Ergatyw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ergatyw (łac. ergativus) – przypadek w językach ergatywno-absolutywnych, określający podmiot czasownika przechodniego[1]. Jest zbliżony znaczeniowo do polskiego narzędnika[2][3]. Może oznaczać również narzędzie czynności[4]. Częsty w językach kaukaskich[5], obecny też w baskijskim[6][7]. Istnieje też w niektórych językach Indian w Ameryce Północnej[6].

Ergatyw nazywany jest też agentiwem[6][8].

W przybliżony sposób konstrukcję ergatywną oddaje się w języku polskim przez stronę bierną czasownika[6].

Przykład[edytuj]

Przykład z języka plemienia Nez Percé, używanego na północnym zachodzie USA[9]:

  • [Haama + nim] [pee + m 'wi + ye] [wewukiye + ne]
  • [Człowiek (ERG nim)] [3/3 + strzelać + ASP] [łoś (OBJ)]
  • Człowiek zastrzelił łosia

To samo zdanie w układzie mianownik – biernik

  • [Haama + Ø] [hi + 'wi + ye] [wewukiye + Ø]
  • [Człowiek (NOM)] [3 + strzelać + ASP] [łoś (Acc)]
  • Człowiek zastrzelił łosia

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Agens (pol.). encenc.pl. [dostęp 2017-12-09].
  2. Milewski 1967 ↓, s. 240.
  3. Majewicz 1999 ↓, s. 217.
  4. Polański 1000 ↓, s. 145.
  5. Milewski 1967 ↓, s. 240-242.
  6. a b c d Zbigniew Gołąb, Adam Heinz, Kazimierz Polański: Słownik terminologii jezykoznawczej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968.
  7. Ergative case (ang.). [dostęp 2017-08-20].
  8. Włodzimierz Pianka: Nieścisłości związane z terminem „kategoria” w polskiej i słowiańskiej terminologii lingwistycznej, w: Kategorie w języku. Język w kategoriach pod redakcją Marii Cichońskiej. 2009. [dostęp 2017-12-08]. s. 18.
  9. Ellen Woolford: Four Way Case System: Ergative, Nominative, Objective, Accusative,. W: Massachussets Institute of Technology [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Milewski: Językoznawstwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967.
  • Alfred Majewicz: Języki świata i ich klasyfikowanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1999. ISBN 83-01-08163-5.
  • Kazimierz Polański: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław: Ossolineum, 1999. ISBN 83-04-04445-5.