Antony Kok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antony Kok
Ilustracja
Antony Kok, 1915
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1882
Rotterdam
Data i miejsce śmierci 29 października 1969
Haarlem
Zawód, zajęcie poeta

Antony Kok (ur. 18 kwietnia 1882 w Rotterdamie, zm. 29 października 1969 w Haarlemie) – holenderski pisarz i poeta eksperymentalny, twórca poezji dźwiękowej związany z ugrupowaniem artystycznym De Stijl i współzałożyciel czasopisma o tej samie nazwie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Antony Kok urodził się 18 kwietnia 1882 roku w Rotterdamie jako syn Pietera Koka, pracownika holenderskich kolei państwowych, i Sophii Hagen[1]. Dzieciństwo spędził w Maasbree w Limburgii[1]. Po skończeniu szkoły średniej w 1899 roku rozpoczął pracę w kolejach państwowych jako telegrafista w ’s-Hertogenbosch, a następnie w Oisterwijk[1]. W 1908 roku został przeniesiony do Tilburga[1].

Mongram Koka projektu Theo van Doesburga, ok. 1919

W 1914 roku Kok zaprzyjaźnił się z amsterdamskim pisarzem i malarzem Theo van Doesburgiem (1883–1931)[1]. W 1915 roku zorganizowali wspólnie dwa wieczory artystyczne Soirée Intime – van Doesburg recytował poezje, a Kok grał na fortepianie[1]. Pod wpływem van Doesburga, Kok zaczął eksperymentować z poezją dźwiękową[1]. Wówczas również zaczęli snuć plany założenia czasopisma poświęconego współczesnym sztukom wizualnym i literaturze[1].

Kok zadebiutował w 1917 roku wierszem „Excelsior”, który został opublikowany w magazynie „Eenheid”, który zamieścił jego kolejne utwory „De Rozelaar” (1917) i „Gods Light” (1918)[1]. W 1917 roku magazyn „Holland Express” wydrukował również eksperymentalny wiersz Koka – „De Wisselwachter”[1].

Czasopismo van Doesburga i Koka – De Stijl – powstało w 1917 roku z udziałem malarzy Vilmosa Huszára (1884–1960), Barta van der Lecka (1876–1958) i Pieta Mondriana (1872–1944) oraz architektów J. J. P. Ouda (1890–1963) i Jana Wilsa (1891–1972)[1]. De Stijl publikował liczne artykuły Koka o sztuce, m.in. „Scheppen” (1918), „Denkextracten. Over organische schoonheid en Kunst en ontroering. Synthetische analyse” (1919)[1].

W 1917 roku van Doesburg i Mondrian założyli również ugrupowanie artystyczne skupiające artystów abstrakcyjnych reprezentujących neoplastycyzm – nowy kierunek w sztuce, stworzony w latach 20. XX w. przez Mondriana, charakteryzujący się użyciem linii pionowych i poziomych, które nachodząc na siebie, dzieliły płaszczyzny na kwadraty i prostokąty, oraz stosowaniem trzech barw podstawowych (żółtej, niebieskiej i czerwonej) i trzech tzw. nie-kolorów (czerni, bieli i szarości)[2]. Nazwa ugrupowania – De Stijl – pochodzi od tytułu czasopisma[2]. W listopadzie 1918 roku Kok podpisał manifest ruchu De Stijl[3].

W czasopiśmie De Stijl ukazały się jedynie dwa wiersze Koka: „Stilte + stem (Vers in W)” (1921) i „Nachtkroeg” (1923), które w większości składały się ze słów symulujących dźwięki[1]. Obydwa zostały uznane przez van Doesburga i niemieckiego dadaistę Kurta Schwittersa (1887–1948) za ważny wkład w odnowę poezji[1]. W 1923 pod wpływem Schwittersa, Kok napisał wiele wierszy dadaistycznych, które zostały opublikowane dopiero po śmierci poety[1].

Grupa De Stijl rozpadła się po śmierci van Doesburga w 1931 roku, a czasopismo De Stijl zostało zamknięte[1]. W 1932 roku Kok zamieścił w De Stijl swój ostatni artykuł „In memoriam”[1].

Po śmierci van Doesburga Kok rzadko pisał wiersze – całkowicie poświęcił się pisaniu aforyzmów, których stworzył tysiące, nigdy ich nie publikując[1].

W 1942 roku Kok zrezygnował z pracy w kolejach państwowych[1]. Zainteresował się spirytyzmem i filozofią i w 1946 roku dołączył do ruchu „De Rozekruisers”[1]. W 1952 roku przeprowadził się do Haarlemu, gdzie spotkał malarza Keesa Verweya (1900–1995), który wykonał jego czterdzieści portretów[1].

Kok zmarł 29 października 1969 roku w Haarlemie[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v van Kempen ↓.
  2. a b Encyklopedia PWN ↓.
  3. Bois 1993 ↓, s. 101–102.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]