Arnota właściwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arnota właściwa
Ilustracja
Morfologia
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina arnotowate
Rodzaj arnota
Nazwa systematyczna
Bixa orellana L.
Sp. pl. 1:512. 1753
Synonimy

Orellana americana var. leiocarpa Kuntze[2]

Arnota właściwa, achiote, achote, drzewko orleańskie (Bixa orellana L.) – gatunek niewielkiego drzewa z rodziny arnotowatych (Bixaceae). Rośnie od północnej części Ameryki Południowej przez Amerykę Środkową po północny Meksyk[2].

Kwiat
Owoce
Przekrojony owoc

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Drzewo o wysokości do 10 m. Kora barwy ciemnoszaropopielatej.
Liście
Gęste listowie o jasnozielonych, jajowatego kształtu, całobrzegich liściach.
Kwiaty
Zebrane w baldachogrona na szczycie pędów. Kwiaty złożone z 5-działkowego, różowego kielicha, 5-płatkowej, również różowej korony, pojedynczego słupka i licznych pręcików.
Owoc
W postaci kolczastych, czerwonopomarańczonych, spłaszczonych torebek, z których każda zawiera do 50 nasion. Torebki są szczeciniasto owłosione. Z jednego drzewa średniej wielkości można uzyskać nawet do 270 kg nasion. Każde z nich pokryte jest czerwonawą osnówką, stanowiącą cenne źródło pomarańczowożółtego barwnika – biksyny.

Zastosowanie[edytuj]

  • Stosowana głównie ze względu na barwnik zawarty w miąższu otaczającym nasiona. Barwnik biksyna (annato – oznaczenie – E160b) jest wykorzystywany powszechnie w przemyśle spożywczym do barwienia produktów żywnościowych jak: margaryna, popcorn, żółte sery itp. Indianie Ameryki Południowej stosują barwnik do malowania ciała. Annato ma bardzo wysoką zawartość witaminy A (ok. 3,2 g na 100 g) i zawiera dużo selenu, magnezu i wapnia.
  • Na obszarach swojego występowania jest też stosowana na żywopłoty i uprawiana jako roślina ozdobna.
  • Służy jako składnik Achiote- indiańskiego mazidła odstraszającego moskity[3]. Mazidło powstaje w wyniku roztarcia nasionek arnoty właściwej i wymieszaniu ich z tłuszczem zwierzęcym (np. łojem tapira). Jest to czerwony barwnik i nosi różne nazwy lokalne; achiote, onoto, uruku. To z jego powodu pierwsi biali, którzy odkrywali Amerykę Południową nazywali lokalnych tubylców „czerwonoskórzy”

Przypisy

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-10].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
  3. Wojciech Cejrowski: Rio Anaconda. Polska: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2006, s. 12.

Bibliografia[edytuj]