Amin al-Hafiz (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polityka i wojskowego syryjskiego. Zobacz też: Amin al-Hafiz - premier Libanu.
Amin al-Hafiz
أمين الحافظ
Amin al-Hafiz.jpg
Data i miejsce urodzenia 1921
Aleppo
Data i miejsce śmierci 17 grudnia 2009
Aleppo
Syria Prezydent Arabskiej Republiki Syrii
Okres od 27 lipca 1963
do 23 lutego 1966
Przynależność polityczna Baas
Poprzednik Lu’ajj al-Atasi
Następca Nur ad-Din al-Atasi
sekretarz generalny oddziału syryjskiego partii Baas
Okres od 4 października 1964
do 19 grudnia 1965
Przynależność polityczna Baas
Poprzednik Szibli al-Ajsami
Następca Nur ad-Din al-Atasi
premier Syrii
Okres od 4 października 1964
do 23 września 1965
Przynależność polityczna Baas
Poprzednik Salah ad-Din al-Bitar
Następca Jusuf Zu'ajjin
premier Syrii
Okres od 12 listopada 1963
do 13 maja 1964
Przynależność polityczna Baas
Poprzednik Salah ad-Din al-Bitar
Następca Salah ad-Din al-Bitar
Amin al-Hafiz
أمين الحافظ
Ilustracja
W 1965
generał major generał major
Przebieg służby
Lata służby przed 1958 - 1965
Siły zbrojne Siły Zbrojne Syrii
Główne wojny i bitwy I wojna izraelsko-arabska, Zamach stanu w Syrii (1963)
Późniejsza praca polityk

Amin al-Hafiz (ur. 1921, zm. 17 grudnia 2009 w Aleppo) – syryjski wojskowy i polityk, jeden z przywódców syryjskiego oddziału partii Baas, uczestnik zamachu stanu w Syrii w 1963, kilkukrotny premier Syrii i jej prezydent.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z ubogiej sunnickiej[1] rodziny z Aleppo, jego ojciec był policjantem. W 1946 ukończył akademię wojskową w Damaszku. Walczył w wojnie izraelsko-arabskiej 1948-1949, w czasie której stał się sympatykiem partii Baas. Po rewolucji w Egipcie w 1952 stał się także zwolennikiem naseryzmu[2].

Pierwszy raz zetknął się z wielką polityką w 1958, gdy był członkiem czternastoosobowej delegacji armii syryjskiej, która udała się do Kairu, by rozmawiać z Gamalem Abdel Naserem o przyszłej unii egipsko-syryjskiej. Po zawarciu unii al-Hafiz został skierowany do służby w Kairze[2]. Unia obydwu krajów, w której rola Syrii była konsekwentnie osłabiana, a politycy wywodzący się z partii Baas odsuwani od stanowisk[3], okazała się jednak nietrwała i niestabilna. We wrześniu 1961 al-Hafiz został wysłany do Argentyny jako attaché wojskowy[2]. Do Syrii wrócił już po rozpadzie unii egipsko-syryjskiej, przed zamachem stanu 8 marca 1963, po którym władzę w kraju przejęła partia Baas[2].

Odegrał znaczącą rolę w konsolidacji i utrzymaniu władzy przez partię Baas. Na czele grupy oficerów o zbliżonych zapatrywaniach doprowadził do odejścia z armii przeciwników zamachu stanu z 1963, przede wszystkim naserystów. Na zwolnione etaty oficerskie wprowadzono młodych wojskowych wiernych partii Baas. W czerwcu 1963 siły pod dowództwem Amina al-Hafiza krwawo stłumiły w Damaszku powstanie naserystowskie[1]. Był już wtedy (od maja) ministrem spraw wewnętrznych Syrii, zaś po stłumieniu wystąpień w Damaszku stanął na czele Narodowej Rady Dowództwa Rewolucyjnego[2][4].

Ogłosił w kraju stan wyjątkowy i przeprowadził nacjonalizację zasobów ropy naftowej oraz banków należących do arabskich właścicieli. Zacieśnił związki Syrii ze Związkiem Radzieckim i wspierał partyzantkę palestyńską Jasira Arafata[2]. Na nowo przystąpił do reformy rolnej i parcelacji majątków najzamożniejszych ziemian[5]. Związany z radykalnym, bardziej lewicowym skrzydłem partii Baas[1], był jednak w większym stopniu wojskowym oportunistą niż ideologiem[2]. W kwietniu 1964 stłumił zamieszki w Hamie, zorganizowane przez Braci Muzułmańskich, wymierzone także w prowadzone reformy społeczne[5]. Niektóre źródła przypisują mu wydanie rozkazu zbombardowania meczetu Sułtana w Hamie[2] lub współudziału w wydaniu tej decyzji[6]. Według innych al-Hafiz nie był odpowiedzialny za tłumienie zamieszek[7].

Po tym wydarzeniu sam mianował siebie premierem[2]. 25 kwietnia tego samego roku ogłoszona została tymczasowa konstytucja, w której Syrię określono mianem demokratycznej republiki socjalistycznej, a Syryjczyków - jako część wielkiego narodu arabskiego (w myśl koncepcji baasistowskich[8]). W roku następnym powstała Rada Narodowa, której zadaniem było opracowanie nowej konstytucji Syrii opartej na ideach panarabizmu i socjalizmu. Na pierwszym posiedzeniu Rady, 1 września 1965, utworzono pięcioosobową Radę Prezydencką, a na jej przewodniczącego wybrano al-Hafiza[5].

Wielokrotne czystki w wojsku i niestabilność kolejnych gabinetów rządowych doprowadziło do stopniowej utraty przez niego poparcia i dotychczasowej bazy. Okazał się również niezdolny do mediowania między frakcjami partii Baas. W rezultacie stracił władzę wskutek kolejnego zamachu stanu 23 lutego 1966[2], w którym główną rolę odegrał były szef sztabu armii syryjskiej gen. Salah Dżadid, związany ze skrajnie lewicową frakcją partii[9], w 1965 usunięty przez al-Hafiza ze stanowiska[2]. Po zamachu stanu pełnię władzy w państwie przejęło wojskowe skrzydło partii Baas, w którym dominował alawici[5].

Ranny w czasie zamachu, al-Hafiz został uwięziony w więzieniu Mazza w Damaszku. W 1967 zdołał zbiec do Libanu, następnie osiadł w rządzonym przez partię Baas Iraku, gdzie został przyjęty z honorami przez Saddama Husajna. Po jego upadku w 2003 uzyskał możliwość powrotu do Syrii[2] i otrzymywał państwową pensję[10].

Miał żonę Zajnab i pięcioro dzieci[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ł. Fyderek: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 47-50. ​ISBN 978-83-7638-111-4​.
  2. a b c d e f g h i j k l m L. Joffe, Amin al-Hafez obituary
  3. Ł. Fyderek: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 42-46. ​ISBN 978-83-7638-111-4​.
  4. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 239. ​ISBN 978-83-04-05039-6​.
  5. a b c d Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 240-241. ​ISBN 978-83-04-05039-6​.
  6. Lefèvre R.: Ashes of Hama. The Muslim Brotherhood in Syria. London: Oxford University Press, 2013, s. 46. ISBN 978-0-19-933062-1.
  7. van Dam N.: The Struggle for Power in Syria. Politics and Society under Asad and the Ba'ath Party. London: I. B. Tauris, 2011, s. 43. ISBN 978-1-84885-760-5.
  8. Fyderek Ł.: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011, s. 132-135. ISBN 978-83-7638-111-4.
  9. Salah Jadid, 63, Leader of Syria Deposed and Imprisoned by Assad
  10. Soft de-Baathification in Syria