Alternatywne i wspomagające metody komunikacji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy metod komunikacji. Zobacz też: termin techniczny dotyczący kompresji dźwięku.

Alternatywne i wspomagające metody komunikacji (ang. Augmentative and alternative communication (AAC) – dosłownie wspomagająca i alternatywna komunikacja) – grupa metod mających na celu umożliwienie komunikowanie się osobom, które nie posiadają umiejętności mowy, bądź posiadają ją w stopniu uniemożliwiającym satysfakcjonującą komunikację.

Definicje[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja alternatywna[edytuj | edytuj kod]

Przeznaczona jest dla osób które nie nabyły umiejętności mówienia lub też ją straciły w wyniku urazów neurologicznych (stan po udarze mózgu, stany minimalnej świadomości, stan po urazie komunikacyjnym – np. uraz czaszkowo-mózgowy), chorób neurodegeneracyjnych (jak np. choroba Alzheimera, stwardnienie zanikowe boczne), czy po przebytych operacjach (laryngektomia całkowita).

Komunikacja wspomagająca[edytuj | edytuj kod]

Przeznaczona jest dla osób, których umiejętność mówienia nie zapewnia im skutecznego porozumiewania się z otoczeniem (np. mowa niewyraźna) lub nie wykształciły jeszcze umiejętności mowy, a wprowadzenie systemu komunikacji ma pomóc w jej rozwoju.

Użytkownicy AAC[edytuj | edytuj kod]

Użytkownikami alternatywnych i wspomagających metod komunikacji mogą być osoby z:

Dobór metody dla użytkownika[edytuj | edytuj kod]

Istnieje szereg alternatywnych i wspomagających metod komunikacji. Dla każdego użytkownika dobiera się najodpowiedniejszą dla niego metodę w zależności od jego możliwości, potrzeb i ograniczeń.

Przykładowo:

  • osobom ze słabo rozwiniętą motoryką małą (np. z powodu mózgowego porażenia dziecięcego) nie poleca się języka migowego, lecz wybór metody dostępu, która nie wymaga precyzyjnych ruchów rąk, jak wskazywanie wzrokiem (bezpośrednio, za pomocą wskaźnika, lub z wykorzystaniem eyetrackingu) bądź skanowanie[1],
  • osobom z autyzmem, które często przejawiają zaburzenia praksji oralnej oraz trudności w rozumieniu relacji społecznych[2], proponuje się szereg form bazujących na znakach graficznych (PCS, MÓWik[3], PECS), ze szczególnym uwzględnieniem komunikatorów z syntezą głosową (ang. speech-generating devices).

Przykładowe systemy[edytuj | edytuj kod]

Do przykładowych metod zaliczanych do tej kategorii zaliczyć można:

  • systemy znaków przestrzenno-dotykowych:

Komunikacja wspomagana i niewspomagana[edytuj | edytuj kod]

O komunikacji wspomaganej mówimy, gdy osoba posługuje się w czasie komunikowania pomocami: tablicami, książkami lub komunikatorami zawierającymi znaki (np. z systemu PCS). Użytkownik AAC wybiera/wskazuje znak lub szereg znaków, przekazując w ten sposób komunikat. W komunikacji niewspomaganej ekspresja komunikatu nie wymaga fizycznych pomocy, a osoba samodzielnie produkuje znak (np. w języku migowym).

Komunikacja zależna i niezależna[edytuj | edytuj kod]

W komunikacji zależnej osoba komunikująca się jest uzależniona od wsparcia drugiej osoby (np. w metodzie ułatwionej komunikacji). W drugim przypadku jest to niepotrzebne.

W wielu przypadkach komunikacja staje się komunikacją zależną jeśli potrzeba tłumacza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. www.generaacja.pl » Skanowanie, www.generaacja.pl [dostęp 2021-01-16] (pol.).
  2. Joanna Ławicka, Zastosowanie AAC w kształtowaniu świadomości osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu [w:] B.B.Kaczmarek "Autyzm i AAC", 2015, ISBN 978-83-7850-769-7.
  3. MÓWik - Home, www.mowik.pl [dostęp 2021-01-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stephen von Tetzchner, Harald Martinsen: Wprowadzenie do wspomagających i alternatywnych sposobów porozumiewania się. Warszawa: Stowarzyszenie na Rzecz Propagowania Wspomagających Sposobów Porozumiewania się „MÓWIĆ BEZ SŁÓW”, 2002. ISBN 83-912671-4-8.