Aleksander Błędowski
generał brygady | |
Data i miejsce urodzenia |
3 maja 1788 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
25 lipca 1831 |
Przebieg służby | |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Aleksander Błędowski (ur. 3 maja 1788 w Błudów, w powiecie włodzimierskim na Wołyniu, zm. 25 lipca 1831[1] w Krzeszowicach) – generał brygady.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/POL_COA_P%C3%B3%C5%82kozic.svg/150px-POL_COA_P%C3%B3%C5%82kozic.svg.png)
Aleksander Błędowski urodził się 3 maja 1788 w majątku ziemskim Błudów, w powiecie włodzimierskim na Wołyniu, w polskiej rodzinie szlacheckiej Błędowskich herbu Półkozic, jako syn Tadeusza i Antoniny z Czosnowskich [2]. W lipcu 1809 wstąpił jako kadet do armii Księstwa Warszawskiego. Bardzo szybko awansował, od 1 listopada 1809 był kapitanem nowo utworzonego 16 pułku jazdy. W 1812 roku pojedynkował się z przyszłym poetą romantycznym, Antonim Malczewskim, którego ranił w kostkę[3]. W kampanii moskiewskiej 1812 walczył pod Smoleńskiem. W 1813 został szefem szwadronu macierzystego pułku. Kilkakrotnie ranny w walkach w kampanii niemieckiej (1813), został skierowany na leczenie do Lipska, tam dostał się do niewoli rosyjskiej. Za męstwo w wojnach napoleońskich był odznaczany: Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Legii Honorowej i Krzyżem Neapolitańskim.
Od 13 lutego 1815 służył w 3 Pułku Strzelców Konnych jako oficer w randze majora, w armii Królestwa Polskiego. 20 września 1817 z powodów zdrowotnych podał się do dymisji i osiadł w Błudowie na Wołyniu.
W powstaniu listopadowym najpierw był podpułkownikiem w sztabie głównym. W styczniu 1831 przydzielony do sztabu generała Dwernickiego w związku z planowaną wyprawą na Wołyń. Następnie został mianowany pułkownikiem i objął dowództwo nad 3 Pułkiem Strzelców Konnych. W czasie walki pod Wawrem został ciężko raniony pociskiem armatnim i dostał się do niewoli. Po kilku dniach gen. F. Geismar przekazał go Polakom. Podleczony po amputacji nogi, umarł na cholerę, w 1831 w Krzeszowicach.
Grobowiec generała A. Błędowskiego znajduje się na cmentarzu oo. karmelitów bosych w Czernej koło Krzeszowic. Ma kształt tumby z hełmem greckiego hoplity, a jego fundatorem był przyjaciel Błędowskiego, gen. Stanisław Klicki. Autorem monumentu jest rzeźbiarz z Krzeszowic, Ferdynand Khun. W 1836 władze Rzeczypospolitej Krakowskiej na żądanie komendanta okupacyjnych władz rosyjskich usunęły z monumentu 3 linijki mówiące o „wiernej towarzyszce Moskali” cholerze, na którą zmarł gen. A. Błędowski.
-
Tablica na murze klasztoru oo. karmelitów bosych w Czernej koło Krzeszowic
-
Grobowiec gen. A. Błędowskiego z usuniętą częściowo inskrypcją w języku łacińskim
-
Grobowiec gen. A. Błędowskiego z usuniętą częściowo inskrypcją w języku polskim
Był członkiem loży wolnomularskiej Ciemność Rozproszona[4].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari[5]
- Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej[5]
- Krzyż Kawalerski Orderu Obojga Sycylii[5][6]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Według inskrypcji na nagrobku.
- ↑ Genealogia dynastyczna. [dostęp 2013-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-15)].
- ↑ Maria Dernałowicz , Antoni Malczewski, Warszawa 1967, s. 71 .
- ↑ Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, 1980, s. 63.
- ↑ a b c A. Blendowski (Aleksander Błędowski). [w:] Les Polonais et les Polonaises de la Révolution du 29 Novembre 1830 (...) Par Joseph Straszewicz, Paris (1832-1836) [on-line]. kultura.malopolska.pl. [dostęp 2018-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-17)].
- ↑ Cholera zabiła powstańca. przelom.pl, 2009-12-03. [dostęp 2016-11-06].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- R. Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, Warszawa 1995, ISBN 83-86842-11-3.
- H. Kosk, Generalicja Polska, t. 1, Pruszków 2001.
- J. Zinkow, Krzeszowice i okolice, Wyd. PTTK „Kraj”, Warszawa – Kraków 1988, s. 58.
- Bronisław Pawłowski: Błędowski Aleksander. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 134–135. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03291-0
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Błędowscy herbu Półkozic
- Generałowie powstania listopadowego
- Generałowie brygady Wojska Królestwa Kongresowego
- Ludzie związani z Krzeszowicami
- Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie)
- Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej
- Polacy odznaczeni Orderem Obojga Sycylii
- Polscy wolnomularze
- Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska)
- Urodzeni w 1788
- Zmarli w 1831