnia 1921 roku utworzono w szkole kurs roczny (unitarny) dla kandydatów, którzy zamierzali pozostać w zawodowej służbie wojskowej w stopniu oficerskim. Absolwenci kursu otrzymywali stopień podchorążego oraz prawo wstępu do szkół oficerskich innych rodzajów wojsk. We wrześniu 1922 utworzono przy Szkole Podchorążych pierwszy rocznik Oficerskiej Szkoły Piechoty z dwuletnim cyklem szkolenia.

W piątek 4 maja 1923 szkołę wizytował marszałek Francji Ferdynand Foch[5].

Podczas przewrotu majowego batalion szkoły opowiedział się po stronie legalnego rządu. We wrześniu tego roku szkołę ponownie przeniesiono do Ostrowi Mazowieckiej. Na jesieni tego roku istniejące równolegle dwie szkoły – Oficerską Szkołę Piechoty i Szkołę Podchorążych, połączono pod wspólną nazwą – Oficerska Szkoła Piechoty.

9 sierpnia 1928 Minister Spraw Wojskowych przemianował Oficerską Szkołę Piechoty na Szkołę Podchorążych Piechoty, Kurs Szkoły Podchorążych w Oficerskiej Szkole Piechoty na Kurs Unitarny w Szkole Podchorążych Piechoty, Batalion Oficerskiej Szkoły Piechoty na Batalion Szkoły Podchorążych Piechoty. Swoją dotychczasową nazwę zachował Batalion Szkoły Podchorążych [6].

15 października 1929 Kurs Unitarny w SPPiech rozpoczął rok szkolny w koszarach w Różanie.

16 października 1929 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził nową organizację Szkoły Podchorążych Piechoty [7]:

  • Komenda szkoły
  • Kwatermistrzostwo
  • kompania administracyjna
  • batalion unitarny
  • dwa bataliony podchorążych piechoty
  • szwadron luzaków

Stan etatowy szkoły liczył 118 oficerów, 419 szeregowych, 37 urzędników, 24 niższych funkcjonariuszy oraz 176 koni wierzchowych i 52 konie pociągowe.

20 października komendant Szkoły wprowadził numerację rzymską pododdziałów szkolnych:

  • I baon - II rocznik SPPiech,
  • II baon - I rocznik SPPiech,
  • III baon - Kurs Unitarny SPPiech w Różanie.

W kwietniu 1937 roku zlikwidowano batalion unitarny, a do szkoły przyjmowano wyłącznie absolwentów dywizyjnych kursów podchorążych rezerwy.

Szkoła obchodziła swoje święto 29 listopada na pamiątkę przygotowanego przez tajny związek niepodległościowy, potocznie nazywany Sprzysiężeniem Wysockiego i pod wodzą ppor. Piotra Wysockiego, ataku na Belweder - 29 listopada 1830 roku. W dniu swego święta podchorążowie zaciągali, w historycznych mundurach, wartę w Belwederze.

W 1939 Szkoła wystawiła 114 i 116 Pułki Piechoty (Rezerwowe), które walczyły w kampanii wrześniowej.

Tradycje i rodowód szkoły[edytuj]

Podchorążowie SPP Ostrów Mazowiecka - lata 30. XX w
Popiersie Piotra Wysockiego w Łazienkach, do 1939 stojące na terenie szkoły
Podchorążowie SPP (promowani 1933) - nauka własna
Podchorążowie SPP (promowani 1933) - czyszczenie broni

Kadra szkoły[edytuj]

Komendanci szkoły[edytuj]

Zastępcy komendanta[edytuj]

Dyrektorzy nauk[edytuj]

Kadra szkoły[edytuj]

Absolwenci szkoły[edytuj]

Polska Siła Zbrojna (1917-1918)[edytuj]

Klasa „A”, 1 września 1917 - 24 stycznia 1918

  • Ryszard Mański (lok. 1)
  • Stanisław Tylicki (lok. 2)
  • Jerzy Kramarczyk (lok. 3)
  • Jan Rzepecki (lokata 15)
  • Seweryn Monasterski (lok. 18)
  • Franciszek Wielgut (lok. 19) ppłk, komendant Korpusu Kadetów Nr 1
  • Jacek Englicht (lok. 20)
  • Lucjan Gurdziel (lok. 21)
  • Antoni Rudnicki (lok. 22)
  • Kazimierz Pakowski (lok. 23)
  • Edmund Kupść (lok. 24) 13 IX 1918 Warszawa
  • Wincenty Wnuk (lok. 27)
  • Tadeusz Wardejn-Zagórski (lok. 33)
  • Erazm Kupść (lok. 34)
  • Franciszek Trojan (lok. 39) † 2 IX 1950 Olivos, Argentyna
  • Antoni Chojnowski (lok. 40)
  • Władysław Jakubiak (lok. 41)
  • Wojciech Wierzbowski (lok. 42)
  • Bolesław Kałka (lok. 43)
  • Tadeusz Kuberski (lok. 44)
  • Wiktor Lenartus-Paprocki (lok. 45) † 29 IV 1919 Fabianiszki, adiutant 1 pp Leg.

Klasa „B” 1 luty - 18 lipca 1918

Klasa „C” (klasa I) 1 października 1917 - 18 lipca 1918

  • Zygmunt Jagodziński (lok. 1)
  • Józef Klepaczko (lok. 2)
  • Bronisław Kwaskowski (lok. 3)
  • Mieczysław Słowikowski (lok. 4)

Klasa „D” (klasa II) 28 października - 9 listopada 1918

  • Stanisław Siemieński (lok. 1)
  • Napoleon Ressan (lok. 2)
  • Franciszek Lipiński (lok. 3)
  • Tadeusz Wallich (lok. 11)

Klasa „E” (klasa III) 13 maja - 23 listopada 1918

Klasa „F” (klasa 8.) 20 października 1918 - 24 maja 1919

  • Zygmunt Kosior (lok. 1)
  • Czesław Naruszewicz (lok. 2)
  • Kazimierz Kiersnowski (lok. 3)
  • Wacław Kobyliński (lok. 4)
  • Stefan Wojdaliński (lok. 5)
  • Wacław Loga (lok. 6)
  • Jan Guderski (lok. 7)
  • Józef Parczyński (lok. 19)
  • Wacław Neuman-Spława (lok. 34)
  • Bernard Kama (lok. 72)
  • Antoni Frank (lok. 73)

Klasa „J” (klasa 6.) 9 listopada - 13 grudnia 1918

1918-1921[edytuj]

Klasa „G” (klasa 10.) 27 października 1918 - 14 czerwca 1919

  • Zygmunt Czarnecki (lok. 1)
  • Wiktor Sztompka (lok. 2)
  • Zygmunt Wilman (lok. 3)
  • Bronisław Dzikiewicz (lok. 22)

Klasa „H” (klasa 11.) 22 listopada 1918 - 14 czerwca 1919

Klasa „K” (klasa 12.) 9 stycznia - 2 sierpnia 1919 (70. absolwentów)

  • Stanisław Rajkowski (lok. 1)
  • Ignacy Kalinowski (lok. 2)
  • Klemens Porwit (lok. 3)

Klasa „L” (klasa 7.) 3 stycznia - 21 marca 1919 (74. absolwentów)

  • Jerzy Strzałkowski (lok. 1)
  • Zenon Wypychowski (lok. 2)
  • Wacław Zielonka (lok. 3)

Klasa „M” (klasa 13.) 10 marca - 1 października 1919 (123. absolwentów)

Klasa „N” (klasa 9.) 24 marca - 9 czerwca 1919 (91. absolwentów)

Klasa 15. 3 lipca - 1 listopada 1919 (158 absolwentów)

  • Henryk Śmiałek (lok. 1)
  • Konstanty Świetlicki (lok. 2)
  • Tadeusz Skinder (lok. 25)
  • Emil Niemiec (lok. 36)
  • Józef Gumiński (lok. 158)

Klasa 18. „Obrońcy Lwowa” 22 sierpnia - 20 grudnia 1919 i 22 sierpnia 1919 - 31 stycznia 1920 (155 absolwentów)

  • Edward Alfons Stark
  • Stanisław Giziewicz

87 absolwentów zostało mianowanych podporucznikami piechoty z dniem 1 kwietnia 1920 roku[11].

Klasa 19. „Jazdy” 10 września - 6 grudnia 1919 (38 absolwentów)

Klasa 20. 1 października 1919 - 1 czerwca 1920 (104 absolwentów)

Klasa 21. „Lotnicza” 8 października - 20 grudnia 1919 (48 absolwentów)

Klasa 22. 10 października 1919 - 31 marca 1920 (139 absolwentów)

Klasa 23. „Jazdy” 18 listopada 1919 - 1 marca 1920 (133 absolwentów)

Klasa 24. „Wojsk Łączności” 3 grudnia 1919 - 31 stycznia 1920 (35 absolwentów)

Klasa 25. 15 lutego - 1 lipca 1920 (115 absolwentów)

Klasa 26. „Saperska” 25 lutego - 16 lipca 1920 (120 absolwentów)

Klasa 27. „Kawaleryjska” 23 lutego - 20 czerwca 1920

  • Mieczysław Fidler (lok. 1)
  • Franciszek Cymmerman (lok. 2)
  • Karol Rakman (lok. 3)
  • Tadeusz Grzeżułko (lok. 16)
  • Zygmunt Dobrowolski (lok. 121)

Klasa 30. 25 maja - 18 sierpnia 1920

  • Stefan Szymanowski (lok. 1)
  • Edward Szymański (lok. 2)
  • Eljasz Goldberg (lok. 3)
  • Jan Władysław Suchorzewski (lok. 4)
  • Emil Cimura (lok. 14) we IX 1939 dowódca I/116 pp (rez.)
  • Henryk Comte (lok. 16)
  • Stanisław Szostak (lok. 53)
  • Władysław Chodak (lok. 125)

Absolwenci zostali mianowani podporucznikami z dniem 15 grudnia 1920 roku[12].

Klasa 37. 16 stycznia - 20 czerwca 1921

  • Zbigniew Rzymowski (lok. 1)
  • Sylwester Węglarz (lok. 2)
  • Stanisław Zaćwilichowski (lok. 3)
  • Mikołaj Gonczor (lok. 98)
  • Bolesław Darasz (lok. 99)
  • Eugeniusz Czujko (lok. 100)

Klasa 38. im. ks. Józefa Poniatowskiego 14 lutego - 21 czerwca 1921

1922-1939[edytuj]

I promocja, starszeństwo z 1 lipca 1923

II promocja, starszeństwo z 1 lipca 1925

III promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1926

IV promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1927

  • Stefan Piwiński (lok. 1)
  • Stefan Maciej Lewiński (lok. 2)
  • Stanisław Czupryna (lok. 3)

V promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1928

  • Józef Jan Mikuła (lok. 1)
  • Mieczysław Kacki (lok. 2)
  • Włodzimierz Michał Filleborn (lok. 3)

VI promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1929

VII promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1930

VIII promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1931

IX promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1932

X promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1933

XI promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1934

XII promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1935

XIII promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1936

XIV promocja, starszeństwo z 15 sierpnia 1937

XV promocja 1938

XVI promocja 1939

Sztandar[edytuj]

7 czerwca 1921 roku Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski „w uznaniu zasług położonych przez warszawską Szkołę Podchorążych Piechoty około rozbudowy naszej armji narodowej oraz w uznaniu krwawych ofiar, poniesionych przez dzielnych wychowanków tej Szkoły, a celem pozostawienia następnym pokoleniom wychowanków widomego znaku, jak mają nadal trwać wiernie i karnie pod sztandarem służby zbrojnej Ojczyźnie, nadał jej chorągiew wzoru przepisanego ustawą dla chorągwi piechoty ...”[13].

Sztandar był darem Towarzystwa Przyjaciół Szkoły Podchorążych. Prezesem Towarzystwa został książę Zdzisław Lubomirski, a wiceprezesem ówczesny komendant szkoły pułkownik Kazimierz Młodzianowski. Towarzystwo liczyło ponad 200 osób. Członkami towarzystwa był między innymi: Antoni Wieniawski, Stanisław Surzycki, generał Jan Jacyna, inżynier Brzeziński, redaktor Dębicki, mecenas Szumiński, ksiądz Jan Mauersberger, inżynier Dziewulski, Andrzej i Zofia Zalewscy oraz major Karol Hauke.

17 czerwca 1921 roku na dziedzińcu w Raszynie marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył szkole chorągiew. W ceremoni wręczenia sztandaru wzięli udział podchorążowie klasy 37 i 38.

Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.

Uwagi

  1. Festungslazaret N. 1 mieścił się w budynku obecnej Kancelarii Premiera, wybudowanym w latach 1900–1903 dla elitarnego carskiego Korpusu Kadetów im. Aleksandra Suworowa według projektu Wiktora Junoszy-Piotrowskiego.

Przypisy

  1. Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 290.
  2. Szkoła Podchorążych. „Kurjer Warszawski”, s. 3-4, Nr 207 z 29 lipca 1918. 
  3. Zamknięcie roku szkolnego w Ostrowiu. „Głos Poranny”, s. 1, Nr 210 z 29 lipca 1918. 
  4. Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49 poz. 166 – 1919, dod. tjn. nr 14T do poz. 166
  5. Drugi dzień pobytu Marszałka Focha, Polska Zbrojna Nr 121 z 5 maja 1923 r., s. 3.
  6. Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 22 z 09.08.1928 r., poz. 249.
  7. Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 32 z 16.10.1929 r., poz. 315.
  8. Kazimierz Bar: Akta Szkół Wojskowych Piechoty, Kawalerii i Artylerii z lat 1918 - 1939; Biuletyn Centralnego Archiwum Wojskowego Nr 3, 1971 - Szkoła Aspirantów Oficerskich
  9. Nazwa szkoły podana za „Księga chwały piechoty” (metryka szkoły)
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 218.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 17 kwietnia 1920 roku, poz. 438.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 29 stycznia 1921 roku, poz. 113.
  13. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 7 czerwca 1921 r., poz. 435.

Bibliografia[edytuj]

  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, wyd. MON, Warszawa, 1970
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. 3, wyd. MON Warszawa 1970
  • Księga chwały piechoty, Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1992.
  • Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1990, ​ISBN 83-211-1104-1​.
  • Kazimierz Bar, Akta Szkół Wojskowych Piechoty, Kawalerii i Artylerii z lat 1918-1939, Biuletyn Centralnego Archiwum Wojskowego Nr 3, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa 1971.
  • Rzeczpospolita Podchorążacka, Kwartalnik Koła Przyjaciół Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie.
  • Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 – 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.

Linki zewnętrzne[edytuj]