Anatol Ulman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anatol Ulman
Ilustracja
Anatol Ulman (2009)
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1931
Nancy
Data i miejsce śmierci 14 kwietnia 2013
Gdańsk
Narodowość Polska
Język polski
Alma Mater Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
  • Cigi de Montbazon
  • Dzyndzylyndzy czyli postmortuizm

Anatol Ulman (ur. 12 kwietnia 1931 w Nancy, zm. 14 kwietnia 2013 w Gdańsku[1][2][3][4]) – polski prozaik, poeta, autor utworów scenicznych, dziennikarz, krytyk literacki, nauczyciel.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Franciszka Ulmana i Józefy z Gibusów. Absolwent filologii polskiej Uniwersytetu Poznańskiego (1955). W latach 1955-1979 pracował jako nauczyciel w szkołach średnich i wyższych w Koszalinie, Kołobrzegu i Słupsku[1][2][3]. Debiutował artykułem Wszystkie młodości w czasopiśmie Od nowa nr 8/1957.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • III nagroda w Konkursie Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Komitetu Organizacyjnego Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za utwór dramatyczny Godziny błaznów w składnicy złomu (1978)[4]
  • III nagroda w konkursie Iskier na opowiadanie sensacyjno-kryminalne za opowiadanie Polujący z brzytwą[4]
  • I nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Komediopisarskim Talia '99 za utwór dramatyczny Transakcja z amnezją (1999)[4]

Za książkę Dzyndzylyndzy czyli postmortuizm był nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2008 w kategorii proza[5].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Cigi de Montbazon (1979)
  • Godziny błaznów w składnicy złomu. Komedia współczesna (1980)
  • Obsesyjne opowiadania bez motywacji (1981)
  • Szef i takie różne sprawy (1982)
  • Potworne poglądy cynicznych krasnoludków (1985)
  • Polujący z brzytwą (seria Ewa wzywa 07, 1988)
  • Ojciec nasz Faust Mefistofelewicz (1991)
  • Mord w ekspresie „Gryf” (1994)
  • Zabawne zbrodnie (1998)
  • Pan Tatol czyli nieostatni zajazd na dziczy. Historia burżuazyjna z końca (2000)
  • Transakcja z amnezją. Komedia wirtualna (2000)
  • Dzyndzylyndzy czyli postmortuizm (2007)
  • Drzazgi. Powabność bytu (2008)
  • Miąższ (zbiór wierszy – debiut poetycki, 2010)
  • Oścień w mózgu. Felietony wybrane (2011)

Współpracownik m.in. „Zbliżeń”, „Pobrzeży”, „Nowych Książek”, „Szpilek”, „Sycyny”, „Latarni Morskiej”. Pisał felietony do szczecińskiego czasopisma „eleWator”[4].

O Ulmanie[edytuj | edytuj kod]

Rozrywkowość u Ulmana jest prymarna, wynika ona z nabytego (...) lekceważenia artyzmu. Z pełnego zaufania do najprostszych postaci komizmu (...), z wiary, że śmiała, własna i wartościowa myśl wystarczy za artyzm(...)[6]

(...)przezwyciężył Ulman schematy pisania o wojnie i seksie, wyzyskując nowoczesne narzędzia prozy powieściowej i inspiracje płynące z epiki ludowej. Czytelnik ma prawo pomyśleć, że pojawiła się powieść wybitna[7].

(...) duszoznawcze demaskatorstwo Ulmana idzie w parze z dobrą orientacją, gdzie są kulturalne granice literackich swobód.[8]

W sprzeciwie Ulmana wobec mitotwórstwa i mitografii, w jego dążeniu do skompromitowania fałszywych schematów literackich kryje się pragnienie odkrycia wewnętrznej prawdy o człowieku[9].

A wszystko (...) w konwencji groteskowo-satyrycznej, gdzie miesza się żartobliwa liryka i surrealistyczny obraz, realna geograficzno-historycznie rzeczywistość z fantazją baśniowej przypowieści, "prawda" przeplata się ze "zmyśleniem", sprawy całkiem serio z sytuacyjnymi dowcipami[10].

W nr 11(44)/2007 miesięcznika Lampa ukazał się obszerny wywiad Pawła Gołoburdy z Anatolem Ulmanem – "Wstydzę się, że jestem człowiekiem".

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Anatol Ulman, pisarz z Koszalina nie żyje
  2. a b Anatol Ulman: Nekrologi
  3. a b Anatol Ulman nie żyje
  4. a b c d e Konrad Wojtyła: Anatol Ulman nie żyje. Polskie Radio Szczecin, 2013-04-14. [dostęp 2019-02-18].
  5. Nominowani 2008 | Nagroda Literacka Gdynia, nagrodaliterackagdynia.pl [dostęp 2015-12-01].
  6. H. Bereza w: Finalność
  7. K. Rutkowski, Prolegomena do Ulmanologii [w:] Ani było, ani jest. Szkice literackie. Warszawa 1984.
  8. H. Bereza w :Fantastyka wewnętrzna
  9. M. Jentys w: Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny
  10. J.Tremer w: W stronę groteski.