Agens

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Agens (podmiot czynny) w językoznawstwierola semantyczna wykonawcy czynności określonej czasownikiem[1] [2]. W zdaniu w stronie czynnej zasadniczo jest kodowany przez mianownik i składniowo pełni funkcję podmiotu: Jan czyścił meble, natomiast stronie biernej agens jest umieszczany we frazie przyimkowej z przyimkiem przez [1]: Meble były czyszczone przez Jana. Tak jest w językach nominatywno-akuzatywnych, w językach ergatywnych agens jest kodowany przez ergatyw i nie jest podmiotem zdania.

Termin w łacinie oznacza dosłownie "czyniący", "działający" i jest imiesłowem od czasownika agere – "poganiać", "prowadzić", "czynić", "działać", "zarządzać", "grać rolę", "udawać".

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

W zdaniu

- Szpak drapał bociana. -

agensem jest szpak.

A w zdaniu

- Szpak był drapany przez bociana. -

szpak nie jest agensem, mimo że jest podmiotem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Polański 1999 ↓, s. 20.
  2. Wiesław Babik: Słownik encyklopedyczny informacji, języków i systemów informacyjno-wyszukiwawczych. Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, 2002, s. 16, seria: Nauka, Dydaktyka, Praktyka. ISBN 83-87629-84-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]