Anna Šabatová

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Anna Šabatová (ur. 1951 w Brnie) – czechosłowacka filolog, dysydentka, rzeczniczka Karty 77.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Brnie. Jej ojcem był Jaroslav Šabata. W 1969 roku zdała maturę. Studiowała filozofię i historię na Uniwersytecie w Brnie. Jesienią 1971 roku, przed wyborami powszechnymi, podobnie jak ojciec i obaj bracia, została aresztowana za rozpowszechnianie ulotek informujących o tym, że udział w wyborach nie jest obowiązkiem, lecz prawem. Została skazana na trzy lata więzienia za „działalność wywrotową”. w grudniu 1973 roku została zwolniona warunkowo. Krótko pracowała w administracji przedsiębiorstwa Labora w Brnie. w 1974 roku wzięła ślub z Petrem Uhlem i przeprowadziła się do Pragi. Pracowała w zakładach Průmstav Praha. W latach 1975-1983, po urodzeniu pierwszego dziecka, nie pracowała.

W latach 1974–1977 współpracowała z lewicowymi kręgami w Berlinie Zachodnim, brała udział w wywożeniu czechosłowackiej literatury samizdatowej na Zachód, dostarczaniu literatury zagranicznej do Czechosłowacji oraz jej kolportażu. Działalność tę kontynuowała aż do końca 1989 roku. Pod koniec 1976 roku podpisała Deklarację Karty 77, od samego początku brała aktywny udział w pracach Karty 77. W 1978 roku była współzałożycielką Komitetu Obrony Niesprawiedliwie Prześladowanych (VONS). Od aresztowania Uhla pod koniec maja 1979 do jego zwolnienia w maju 1984 wydawała samizdatowy biuletyn „Informace o Chartĕ 77” („Informacje o Karcie 77”), który stanowił główne źródło informacji o działalności Karty. Jej mieszkanie zostało jednym z ośrodków ruchu praw człowieka w Czechosłowacji, w związku z czym było często rewidowane przez służbę bezpieczeństwa i milicję. W 1984 roku podjęła pracę, najpierw jako palacz w hotelu, następnie jako pomywaczka szkła laboratoryjnego.

W 1986 roku razem z Martinem Paloušem (synem Radima Palouša) i Janem Šternem została rzecznikiem Karty 77. Funkcję tę pełniła do początku 1987 roku; wtedy współorganizowała Solidarność Polsko-Czechosłowacką. Od 1988 roku była jej rzecznikiem razem z Petrem Pospíchalem i Jánem Čarnogurskim. W 1988 roku razem z Pospíchalem, Uhlem oraz Janem Urbanem założyła Wschodnioeuropejską Agencję Informacyjną, która pomagała w kontaktach opozycji demokratycznej w krajach Europy Środkowowschodniej oraz wydawała serwis informacyjny dla krajowych i zagranicznych środków przekazu. W tym samym roku rozpoczęła studia na tzw. latającym uniwersytecie, a w 1990 – na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Karola. W 1996 roku ukończyła filologię czeską. Przez lata działalności w Karcie 77 i VONS stała się jedną z najbardziej cenionych postaci czechosłowackiego ruchu praw człowieka. Jako członek VONS wiele razy uczestniczyła w procesach dysydentów, sama była wielokrotnie aresztowana i przesłuchiwana. W listopadzie 1989 zajmowała się obsługą informacyjną aksamitnej rewolucji. W jej mieszkaniu mieściło się biuro Wschodnioeuropejskiej Agencji Informacyjnej.

W 1990 roku została doradcą ministra pracy i spraw społecznych ds. kontaktów z organizacjami pozarządowymi. W latach 1992–1997 pracowała jako redaktor, od 1998 roku – w praskim Miejskim Centrum Służb Socjalnych i Prewencji. W latach 1999–2000 była nieetatowym doradcą ministra pracy i spraw społecznych. Od 1994 roku działa w Ruchu Solidarności Obywatelskiej i Tolerancji, a od 1996 – w Czeskim Komitecie Helsińskim. W 1998 roku za długoletnią pracę na rzecz praw człowieka otrzymała Nagrodę ONZ, przyznaną z okazji 50. lat działalności organizacji. W rocznicę przyjęcia Powszechnej deklaracji praw człowieka i obywatela 10 grudnia 1998 medal wręczył jej w Nowym Jorku sekretarz generalny ONZ Kofi Annan. Pod koniec stycznia 2001 została wybrana na zastępcę rzecznika praw obywatelskich. W 2014 została rzecznikiem praw obywatelskich[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Česká, Šabatová je novou ochránkyní práv, „ČT24” [dostęp 2017-07-21] (cz.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]